Akinezja – objawy, przyczyny, skutki i leczenie

Akinezja, inaczej akineza, definiowana jest jako brak zdolności wykonywania ruchów na skutek uszkodzenia obwodowego narządu ruchu. To objaw chorobowy, istotą którego jest zubożenie ruchowe lub bezruch, zarówno w zakresie ruchów spontanicznych, jak i trudność z zapoczątkowaniem ruchu.

Akinezja w postaci nagłego unieruchomienia ciała wskutek dotyku czy dostrzeżenia drapieżnika bardzo często występuje u zwierząt. To zachowanie maskujące.

Akinezja może wynikać z wielu przyczyn. Ponieważ jest konsekwencją uszkodzenia układu pozapiramidowego, towarzyszy wielu chorobom ośrodkowego układu nerwowego. Najczęściej obserwuje się ją w przebiegu choroby Parkinsona.

Choroba Parkinsona to samoistna, przewlekła i powoli postępująca zwyrodnieniowa choroba ośrodkowego układu nerwowego, która spowodowana jest niewystarczającą ilością dopaminy w mózgu. Nazwa schorzenia pochodzi od nazwiska lekarza Jamesa Parkinsona, który rozpoznał i opisał jego objawy w 1817 roku.

Akinezja to nie jedyny symptom choroby Parkinsona. Inne objawy to:

• bradykinezja, czyli spowolnienie i zubożenie ruchów, obejmujące trudności z wykonywaniem ruchów precyzyjnych. Typowe jest powłóczenie nogami w czasie chodu, częste potknięcia, chód szurający, stawianie drobnych kroków, brak fizjologicznych współruchów (balansowania kończyn górnych), spowolnienie ruchowe aż do niezdolności wykonania świadomych ruchów. Tym samym akineza z bradykinezją stanowią typowy objaw choroby Parkinsona,
• sztywność mięśniowa (plastyczne zwiększenie napięcia mięśniowego, twarz maskowata), zwiększone napięcie mięśni, ubogie ruchy mimiczne twarzy (maskowata twarz),
• drżenie spoczynkowe,
• niestabilność postawy, zaburzenia równowagi,
• zubożona gestykulacja,
• zaburzenia połykania,
• wolna i niewyraźna mowa,
• spowolnienie myślenia (bradyfrenia),
• zaburzenia pamięci;
• spadki ciśnienia przy zmianie pozycji z siedzącej na stojącą.

Do dziś nie poznano czynników, które powodują niszczenie komórek nerwowych w strukturach odpowiedzialnych za produkcję dopaminy. Zalicza się ją do schorzeń układu pozapiramidowego. Zwykle diagnozowana jest pomiędzy 40. a 60. rokiem życia.

Charakterystyczne dla akinezy jest ubożenie ruchów mimicznych twarzy. Obserwowana jest tak zwana maskowatość twarzy (amimia). Czasami pojawia się także mikrografia, to jest stopniowe zmniejszanie rozmiaru liter w trakcie pisania oraz bradylalia, czyli spowolnienie mowy. Do innych przyczyn akinezji zalicza się również uszkodzenie narządu ruchu i zaburzenia czynności psychicznych.

Akinezja wpływa na codzienną aktywność, obniża jakość funkcjonowania, może mieć też poważne konsekwencje. Zubożenie ruchowe ogranicza sprawność, wywołuje problemy z poruszaniem się, ogranicza możliwości w zakresie wykonywania czynności dnia codziennego i ruchów jako takich.

Długotrwała akinezja z czasem wywołuje przykurcze stawowe, może prowadzić do zaniku mięśni, ma negatywny wpływ na układ oddechowy, sercowo-naczyniowy oraz moczowo-płciowy. Bezruch prowadzi do problemów z krążeniem, oddychaniem czy oddawaniem moczu.

Rozpoznanie akinezji oraz zespołu będącego jej przyczyną, opiera się na wnikliwym badaniu neurologicznym. Duże znaczenie ma badanie podmiotowe i przedmiotowe. Pomocna jest diagnostyka obrazowa, to jest wykonanie badań obrazowych głowy: tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego.

Gdy akinezja ma związek z uszkodzeniem narządu ruchu, często możliwa jest terapia przyczynowa. Na przykład przykurcze mięśni leczy się kinezyterapią, masażem tkanek głębokich, zabiegami fizykalnymi czy terapią manualną. W sytuacji, kiedy akineza ma związek z zaburzeniami psychicznymi, leczenie psychiatryczne wspomagane jest rehabilitacją.

Akinezję nie zawsze można leczyć. Tak dzieje się w przypadku, gdy ma związek z rozwijającą się chorobą Parkinsona. Wówczas można jedynie opóźniać postęp schorzenia. Kluczowe jest leczenie objawowe, które obejmuje nie tylko terapię farmakologiczną, ale również fizjoterapię. Wskazane są ćwiczenia czynne, wspomagane oraz czynno-bierne.