Zaburzenia wzrostu u dzieci

Pokolenie dzisiejszych trzydziestolatków na pewno pamięta piosenkę z dzieciństwa: „a ja rosnę i rosnę, latem, zimą, na wiosnę”, która w wesołym stylu traktowała o tym, jak ważnym etapem rozwoju jest regularne wzrastanie. Prawidłowy bilans zdrowia każdego dziecka opiera się bowiem na dwóch istotnych parametrach: wzrostu i wagi. Tymczasem jak się okazuje, rodzice często skupiają swoją uwagę na przyroście masy ciała u dziecka, jako na czynniku charakteryzującym prawidłowy rozwój ich dziecka. Niesłusznie, gdyż wzrost jest równie ważnym parametrem, na podstawie którego można ocenić ogólny rozwój i czy ów rozwój przebiega prawidłowo.

Jakie są przyczyny zaburzeń wzrostu?

Przyczyn powolnego wzrastania lub ewidentnych zaburzeń wzrostu, należy upatrywać w czynnikach dziedzicznych, środowiskowych oraz fizjologicznych. To zrozumiałe, że dziecko niskich rodziców, prawdopodobnie również będzie niskie. Jednak na to jak przebiega proces wzrastania może mieć wpływ także życie płodowe, niewłaściwe odżywianie najpierw matki będącej w ciąży, potem niewłaściwe odżywianie dziecka, występujące anomalie zdrowotne, choroby przewlekłe, metaboliczne, etc.

Brak odpowiednio zbilansowanej diety może wpływać niekorzystnie na cały organizm dziecka. Pozbawienie go właściwych składników odżywczych, witamin i minerałów sprzyja rozwinięciu się wielu schorzeń. Te z kolei są odbierane przez organizm jako stan alarmowy i uruchamiane są mechanizmy obronne. Stres negatywny wpływa na pogorszenie samopoczucia, sprzyja stanom depresyjnym i poczuciu odrzucenia. Jeśli jest przewlekły może mieć związek z zahamowaniami w rozwoju oraz wpływać na pogorszenie zdrowia. Delikatny mechanizm wzrostu może zostać zakłócony również przez pogorszenie komfortu snu i odpoczynku. Na występowanie zaburzeń wzrostu mają wpływ choroby, w których niejako objawem jest właśnie zahamowanie wzrostu. To kluczowy objaw w wielu zespołach genetycznych, takich jak na przykład zespół Turnera. Również choroby wątroby, nerek, zaburzenia wchłaniania, mukowiscydoza, astma oskrzelowa czy różne postaci alergii skórnych mogą wykazywać się powolnym wzrastaniem.

Jak sprawdzić, czy moje dziecko rośnie prawidłowo?

Aby móc prawidłowo rozpoznać zaburzenia wzrastania, należy uważnie obserwować tempo przyrostu wagi i wzrostu dziecka już od pierwszych dni życia. Systematyczna, najlepiej co trzy miesiące, obserwacja z użyciem siatek centylowych pozwala ocenić, czy rozwój jest prawidłowy lub czy nie wystąpiły zaburzenia wzrastania. Istotnym wskaźnikiem oceny, który pomaga zaobserwować pojawiające się nieprawidłowości, jest stosunek masy ciała dziecka do jego wzrostu. Dlatego nanosimy wyniki naszego dziecka na wzór siatek centylowych i tym samym oceniamy jego parametry, porównując je z parametrami w normie rówieśniczej. Wynik poniżej trzeciego centyla jest wynikiem niepokojącym i sugerującym konsultację ze specjalistą celem oceny występujących zaburzeń.

Zaburzenia wzrostu to nie tylko zbyt wolne wzrastanie, ale także zbyt szybki wzrost w krótkim czasie i w porównaniu z normami rówieśniczymi. Normą jest, kiedy dziecko w ciągu roku rośnie od 5-7 cm. Wszelkie odchylenia poniżej lub powyżej powinny zaniepokoić troskliwych rodziców.

mgr Anna Czupryniak