Lęk przed ciemnością
Lęk przed ciemnością należy do głównych lęków małych dzieci. Jest to lęk rozwojowy, z którego z czasem dziecko wyrasta i uczy się zasypiać bez konieczności palenia światła w pokoju przez całą noc. Niestety, niektórym lęk przed ciemnością towarzyszy nawet w życiu dorosłym, skutecznie utrudniając codzienne funkcjonowanie. Wyobraźnia, podobnie jak u szkrabów, podpowiada najtragiczniejsze scenariusze. Człowiek boi się duchów, złodziei, bandziorów itp. Paraliżujący strach przed ciemnością określa się mianem nyktofobii. Jak powstaje nyktofobia i jak ją leczyć?
Przyczyny lęku przed ciemnością
Nie ma uniwersalnej genezy nyktofobii. Patologiczny lęk przed ciemnością może być pozostałością z czasów dzieciństwa. Może wynikać z faktu, że dziecko było straszone przez dorosłych, zamykane samotnie w ciemnym pokoju albo rodzice nie potrafili wspierać malucha w walce z lękami rozwojowymi, które pojawiają się u każdego szkraba. Lęk przed ciemnością może jednak pojawić się później, np. w wyniku traumatycznych przeżyć, kiedy zostało się napadniętym w ciemnej dzielnicy albo okradzionym w nocy przez złodziei. Wówczas niebezpieczeństwo zostaje skojarzone z ciemnością i człowiek przeżywa straszne męki, kiedy na dworze zaczyna się ściemniać. Dla nyktofobików pora wieczora i noce to prawdziwy dramat. Boją się wracać samotnie do domu w nocy, nie wychodzą z mieszkania, czasami nawet nie mogą przejść do ciemnego pokoju, piwnicy czy na strych. Bezustannie palą światło albo domagają się obecności kogoś w pobliżu, by czuć się nieco pewniej. Ich wyobraźnia generuje przeraźliwe wizje, które dodatkowo nakręcają spiralę lęków.
Na psychologiczne objawy nyktofobii nakładają się somatyczne symptomy patologicznego lęku, np.: przyspieszony puls, tachykardia, szybki i płytki oddech, zimne poty, drżenie mięśni, kołatanie serca, zawroty głowy, bladość skóry, duszność, omdlenia, utrata przytomności, uczucie ucisku w klatce piersiowej, gęsia skórka, nudności, wymioty itp. Patologiczny strach przed ciemnością każe wierzyć, że w nocy może stać się coś złego, przed czym nie da się uchronić. Ludzie z nyktofobią czasami nie śpią całą noc, czuwają, nasłuchują dziwnych odgłosów, zaglądają przez okno, czy za rogiem ulicy nie czai się ktoś podejrzany. Czasami zabezpieczają się przed wyimaginowanym zagrożeniem, kupując różnego rodzaju broń, np. gaz łzawiący, ale arsenał „środków zaradczych” niejednokrotnie nie pomaga uporać się z lękami. Czasami, w skrajnych przypadkach, nyktofobicy nie potrafią normalnie funkcjonować, np. nie wrócą w nocy po pracy, jeżeli ktoś po nich nie przyjedzie, nie korzystają ze środków transportu, bo boją się przejeżdżać przez ciemne tunele, nie chodzą do kina, bo ciemna sala kinowa wyzwala w nich lęk nie do opanowania. Niektórzy nawet boją się zamknąć oczy.
Leczenie lęku przed ciemnością
Nyktofobia to poważne zaburzenie lękowe, wymagające pomocy psychologicznej. Niejednokrotnie na patologiczny lęk przed ciemnością nakładają się też inne fobie. By terapia była skuteczna, należy zdemaskować źródło lęków – z czego one wynikają, kiedy się pojawiły, w jakich okolicznościach, czy towarzyszą choremu od początku, czy raczej wyzwoliła je określona sytuacja w życiu. Nyktofobii towarzyszą często problemy z zasypianiem, bezsenność i koszmary nocne. W walce z nyktofobią stosuje się zazwyczaj psychoterapię, głównie w nurcie behawioralno-poznawczym, by zmodyfikować sposób myślenia i patologiczne nawyki chorego, oraz farmakoterapię. Chorych stopniowo oswaja się z ciemnością, np. stosuje się lampki nocne ze zmieniającym się natężeniem światła. Stopniowo „przyciemnia się” światło, aż do całkowitego przezwyciężenia strachu i możliwości zaśnięcia w ciemności. Psychoterapię często uzupełniają leki przeciwlękowe.
Artykuły Nerwica i lęki
Już wkrótce leczenie zaburzeń lękowych może wyglądać zupełnie inaczej. Zamiast tradycyjnej psychoterapii chorym mogą pomóc... gry komputerowe.
Nerwica i lęki bardzo ściśle wiążą się z koncepcją psychodynamiczną, ale są pojęciami zbyt pojemnymi znaczeniowo, dlatego nowe klasyfikacje diagnostyczne ICD-10 i DSM-IV zastępują pojęcie nerwicy ...
