Powikłania po szczepieniu

Dolegliwości po szczepieniu

Szczepienia to temat dość kontrowersyjny. Zdaje się, że zwolenników szczepień jest tyle samo, co ich przeciwników. Zasadniczo istnieją dwa rodzaje powikłań po szczepieniu. Są to:

poszczepienne odczyny, czyli prawidłowe, spodziewane reakcje organizmu. Zwykle mają one łagodny przebieg.
poszczepienne powikłania – są to nieprawidłowe, niepożądane reakcje organizmu na poprawnie podane szczepionki.

Poszczepienne powikłania występują rzadko. Zalicza się do nich wszelkie objawy, które pojawiają się po szczepieniu. Te mogą być spowodowane: niewłaściwymi szczepionkami, np. przeterminowanymi albo źle przechowywanymi, złym wykonaniem szczepienia, np. podskórnym zamiast naskórnym, patologiczną reakcją organizmu:

po szczepieniu przeciw różyczce – przewlekłe zapalenie stawów,
po szczepieniu przeciw odrze – plamica małopłytkowa,
po szczepieniu przeciw krztuścowi i odrze – zapalenie mózgu,
po szczepieniu przeciw krztuścowi – objawy neurologiczne,
po szczepieniu doustnym przeciw polio – poszczepienne porażenne poliomyelitis,
po każdym szczepieniu – wstrząs anafilaktyczny.

Szczepienie ochronne zawsze wiąże się z ryzykiem pojawienia się powikłań poszczepiennych. Te jednak są stosunkowo niegroźne w porównaniu z ryzykiem zachorowania na chorobę, przeciw której było szczepienie. Dlatego warto szczepić siebie i swoją rodzinę. Najgroźniejsze są poszczepienne powikłania w obrębie układu nerwowego. Wśród ogólnych powikłań poszczepiennych wyróżnia się również gorączkę, płacz dziecka, rozdrażnienie, senność, wymioty, drgawki, hipotonię. Do rzadkich powikłań zaliczamy zapalenie mózgu i rdzenia mózgowego, encefalopatię, tętniące ciemię, powiększenie węzłów oraz biegunkę.

Odczyny poszczepienne

Poszczepienne odczyny występują miejscowo i ogólnie. To, czy są częste i jaki mają charakter, zależy od rodzaju szczepionki i rodzaju drobnoustrojów. Zwykle pojawiają się one po 24-48 godzinach od podania szczepionki. Te miejscowe odczyny występują w miejscu wbijania igły w skórę i są to:

zaczerwienienie,
ból,
obrzęk,
naciek.

Dodatkowo mogą im towarzyszyć odczyny ogólne:

złe samopoczucie,
przedłużający się płacz dziecka,
niepokój i towarzysząca temu nadpobudliwość,
apatia i zbytnia senność,
ból głowy i mięśni,
wyższa temperatura ciała,
wysypka uczuleniowa (pokrzywka, obrzęk powiek).

Odczyny poszczepienne, zarówno te miejscowe, jak i ogólne, nie są przeciwwskazaniem do szczepienia. Zwykle ustępują one same po 2-3 dniach i nie pozostawiają trwałych następstw neurologicznych. Drgawki, hipotonia mięśniowa, zapalenie mózgu, encefalopatia to powikłania poszczepienne, które mogą ujawnić się po dwóch dniach. Są one niebezpieczne i osoby, u których wystąpiły, powinny zgłosić się do lekarza.

Słowa kluczowe dla artykułu

11 lipiec 10:12, Bożena Szalko

Artykuły Kontrowersje wokół szczepień

Kontrowersje wokół szczepień

Szczepić się czy nie? Takie pytanie często dręczy rodziców i osoby narażone na choroby zakaźne. Szczepienia ochronne są jedną z najskuteczniejszych metod zapobiegania różnym chorobom. Istnieją ...

Grypa to ostra choroba zakaźna. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zachorowalność na tę chorobę wciąż rośnie, a umiera około 500 tysięcy ludzi rocznie. Choroba układu oddechowego najczęściej występuje w okresie jesienno-zimowym i podczas przesileń.<br />
<br />
Grypę wywołują wirusy grupy A, B lub C. Najbardziej niebezpieczny dla człowieka jest wirus A, który odpowiada za powstanie epidemii. Chorobie sprzyja przemęczenie, nieustanny stres oraz niektóre choroby, takie jak: schorzenia układu krążenia, nowotwory, cukrzyca. Osoby, które są najbardziej narażone na zachorowanie to małe dzieci, noworodki oraz ludzie w podeszłym wieku.<br />
<br />
Najlepszym sposobem na grypę są szczepienia. Zawierają one antygeny i elementy wirusów typu A i B, zatem powodują uodpornienie organizmu przeciwko grypie. Szczepienia powinny być stosowane corocznie i sprawdzane przez WHO.<br />
<br />
W Polsce dostępne są szczepionki, które chronią organizm przed najgroźniejszymi typami wirusa grypy, a mianowicie H3N2 i H1N1 oraz wirusem typu B. Niestety, szczepienia ochronne nie są finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Szczepienia skojarzone

Szczepienia skojarzone są jednym z rodzajów szczepionek przeciw chorobom zakaźnym. Choć spotykamy się z jedną lub dwoma takimi szczepionkami, np. podczas uodparniania na choroby dzieci, ...

