SHBG

SHBG jest globuliną, która wiąże hormony płciowe – androgeny u mężczyzn, a estrogeny u kobiet. Synteza SHBG zachodzi głównie w wątrobie, w mniejszych ilościach w endometrium, gruczołach piersiowych i w gruczole krokowym. SHBG wykazuje wysokie powinowactwo wiązania testosteronu i 5-dihydrotestosteronu oraz nieznacznie niższe estradiolu. Globulina SHBG wiąże i transportuje estrogeny i androgeny, przez co wpływa na pulę wolnych (aktywnych) hormonów płciowych.

Materiał biologiczny do badania stanowi surowica krwi. Pacjent do pobrania próbki krwi do oznaczenia SHBG nie musi być na czczo. Krew pobierana jest do probówki biochemicznej. Surowicę do badania można przechowywać w lodówce laboratoryjnej przez maksymalnie siedem dni.

Oznaczenie stężenia SHBG jest pomocne dla oceny poziomu androgenów, czyli męskich hormonów płciowych. U mężczyzn główny problem stanowi niedobór testosteronu, podczas gdy u kobiet jego nadmierne wytwarzanie. Oznaczenie stężenia całkowitego testosteronu może zostać zlecone jako samodzielne badanie lub też razem z oznaczeniem stężenia SHBG, co pozwala określić poziom biodostępnego testosteronu.

U mężczyzn stężenia SHBG i testosteronu wykonuje się w celu diagnozowania przyczyn bezpłodności, obniżonego libido i zaburzeń erekcji, zwłaszcza, gdy wyniki pomiaru stężenia całkowitego testosteronu nie są spójne z objawami klinicznymi. Oznaczanie stężenia SHBG i testosteronu u kobiet może pomóc w rozpoznaniu nadmiernej syntezy testosteronu i obniżonego stężenia SHBG. U kobiet niewielkie ilości testosteronu są syntetyzowane w jajnikach i nadnerczach. Jednak nawet niewielki wzrost stężenia testosteronu może zaburzać równowagę hormonalną i być przyczyną takich objawów, jak brak miesiączki, niepłodność, trądzik i hirsutyzm (nadmierne owłosienie typu męskiego na twarzy i innych częściach ciała). Obecnie badanie stężenia SHBG nie jest wykonywane rutynowo. Uważa się, że w większości przypadków oznaczenie stężenia całkowitego testosteronu oraz wolnego testosteronu dostarcza wystarczających informacji. Oznaczenie stężenia SHBG wykonuje się najczęściej, gdy wyniki badania stężenia całkowitego testosteronu wydają się być niespójne z objawami klinicznymi takimi, jak obniżone libido u mężczyzn i hirsutyzm u kobiet. Oznaczenie SHBG wykonuje się także w sytuacji, gdy zmiany jego stężenia mogą wpływać na stężenie innych oznaczanych hormonów, np. estrogenów.

Dla oznaczenia SHBG w surowicy krwi nie ustalono standardowych zakresów referencyjnych. Ze względu na to, że wartości referencyjne stężenia SHBG zależą od wielu czynników takich, jak: wiek, płeć, badana populacja, metoda oznaczenia, wyniki przedstawione jako wartości liczbowe mają różne znaczenie w różnych laboratoriach.

Obniżone stężenie SHBG jest częste w hirsutyzmie, trądziku młodzieńczym, hipogonadyzmie, zespole Cushinga i w przewlekłej terapii lekami sterydowymi. Zmniejszone stężenie SHGB towarzyszy również otyłości i niedoczynności tarczycy.

Podwyższone stężenie SHBG może występować u chorych na nadczynność tarczycy, marskość wątroby, u kobiet z cyklami bezowulacyjnymi i w zespole policystycznych jajników. Zwiększone stężenie SHBG towarzyszy anoreksji i terapii estrogenowej (hormonalna terapia zastępcza i doustna antykoncepcja). Wysokie stężenie SHBG związane jest również z ciążą. Stężenia SHBG są fizjologicznie podwyższone również u dzieci. Po okresie dojrzewania stężenie tej globuliny zmniejsza się, a tendencja ta jest bardziej wyraźna u chłopców. U dorosłych stężenia SHBG utrzymują się na stałym poziomie. Wzrost poziomu SHGB, z jednoczesnym obniżaniem stężenia całkowitego testosteronu, obserwuje się u starszych mężczyzn. U kobiet po menopauzie stężenia SHBG, testosteronu i estrogenów obniżają się, gdyż wygasła czynność jajników.