Zespół Da Costy to pierwotna nazwa nerwicy serca. Główne objawy choroby, to: duszność, kołatanie serca i silny ból w klatce piersiowej. Leczenie opiera się na farmakoterapii i psychoterapii.
Astrafobia lub brontofobia to nieproporcjonalny do zagrożenia lęk przed burzą, który może upośledzać normalne funkcjonowanie człowieka. Czasami patologiczny strach wymaga psychoterapii.
Zoofobia to nieuzasadniony lęk przed zwierzętami. Do najbardziej znanych typów zoofobii należy strach przed kotami (ailurofobia), psami (kynofobia), owadami (insektofobia) i wężami (ofidiofobia).
Klaustrofobia to nieuzasadniony lęk przed zamkniętymi i ciasnymi pomieszczeniami. W walce z klaustrofobią stosuje się głównie metody psychoterapeutyczne oraz leki antydepresyjne.
Strach przed pająkami to inaczej arachnofobia. Irracjonalny lęk wymaga czasami leczenia. Stosuje się wówczas różne metody terapii fobii, np. systematyczną desensytyzację lub terapię implozywną.
Lęk wysokości może bardzo utrudnić życie. Ludzie unikają miejsc, które grożą potencjalnym upadkiem. Akrofobia w skrajnych przypadkach wymaga psychoterapii.
Lęk przed lataniem wydaje się jednym z pierwotnych lęków. Człowiek po prostu przystosowany jest, by stąpać po ziemi, a nie fruwać w przestworzach. Jak sobie radzić z awiofobią?
Lęk separacyjny pojawia się w wieku niemowlęcym i jest przejawem buntu dziecka przed rozstaniem z matką. Dziecko może histeryzować, wykazywać kłopoty ze snem albo tracić apetyt.
Do leków przeciwlękowych zalicza się m.in. barbiturany i benzodiazepiny, które działają uspokajająco i odprężająco na OUN. Stosuje się je w leczeniu zaburzeń lękowych, np. nerwicy natręctw.
Psychalgię określa się inaczej jako uporczywe bóle psychogenne. Dolegliwości nie da się uzasadnić organiczną dysfunkcją medyczną, gdyż źródła objawów tkwią w psychice i problemach emocjonalnych.
Zespół Briqueta to inaczej zaburzenia somatyzacyjne. Pacjenci skarżą się na różne dolegliwości bólowe i mają za sobą skomplikowaną historię kontaktów z lekarzami specjalistycznej opieki zdrowotnej.
Osoby podatne na niepokój w przyszłości mogą doświadczyć napadu paniki. Ostatnio dowiedziono, że w walce z atakiem strachu mogą okazać się pomocne regularne ćwiczenia fizyczne o dużym natężeniu.
Strach i lęk traktuje się jako synonimy reakcji emocjonalnych w sytuacji przeżywania stresu. Uczucia lęku i strachu nie są jednak sobie tożsame. Irracjonalny lęk świadczy często o nerwicy.
Zaburzenia adaptacyjne uznaje się za zaburzenia nerwicowe, które objawiają się w postaci lęku, depresji, smutku i stałego napięcia. Problemy emocjonalne powstają wskutek stresujących zmian życiowych.
Ostra reakcja na stres to rodzaj przejściowego zaburzenia nerwicowego, które pojawia się wskutek ciężkiej sytuacji życiowej lub traumy. Szok psychiczny trwa zwykle od kilku godzin do kilku dni.
Neurastenia to zaburzenie z grupy nerwic. Inaczej neurastenię określa się jako nerwicę neurasteniczną albo osobowość neurasteniczną. Główne objawy choroby, to: wzrost pobudliwości i uczucie zmęczenia.
Agorafobia to lęk przed otwartą przestrzenią. Najczęściej na ten rodzaj fobii cierpią młode kobiety. Chorzy boją się tłumu, otwartych przestrzeni, miejsc publicznych i samotnego podróżowania.
Atak paniki to nie jest zwykły lęk . Osoba doświadczająca ataku paniki nie potrafi zapanować nad własnymi reakcjami organizmu. Zaczyna oddychać coraz szybciej, zaczyna drżeć, staje się blada, ...
Nerwica natręctw , czyli zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, charakteryzuje się występowaniem natrętnych myśli – obsesji (stąd nazwa nerwica natręctw myślowych) i czynności (kompulsji), którym ...
Każdy z nas czegoś się boi. Jedni mają lęk wysokości , inni boją się pająków (arachnofobia), a jeszcze inni – małych pomieszczeń (klaustrofobia). Lęk definiowany jest jako negatywny stan ...
Strach i lęk – często używamy tych słów zamiennie, nie zwracając uwagi na to, że choć ich znaczenie jest zbliżone, to jednak nie takie samo. Strach czujemy przed dużym, warczącym na nas psem czy ...
Skany mózgu pokazały różnice w reakcji mózgu osób cierpiących na dysmorfofobię (ang. Body Dysmorphic Disorder, BDD), gdy zostały im pokazane zdjęcia ich samych. Dysmorfofobia jest zaburzeniem ...
Zdjęcia
Video
Konsultanci działu Psychologia
psycholog społeczny, autorka wielu publikacji dotyczących rozwoju osobistego
