Skutki niedoboru żelaza
Mgr Aneta Kościołek - dietetyk, biotechnolog, specjalista ds. zdrowia publicznego. Doktorantka Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.
Żelazo jest mikroelementem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Najczęściej jego niedobór występuje po długotrwałym wysiłku, w okresie okołoporodowym i laktacyjnym, menstruacji i rekonwalescencji po chorobie, ale również w okresie pokwitania i starości. Stres, niewłaściwy tryb życia, diety restrykcyjne, a przede wszystkim wegańska i wegetariańska, mogą powodować w organizmie znaczny niedobór mikro- i makroelementów, w tym również żelaza.
Rola żelaza w organizmie
Styl życia i zanieczyszczone środowisko wpływają na organizm, dlatego większość ludzi stosuje suplementy diety bogate w cenne pierwiastki. Jednym z pierwiastków, którego często brakuje w ludzkim organizmie, a który jest bardzo ważny dla prawidłowego funkcjonowania, jest żelazo. Niestety, żelazo dostarczane razem z codziennym pożywieniem nie wystarcza, aby organizm prawidłowo funkcjonował. Dlatego ważne jest, by dostarczać go również innymi sposobami.
Krew człowieka składa się z erytrocytów (krwinek czerwonych), leukocytów (krwinek białych) oraz trombocytów (płytek krwi). Erytrocyty są odpowiedzialne za transport substancji odżywczych, a przede wszystkim tlenu. Żelazo wchodzi w skład czerwonego barwnika krwi – hemoglobiny, a to właśnie od hemoglobiny zależy prawidłowe oddychanie komórkowe, gdyż to do niej przyczepiają się cząsteczki tlenu. Dlatego żelazo jest tak pożądanym pierwiastkiem, bez którego proces oddychania komórkowego nie byłby możliwy.
Żelazo w diecie
W układzie pokarmowym żelazo wchłania się w dwunastnicy oraz jelicie czczym.
W produktach spożywczych znajduje się żelazo hemowe oraz trudniej wchłanialne żelazo niehemowe. Żelazo hemowe znajduje się w produktach pochodzenia zwierzęcego i po spożyciu pokarmów jest wchłaniane tylko w 20%. Natomiast żelazo niehemowe pochodzące z pokarmów roślinnych wchłania się jeszcze trudniej (5%).
Tak więc najlepszym źródłem żelaza w diecie są pokarmy pochodzenia zwierzęcego.
| Produkt | mg/100 g | Produkt | mg/100 g |
|---|---|---|---|
| wątróbka drobiowa | 9,5 | brokuły | 0,9 |
| pierś z kurczaka | 0,4 | koper | 2,7 |
| polędwica wołowa | 3,1 | fasola biała | 6,9 |
| szynka wiejska wieprzowa | 0,9 | natka pietruszki | 5,0 |
| ser biały | 0,2 | soja | 8,9 |
| ser żółty | 0,5 | morele suszone | 3,6 |
| żółtko jaja | 7,2 | orzechy laskowe | 3,4 |
Picie dużej ilości herbaty, kawy, przyjmowanie fitynianów zawartych w nasionach zbóż – zmniejszają przyswajalność żelaza. Ponadto jest mniej absorbowane w obecności soli mineralnych, wapnia i fosforu, dlatego należy odpowiednio dobierać produkty pokarmowe, komponując posiłek.
Do czynników zwiekszających wchłanianie żelaza w układzie pkarmowym zaliczamy:
- witaminę C,
- aminokwasy (histydyna, lizyna), które obecne są w mięsie, drobiu, rybach, mleku kobiecym.
Zapotrzebowanie na żelazo
Zapotrzebowanie na żelazo jest zmienne i zależne od wieku, płci oraz stanu organizmu. Norma dobowego spożycia waha się w dość dużych granicach. U osób dorosłych: od 10 mg/dobę u mężczyzn, do 20 mg/dobę u kobiet, z zastrzeżeniem, że w okresie ciąży i karmienia piersią powinno to być 30 mg/dobę.
Niedobór żelaza spotyka się w stanach zwiększonego zapotrzebowania, zaburzeń wchłaniania lub zwiększonej utraty żelaza. W takich przypadkach może wystąpić niedokrwistość, inaczej zwana anemią.
Żelazo należy do tych składników, bez których organizm nie mógłby normalnie funkcjonować. Jednak największe zapotrzebowanie występuje:
- w okresie ciąży,
- w okresie karmienia piersią,
- w okresie menstruacji,
- w okresie dojrzewania,
- w okresie starzenia.