Stany chorobowe związane z niewydolnością układu immunologicznego nazywa się niedoborem odporności. Jeśli więc pojawią się alarmujące objawy, należy niezwłocznie rozpocząć leczenie. Jest to bardzo ważne, bowiem niewydolność – choć może być zarówno łagodna, jak i przejściowa – w skrajnych przypadkach może też przybrać formę przewlekłego stanu, który będzie bezpośrednio zagrażać zdrowiu i życiu.<br />
<br />
Wyróżnia się zaburzenia odporności pierwotne, czyli związane z mechanizmem doprowadzającym do jej obniżenia, a także wtórne, będące następstwem innego czynnika, np. choroby, stosowanych leków, czynników środowiskowych czy terapeutycznych.<br />
<br />
Zaburzenia pierwotne ujawniają się już w dzieciństwie i dotyczą 1/10000 urodzeń. Są one wrodzonymi, uwarunkowanymi genetycznie defektami układu immunologicznego. Ich przyczyną jest nieprawidłowa produkcja przeciwciał, rzadziej zaburzona odpowiedź komórkowa, fagocytoza oraz niedobory dopełniacza.<br />
<br />
Jakie objawy pojawiające się u dzieci powinny zaniepokoić? Na ten temat powie więcej prof. dr hab. Adam Jankowski, pediatra, immunolog.

Szczepienia ochronne

Ze szczepieniami spotykamy się już od dziecka. Najpierw powodują one nieprzyjemne odczucia związane z zastrzykiem, później przyzwyczajamy się i traktujemy je jak obowiązek. Czas dowiedzieć się, na ...

Historia szczepień sięga czasów Ludwika Pasteura, który wynalazł pierwszą szczepionkę ochronną przeciwko wściekliźnie. Następnie w 1926 roku powstała szczepionka przeciwko krztuścowi, w 1927 roku przeciwko gruźlicy, a w 1945 na grypę.<br />
<br />
Analizując dzieje wakcynologii, czyli dziedziny medycyny zajmującej się szczepieniami ochronnymi, należy wspomnieć o Edwardzie Jennerze. W 1796 roku zaszczepił małe dziecko materiałem zakaźnym ospy krowianki. Chłopiec chorował na tę dolegliwość, następnie lekarz zaszczepił go ponownie tym samym materiałem. Badacz udowodnił, że szczepionka przeciwko ospie prawdziwej wcale nie musi zawierać substancji, lecz wystarczy szczepienie ospy krowiej, która ma łagodny przebieg i nie jest przyczyną wysokiej śmiertelności.<br />
<br />
Obecnie, szczepienia są najskuteczniejszą metodą obrony przed groźnymi chorobami zakaźnymi. W jaki sposób szczepienie ochronne wpływają na zdrowie?

Czy szczepić dziecko?

W ostatnich latach w związku z lawinowym wzrostem występowania wśród dzieci chorób autoimmunologicznych, zaczęto zastanawiać się nad przyczynami tego stanu. Wysunięto nawet teorię, że powszechne ...

Szczepionki na odporność

Szczepionki chronią organizm przed chorobotwórczymi drobnoustrojami. Nasz układ odpornościowy, dzięki podaniu odpowiednio skomponowanej szczepionki, uczy się, jak wytwarzać odporność. Dzięki temu ...

Układ immunologiczny stanowi barierę ochronną przed wirusami, bakteriami, grzybami i innymi drobnoustrojami. Najważniejsze komórki biorące udział w odpowiedzi immunologicznej to limfocyty i reprezentujące antygen. Białka bakterii, wirusów i pasożytów to antygeny. Reakcja immunologiczna zachodzi w tkance limfoidalnej, która zlokalizowana jest w śledzionie, migdałkach i węzłach chłonnych. Pierwszą linię obrony przez drobnoustrojami stanowi odporność nieswoista. Reakcje swoiste są wolne i skierowane przeciwko konkretnym bakteriom i wirusom.<br />
<br />
Układ odpornościowy ma na celu ochronę przed chorobami. Dzięki poznaniu mechanizmów jego działania, transplantologia rozwinęła się na większą skalę poprzez wynalezienie leku immunosupresyjnego, tzn. hamującego odpowiedź immunologiczną.

Prawda o szczepionkach

Szczepionki budzą kontrowersje już od wielu lat. Mają swoich zwolenników i przeciwników. Jedni szczepią siebie i swoją rodzinę regularnie, na przykład na grypę , inni boją się tego robić. Jak jest ...

Szczepienia niemowląt

Szczepienia dla niemowląt są skuteczną metodą zapobiegania chorobom zakaźnym już od najwcześniejszych lat życia. Często młode mamy zastanawiają się, przeciwko jakim chorobom należałoby zaszczepić ...

Odporność dziecka kształtuje się w łonie matki. Niedobór odporności może pojawić się w okresie dzieciństwa. Są to wszystkie stany chorobowe związane z niewydolnością układu immunologicznego.<br />
<br />
Zaburzenia odporności można podzielić na pierwotne i wtórne (spowodowane przez czynniki, np. choroby, leki, środowisko etc.). Zaburzenia pierwotne są uwarunkowane genetycznie i pojawiają się w wieku niemowlęcym. Choroba polega na zaburzeniu funkcji przeciwciał, dzieli się na defekty z przewagą odpowiedzi humoralnej, komórkowej i złożonej.<br />
<br />
Jak wzmocnić odporność dziecka i uchronić go przed chorobami?

Szczepienia noworodków

Nowo narodzone dziecko ma na początku swojego życia odporność swojej matki. Jednak warto pamiętać, że zanika ona już w trakcie pierwszych kilku miesięcy. Dlatego najskuteczniejszą metodą, by ...

Schorzenie, jakim jest wirusowe zapalenie wątroby, znane jest w kilku odmianach. Wirusami pierwotnie hepatotropowymi są te typu A, B, C, D i E. Do grupy wirusów wtórnie hepatotropowych zalicza się natomiast CMV, HSV-1, 2, VZV, wirus Ebstein-Barr. Oba typy prowadzą do uszkodzenia wątroby.<br />
<br />
Jeśli chodzi o epidemie, to obserwuje się zakażanie wirusami typu B oraz C. Objawiają się one ostrym zapaleniem i choć możliwe jest wyleczenie takiego stanu, to część przypadków może także przybrać postać przewlekłą i powodować poważniejsze konsekwencje zdrowotne. Taka sytuacja wymaga natychmiastowego leczenia, celem zahamowania namnażania wirusa. Brak działań może bowiem prowadzić do marskości wątroby czy jej nowotworu. Leki, które stosuje się w takim przypadku, to przeciwwirusowe grupy analogów nukleotydowych oraz Interferon. Dopiero taka połączona terapia daje pożądane rezultaty.<br />
<br />
Jakie leczenie stosuje się w przypadku wirusowego zapalenia wątroby? Jakie powikłania wiążą się z obecnością tej choroby w organizmie? Na ten temat wypowie się profesor Janusz Cianciara, hepatolog.

Kalendarz szczepień

Szczepienia ochronne odgrywają kluczową rolę w profilaktyce wielu chorób, głównie tych zakaźnych. Na infekcje szczególnie narażone są małe dzieci, których układ odpornościowy nie jest w pełni ...

Wraz z rozpowszechnieniem się szczepień problem chorób zakaźnych znacząco się zmienił. Dzięki nim wiele epidemii zostało zwalczonych. Pokonano np. ospę prawdziwą, a także ograniczono występowanie krztuśca oraz tężca. Do tego wyeliminowano także nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), a prorokuje się, że niebawem choroba ta będzie już całkowicie zażegnana. Słowem, szczepienia całkowicie odmieniły sytuację epidemiologiczną na świecie, z którą wcześniej nie dawano sobie rady.<br />
<br />
Jak działa szczepionka i dlaczego warto się na nią zdecydować? Otóż dzięki antygenowi (zabitych lub żywych osłabionych drobnoustrojów lub ich fragmentów), który wywołuje produkcję swoistych przeciwciał i pozostawia ślad w pamięci immunologicznej, doprowadza ona do uodpornienia czynnego, co pozwala na szybką produkcję przeciwciał w przypadku ponownego zetknięcia z drobnoustrojem.<br />
<br />
Jakie korzyści można zyskać, decydując się na szczepienie? Na to pytanie postara się odpowiedzieć prof. dr hab. Adam Jankowski, pediatra, immunolog.

Rodzaje szczepionek

Szczepienia ochronne są wykorzystywane jako podstawowa metoda biologiczna zwiększająca odporność organizmu w walce z drobnoustrojami. Podanie szczepionki warunkuje pobudzenie układu ...

Pytania do eksperta

Szczepionka na wściekliznę a zakaz picia alkoholu

Witam, mam pytanie w prawie szczepionki przeciw wściekliźnie (szczepienie profilaktyczne, I dawka, VERORAB). Znalazłam w internecie informacje, że w przypadku przyjmowania tej szczepionki nie wolno pić alkoholu ani opalać się. Lekarz medycyny nic nie wspomniał mi o takich zaleceniach. Kolejna wizytę mam za 6 dni, a nie chciałabym narazić się na problemy zdrowotne z powodu wypicia ...

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin