Na czym polega przeszczep szpiku ?

Przeszczep szpiku prowadzony jest w celu odbudowy zniszczonego lub funkcjonującego w niewłaściwy sposób szpiku. Pierwsze udane przeszczepienia na świecie miały miejsce w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku, a w Polsce w latach osiemdziesiątych. Przeszczepianie szpiku to jedna z metod leczenia między innymi niektórych chorób nowotworowych. Przeszczep szpiku to rodzaj zabiegu, w którym komórki macierzyste pobrane od dawcy zostają przeszczepione biorcy.

Spis treści:
  1. 1. Czym jest przeszczep szpiku kostnego?
  2. 2. Skąd pochodzą przeszczepiane komórki?
  3. 3. Przeszczep szpiku - wskazania do wykonania
  4. 4. Dobieranie dawcy szpiku
  5. 5. Autopszeszczep
  6. 6. Kiedy wykonać przeszczep?

1. Czym jest przeszczep szpiku kostnego?

Komórki macierzyste to specjalne komórki, z których następnie rozwijają się wszystkie krwinki krwi:

  • erytrocyty - krwinki czerwone,
  • leukocyty - krwinki białe,
  • trombocyty - płytki krwi.

Komórki macierzyste znajdują się w małych ilościach właśnie w szpiku kostnym oraz we krwi obwodowej i krwi pępowinowej. Ich przeszczepianie jest możliwe ze względu na bardzo duży potencjał do rozmnażania, zdolność do zagnieżdżania się w szpiku po podaniu dożylnym oraz możliwości stosunkowo łatwego przechowywania (zamrażanie i rozmrażanie).

Biorca to osoba chora, która przyjmuje przeszczep. Dawca szpiku to osoba oddająca część swoich komórek krwiotwórczych. Dożylne podanie niewielkiej ilości komórek pozwala na regenerację szpiku.

2. Skąd pochodzą przeszczepiane komórki?

Przeszczepiane komórki mogą pochodzić z różnych źródeł:

  • od dawcy spokrewnionego lub niespokrewnionego, to przeszczep alogeniczny;
  • od samego chorego – przeszczep autologiczny, autoprzeszczep.

Kiedy dawcą jest bliźniak jednojajowy, jest to przeszczep syngeniczny.

3. Przeszczep szpiku - wskazania do wykonania

Wskazaniami do przeprowadzenia przeszczepów są nie tylko choroby nowotworowe układu krwiotwórczego - (między innymi ostra białaczka szpikowa i limfoblastyczna, przewlekła białaczka szpikowa, chłoniaki), ale również choroby nowotworowe niektórych narządów (na przykład piersi, jądra, jajnika, nerki, płuc).

Przeszczep szpiku stosowany jest także w ciężkich anemiach, w uszkodzeniach szpiku po narażeniu na czynniki toksyczne, w chorobach wrodzonych, takich jak wrodzone niedobory odporności, talasemia.

4. Dobieranie dawcy szpiku

W przypadku przeszczepu alogenicznego konieczne jest dobranie dawcy zgodnie z układem HLA (układ zgodności tkankowej - jest to układ białek charakterystyczny dla każdego człowieka). Dobieraniem dawców pod względem układu HLA zajmują się banki szpiku. Istnieje wiele tysięcy możliwych kombinacji. Im bardziej zbliżony dawca szpiku do biorcy pod względem zgodności w układzie zgodności tkankowej, tym mniejsze prawdopodobieństwo powikłań po przeszczepie. W pierwszej kolejności dawcy poszukuje się wśród rodzeństwa biorcy.

  • dawca spokrewniony - wykonywane jedynie w przypadku rodzeństwa; szansa na występowanie u rodzeństwa tego samego układu zgodności tkankowej wynosi 1:4;
  • dawca niespokrewniony - wykonywane w przypadku braku zgodności dawcy rodzinnego;  dawcy poszukuje się w bankach szpiku krajowych oraz zagranicznych; iloraz szans wynosi 1:10 000, jednak przy odpowiednio dużej bazie dawców udaje się znaleźć dawcę u ponad 50% pacjentów.

Przeszczep alogeniczny związany jest z ryzykiem wystąpienia choroby (GvH – graft versus host) przeszczep przeciwko gospodarzowi, która jest niekorzystną reakcją immunologiczną w wyniku wprowadzenia do organizmu obcych tkanek.

5. Autopszeszczep

Przeszczep autologiczny polega na pobraniu materiału od samego dawcy. Pobierane są komórki macierzyste ze szpiku lub krwi obwodowej przed leczeniem, którego efektem będzie uszkodzenie szpiku. W metodzie tej rzadko dochodzi do powikłań śmiertelnych, jednak obarczone jest dużym ryzykiem wznowy choroby. Dawcą i biorcą jest jedna osoba nie ma więc ryzyka powstania choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi (GvH). Autoprzeszczep jest metodą bezpieczną i może być wykonywany u pacjentów starszych.

6. Kiedy wykonać przeszczep?

Decyzja o wykonaniu przeszczepu zależna jest od wielu czynników, między innymi od wieku, choroby podstawowej, chorób towarzyszących, możliwości znalezienia dawcy.

Jeżeli zapadnie decyzja o przeszczepianiu, wykonuje się w zależności od zastosowanego leczenia:

1. przeszczepianie mieloabalcyjne - gdy zniszczony zostaje całkowicie szpik;
2. przeszczepianie niemieloablacyjne - gdy nie zostaje całkowicie zniszczony szpik i komórki nowotworowe.