Żelazo jest pierwiastkiem, który musi być stale dostarczany do organizmu, jednak najbardziej narażone na jego brak są kobiety w ciąży, gdyż rozwój dziecka i wykształcanie się tkanek i narządów wymaga podwójnych dawek tego pierwiastka. Gdy w organizmie brakuje żelaza, spada ogólna sprawność fizyczna i intelektualna: koncentracja i zdolność zapamiętywania. Ponadto brak żelaza powoduje, że jesteśmy bardziej narażeni na infekcje i przeziębienia czy zaburzenia rytmu serca.
Jednak najgroźniejszym skutkiem niedoboru żelaza jest anemia, która powoduje osłabienie, senność, bóle i zawroty głowy. W bardziej zaawansowanej anemii dochodzi do zapalenia błony śluzowej i kącików ust, łamliwości paznokci i włosów, a skóra staje się sucha i łuszcząca. Anemia w czasie ciąży często wywołuje przedwczesny poród, urodzenie dziecka z niską masą urodzeniową, niedotlenienie płodu, co może spowodować jego obumarcie.
Laktoferyna jest białkiem występującym w mleku kobiecym. Wspomaga ona wchłanianie żelaza przez organizm noworodka. Ponadto ma działanie przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe, przeciwpasożytnicze oraz immunostymulujące, antynowotworowe i antyoksydacyjne. Stymuluje jelitową i systemową odpowiedź immunologiczną, wpływa na wzrost przyjaznych bakterii jelitowych.
Suplementy diety zawierające żelazo powinny być zażywane przez kobiety w ciąży oraz karmiące. Wskazaniem do ich stosowania są również choroby przewodu pokarmowego (wrzody żołądka i dwunastnicy) oraz obfite miesiączki.
Żelazo jako pierwiastek energii i witalności jest jednym z najbardziej pożądanych przez organizm pierwiastków. Często nie zdajemy sobie sprawy, że przemęczenie i obniżona odporność organizmu to efekt niedoboru żelaza. Ignorując te pierwsze objawy, narażamy się na nieprzyjemną i ciężką anemię. Pijąc sok z gotowanych buraków oraz stosując suplementy diety, na pewno pomożemy organizmowi w przyswajaniu żelaza. A my dzięki temu będziemy cieszyć się zdrowiem i pełnią życia.
Artykuły Minerały
Wapń jest mikropierwiastkiem pełniącym wiele funkcji w organizmie. Niedobór wapnia w diecie jest przyczyną tężyczki, osteoporozy oraz zaburzenia pracy serca.
Minerały, czyli makro i mikroelementy są związkami niezbędnymi dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Składniki mineralne zapewniają rozwój, zdolność do reprodukcji oraz zdrowie. W ...
Wapń jest ważnym dla funkcjonowania organizmu minerałem, ale jego nadmiar nie jest korzystny dla człowieka. Jakie są objawy nadmiaru wapnia w organizmie?
Jod to ważny składnik mineralny, który jest niezbędny, by mogło dojść do syntezy hormonów tarczycy. Jakie są objawy niedoboru jodu? Jakie produkty zawierają jod?
Potas to jeden z najbardziej istotnych dla człowieka pierwiastków, ale jego nadmiar stwarza realne zagrożenie dla życia.
Żelazo spełnia ważną rolę w organizmie człowieka. Niedobór żelaza powoduje anemię, a jej nadmiar hemochromatozę. Jakie są objawy hemochromatozy?
Fosfatemia, czyli niedobór fosforu, to stosunkowo rzadkie zjawisko. Jakie są symptomy niedoboru fosforu u człowieka? W jakich produktach znajduje się fosfor?
Hiponatremia, czyli niedobór sodu to niekorzystny dla organizmu człowieka stan. Jakie są symptomy niedoboru sodu? Jak należy się odżywiać, mając hiponatremię?
Sód jest mikropierwiastkiem regulującym gospodarkę wodną w organizmie. Jednakże jego nadmiar jest szkodliwy, gdyż powoduje groźną chorobę - nadciśnienie tętnicze, które prowadzi do udaru mózgu.
Miedź jest pierwiastkiem śladowym regulującym wiele procesów zachodzących w organizmie. Niedobór miedzi objawia się anemią, odbarwieniem włosów oraz spadkiem odporności organizmu.
Cynk jest mikroelementem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Niedobór cynku obniża odporność organizmu oraz powoduje zaburzenia płodności u mężczyzn.
Sód jest mikropierwiastkiem regulującym gospodarkę wodną w organizmie. Jednakże zarówno niedobór, jak i nadmiar jest szkodliwy, gdyż powoduje odwodnienie lub nadciśnienie tętnicze.
Potas jest pierwiastkiem biorącym udział w prawidłowym nawodnieniu organizmu. Jego niedobór powoduje zaburzenia pracy serca, chorobę nadciśnieniową, dlatego należy stosować odpowiednią dietę.
Żelazo jest pierwiastkiem, który zapobiega niedokrwistości, jak również jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Niedobór żelaza powoduje łamliwość paznokci i wypadanie włosów.
Magnez jest pierwiastkiem niezbędnym do życia. Należy więc posiadać odpowiednią wiedzę na jego temat, aby zapobiegać jego niedoborom.
Magnez jest makroelementem wspomagającym leczenie chorób układu krążenia oraz układu nerwowego. Zbyt duże spożycie magnezu z preparatami farmakologicznymi negatywnie wpływa na zdrowie.
Cynk jest mikroelementem, który odpowiada za zdrowy wygląd skóry i włosów. Jego niedobór powoduje spadek odporności oraz utratę apetytu.
Magnez jest pierwiastkiem niezbędnym do życia. Bardzo często występują jego niedobory, dlatego należy posiadać odpowiednią wiedzę, aby je rozpoznać.
Wapń jest niezwykle istotny dla prawidłowego rozwoju kości dziecka. Niedobory wapnia negatywnie odbijają się na zdrowiu dziecka, dlatego upewnij się, że twoje dziecko spożywa odpowiednie jego ilości.
Według nowych badań, których wyniki zamieszczono w międzynarodowym magazynie internetowym „PLoS ONE” – warzywa i owoce , które dostarczają największej porcji witamin i składników mineralnych oraz ...
Nazwą „sole mineralne” określa się przede wszystkim pierwiastki spotykane w naturze – w organizmach żywych i w pożywieniu. Sole mineralne są ważnym składnikiem diety człowieka, ponieważ spełniają ...
Produkty bogate w żelazo to podstawa żywieniowa kobiety, która jest w ciąży. Kobiety w tym szczególnym czasie powinny regularnie wykonywać badanie morfologiczne krwi na obecność żelaza. Jeśli ...
Selen jest pierwiastkiem śladowym w organizmie człowieka, który długo był posądzany o działanie wyłącznie toksyczne. Dopiero w latach 60. XX wieku odkryto ważne funkcje selenu. Selen pomaga w ...
Chrom występuje w przyrodzie w ograniczonych ilościach. Zdrowa dieta powinna wyrównywać niedobór chromu w organizmie. Podobnie jak inne mikroelementy, chrom wspomaga różne funkcje życiowe. Jego ...
Potas jest pierwiastkiem niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Jego najważniejszą funkcją jest kontrola ciśnienia krwi, pracy nerek i regulowanie gospodarki ...
Niedobór magnezu może wywołać poważne konsekwencje, dlatego warto dbać o utrzymanie prawidłowego poziomu tego makroelementu. Jeśli stosujesz leki uspokajające lub antykoncepcyjne, środki ...
Magnez pełni wiele ważnych funkcji w organizmie. Tymczasem wiele osób za mało dostarcza tego makroelementu z pożywieniem. Stężenie magnezu w organizmie zmniejsza się pod wpływem stresu, niektórych ...
Zdrowa dieta to podstawa prawidłowego funkcjonowania organizmu. Owoce , warzywa , chude mięso, rośliny strączkowe, pełnoziarniste pieczywo, orzechy i ryby – zdrowe jedzenie jest niezbędne dla ...
Witaminy i minerały sprawiają, że nasz organizm wzmacnia swoją odporność. Jest to szczególnie ważne w okresach zmiany pór roku. Sezon jesienno-zimowy przynosi apatię i przemęczenie. Nasze ...
Żelazo jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Nie jesz mięsa ani ryb ? Uważaj, grozi ci niedobór żelaza. Dlaczego? Ponieważ najwięcej znajduje się go właśnie w czerwonym mięsie, ...
Wapń znajduje się w mleku i produktach mlecznych oraz rybach . Wpływa na stan naszych kości już od urodzenia. Jest pierwiastkiem niezbędnym dla naszego życia, a jego niedobory mogą powodować ...
Niedobór potasu, czyli inaczej hipokaliemia, oznacza, że poziom potasu w organizmie spadł poniżej 3,6 moli na litr krwi. Taki długotrwały stan może doprowadzić do chorób serca, a nawet paraliżu. ...
Jod jest pierwiastkiem niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Jego niedobór może być przyczyną wielu poważnych schorzeń. Osoby mieszkające nad morzem są w lepszej sytuacji, ...
Puchnące ręce lub nogi, nieustające bóle głowy lub problemy ze snem – czy zauważasz u siebie podobne objawy? Ciągłe podenerwowanie i nieregularne bicie serca – to może być znakiem, że w twojej ...
Video
Konsultanci działu Żywienie
dietetyk, biotechnolog, specjalista ds. zdrowia publicznego. Doktorantka
