Przodujące łożysko

Przodujące łożysko to stan, w którym łożysko nie umiejscowiło się w przeznaczonym dla siebie miejscu, czyli na ścianie macicy. Przodujące łożysko występuje raz na dwieście ciąż. Najczęściej jest ono wynikiem powikłań po operacjach macicy czy przerywaniu ciąży. Około 20. tygodnia lekarz dokonuje badania USG, podczas którego może stwierdzić położenie łożyska. Już wtedy może wykryć przodujące łożysko i zadecydować o dalszym sposobie postępowania.

Czym jest przodujące łożysko?

Przodujące łożysko to stan, w którym łożysko nie umiejscowiło się w przeznaczonym dla niego miejscu, czyli na ścianie macicy, a znajduje się w okolicy ujścia wewnętrznego szyjki macicy. Lekarze wyróżniają kilka rodzajów przodującego łożyska i związane jest to z jego położeniem względem szyjki macicy.

Odmiany łożyska przodującego to:

• łożysko całkowicie przodujące – jest to stan, w którym łożysko pokrywa całe ujście wewnętrzne szyjki; jest to położenie, które wiąże się z największym ryzykiem powikłań;
• łożysko częściowo przodujące – płód pokrywa tylko część ujścia wewnętrznego szyjki;
• łożysko przodujące brzeżnie – łożysko tylko brzegiem styka się z ujściem wewnętrznym; 
• łożysko bocznie przodujące – łożysko jest umiejscowione w dolnej części macicy, ale fragment znajdujący się najniżej nie dochodzi do ujścia wewnętrznego szyjki.

Objawy przodującego łożyska

Jednym z objawów przodującego łożyska jest charakterystyczne ułożenie płodu: 

• podłużne pośladkowe, czyli takie, w którym płód skierowany jest pośladkami do kanału rodnego;
• poprzeczne, w którym oś ciała płodu i oś kanału rodnego są do siebie prostopadłe;
• ukośne.

Pozostałe objawy łożyska przodującego to:

• niebolesne i niezbyt obfite krwawienia z jamy macicy (tzw. krwawienie anonsujące) – krwawienie w ciąży jest jednym z najbardziej charakterystycznych objawów przodującego łożyska; zazwyczaj pojawia się ok. 34. tygodnia ciąży, ale zdarzyć się może nawet przed 30. tygodniem; krwawieniu mogą towarzyszyć skurcze macicy;
• miękki brzuch,
• brak obrony mięśniowej,
• brak skurczów macicy,
• brak bólów porodowych. 

Jeśli ciężarna zaobserwuje u siebie krwawienie, powinna natychmiast zgłosić się do lekarza lub wezwać pogotowie. W tym czasie osoby z jej najbliższego otoczenia powinny:

• położyć ciężarną na wznak, tak aby jej prawy bok i miednica były uniesione,
• jeśli to możliwe, przewieźć ciężarną w takim stanie do lekarza, maksymalnie ograniczając wstrząsy.

Zagrożenia przodującego łożyska

Przodujące łożysko świadczy o zagrożeniu ciąży, nie musi jednak oznaczać utraty dziecka, ponieważ nowoczesna medycyna zna wiele metod, które pozwalają na podtrzymanie ciąży i utrzymanie płodu przy życiu. Jeśli jest to możliwe, lekarze natychmiast dokonują cesarskiego cięcia, żeby nie narażać płodu na dodatkowe powikłania. Jednakże, jeśli nie jest możliwe wykonanie cesarskiego cięcia, może pojawić się zagrożenie dla matki i płodu. Powikłania ciąży związane z przodującym łożyskiem to:

• łożysko przyrośnięte (wrośnięte) – połączenie matki i płodu jest niekiedy tak silne, że trzeba usunąć całą macicę, aby uratować matkę; łożysko przyrośnięte polega na zbyt silnym przyleganiu łożyska do macicy;
• naczynia przodujące – to stan, kiedy naczynia płodu przebiegają w błonach płodowych nad ujściem wewnętrznym szyjki macicy;
• wady rozwojowe płodu;
• wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrostu płodu;
• niedokrwistość u płodu;
• immunizacja matki – w czasie krwawienia może dojść do przedostania się krwi płodu do krwiobiegu kobiety i jeśli grupy krwi matki i płodu różnią się między sobą, może dojść do wyprodukowania przeciwciał niszczących krwinki płodu.

Leczenie łożyska przodującego następuje wyłącznie w warunkach szpitalnych, a sposób postępowania każdorazowo uwarunkowany jest przez: dojrzałość płodu, stan ogólny matki i dziecka, nasilenie krwawień.