Po przeszczepie szpiku konieczna jest systematyczna kontrola biorcy, stosowane jest także leczenie. Niestety zabieg obarczony jest powikłaniami, które można podzielić na:

1. wczesne:

  • związane ze stosowanym leczeniem - nudności, wymioty, osłabienie, suchość skóry, owrzodzenia, utrata włosów, rumień;
  • krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego;
  • powikłania wątrobowe, płucne;
  • zakażenia – bakteryjne, wirusowe, grzybicze;
  • choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi (GvH).

2. późne:

Rokowanie zależy w dużej mierze od choroby wyjściowej. Generalnie nawroty są częstsze u biorców autologicznych (40-75%) niż u biorców alogenicznych (10-40%).

Bibliografia

  • Kałwak K. (red.), Hematopoetyczne komórki macierzyste - pytania i odpowiedzi, MedPharm, Wrocław 2009, ISBN 978-83-60466-68-1
  • Waterbury L. Hematologia, Urban & Partner, Wrocław 1998, ISBN 83-85842-68-3
  • Fabijańska-Mitek J., Nowak J. Immunogenetyczne podstawy doboru dawców oraz przeszczepiania komórek krwiotwórczych i narządów, OINPHARMA, Warszawa 2007, ISBN 83-919134-7-5
  • Dmoszyńska A. Leczenie rozrostowych chorób hematologicznych, Folium, Lublin 2002, ISBN 83-86239-61-1
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0
Komentarze
Wyloguj

Artykuły Przeszczep szpiku kostnego

Przeszczep szpiku kostnego Jakie leczenie po przeszczepie?

Przeszczep szpiku prowadzony jest w celu odbudowy zniszczonego lub funkcjonującego w niewłaściwy sposób szpiku. Niestety w momencie wykonania przeszczepu nie dochodzi do zakończenia leczenia, bowiem sam proces zagnieżdżania się przeszczepionych...

Banki szpiku
Przeszczep szpiku kostnego Banki szpiku

Przeszczepianie szpiku to jedna z metod leczenia między innymi niektórych chorób nowotworowych. Transplantacja szpiku prowadzona jest w celu odbudowy zniszczonego lub funkcjonującego w niewłaściwy sposób szpiku. Przeszczep...

Przeszczep szpiku kostnego Powikłania po przeszczepie szpiku

Przeszczep szpiku prowadzony jest w celu odbudowy zniszczonego lub funkcjonującego w niewłaściwy sposób szpiku. Transplantacja szpiku to jedna z metod leczenia m.in. niektórych chorób nowotworowych. Jest to rodzaj zabiegu, w...

Przeszczep przeciwko gospodarzowi
Przeszczep szpiku kostnego Przeszczep przeciwko gospodarzowi

Przeszczep przeciw gospodarzowi GVHD (Graft-Versus-Host Disease), to choroba, a dokładniej fizjologiczna reakcja organizmu, pojawiająca się u biorcy przeszczepu. Przeszczep szpiku kostnego stosowany jest w leczeniu różnego rodzaju białaczek, szczeg ... , Marcel Dekker, 1990 ISBN 0-8247-9728-0(powikłania po przeszczepie szpiku kostnego, szpik kostny pobieranie, przeszczep szpiku kostnego...

NaSZPIKowani dobrem
Przeszczep szpiku kostnego NaSZPIKowani dobrem

(...) jest przybliżenie wszystkim sytuacji osób chorych na białaczkę, dla których jedynym ratunkiem jest przeszczep szpiku kostnego ... temu zmagała się z białaczką i przeszła pomyślnie przeszczep szpiku kostnego. Z inicjatywy Fundacji powstał Rejestr Dawców Szpiku Kostnego. Przeszczep szpiku kostnego jest czasami jedyną metodą leczenia chorób układu krwiotw ... . Albertyńskie 16/18 tel. 12/ 647 38 37 (szpik kostny pobieranie, przeszczep szpiku kostnego powikłania, białaczka ból...

Fundacja DKMS
Przeszczep szpiku kostnego Fundacja DKMS

Fundacja DKMS założyła największą w Polsce bazę dawców komórek macierzystych. Obecnie, w Polsce, dawstwo szpiku jest wciąż mało popularne. Wynika to najczęściej z niewiedzy i, płynących z niej, obaw. Ludzie wciąż się boją, że pomagając...

Krew pępowinowa - pobranie i przechowywanie
Przeszczep szpiku kostnego Krew pępowinowa - pobranie i przechowywanie

Krew pępowinowa to bogate źródło komórek macierzystych – multipotencjalnych komórek organizmu. Ze względu na swoje właściwości komórki macierzyste są wykorzystywane w leczeniu chorób...

Dawca szpikuOdtwórz wideo
Przeszczep szpiku kostnego Dawca szpiku

Dawcą szpiku może być każdy człowiek, który ukończył 18. życia i nie ma jeszcze 50 lat, pod warunkiem, że spełnia wszystkie wskazania. Jednak takich osób, które chcą oddać szpik jest zdecydowanie za mało w porównaniu do...

Przeszczep szpiku kostnego
Białaczka Przeszczep szpiku kostnego

Przeszczep szpiku kostnego ma na celu odbudowanie układu krwiotwórczego osoby, u której...

Na czym polega test owulacyjny?
Wyznaczanie dni płodnych Na czym polega test owulacyjny?

Test owulacyjny wykonuje się u kobiet (najczęściej u tych, które mają problemy z zajściem...

pokaż 10 następnych
Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij