Anestetyki – przykłady, działanie i zastosowanie

Anestetyki to środki znieczulające stosowane do znieczulenia ogólnego lub miejscowego. Wykorzystuje je anestezjologia podczas operacji, w celu zniesienia bólu, świadomości, odruchów, a także wywołania niepamięci.

Anestetyki – przykłady i rodzaje

Jakie są rodzaje anestetyków? Leki wprowadzające w sen różnią się przede wszystkim formą podawania. Najczęściej stosuje się je dożylnie lub wziewnie (które wprowadza się do organizmu za pomocą parownika wraz z tlenem; anestetyki wziewne służą głównie do podtrzymywania znieczulenia).

Wśród anestetyków wziewnych wyróżnia się na przykład izofluran, sewofluran, podtlenek azotu czy desfluran.

Dożylne anestetyki dzieli się na:

• anestetyki nasenne: benzodiazepiny (np. midazolam), barbiturany (np. tiopental), ketamina, etomidat, propofol,
• zwiotczające mięśnie (atrakurium, wekuronium, pankuronium, cis-atrakurium, rokuronium oraz sukcynylocholina),
• opioidy (fentanyl, sufentanyl, alfentanyl, remifentanyl, morfina).

Pod względem budowy anestetyki lokalne są aminoestrami, pochodnymi kwasu p-aminobenzoesowego (prokaina, tetrakaina), kwasu benzoesowego (kokaina) lub amidoamidami (lidokaina, bupiwakaina). Do grupy anestetyków zalicza się również wodę destylowaną, roztwory sacharozy, chlorków potasu i magnezu, etanol, benzen, eter, benzamid.

Jak anestetyki wpływają na organizm? Istotą ich działania jest odwracalne hamowanie przewodnictwa nerwowego, a w przypadku znieczulenia ogólnego również zmniejszanie aktywności siatkowo-korowej. To leki wywołujące stan anestezji.

Jakie są zastosowania anestetyków w medycynie? Anestetyki wykorzystuje anestezja ogólna i anestezja miejscowa. To środki znieczulające stosowane do znieczulenia ogólnego (ogólnie działające środki znieczulające) lub miejscowego (anestetyki lokalne). Czym się cechują procedury? Czy istnieją różnice między anestezją ogólną a miejscową?

Anestetyki – znieczulenie ogólne

Znieczulenie ogólne, zwane narkozą, pozwala na:

• zniesienie świadomości (hypnosis),
• zniesienie bólu (analgesia),
• zwiotczenie mięśni szkieletowych (relaxatio),
• zniesienie odruchów (areflexia).

W zależności od drogi podania leków wyróżnia się cztery rodzaje indukcji, nie tylko wziewną czy dożylną, ale także domięśniową i doodbytniczą.

Jakie są etapy znieczulenia ogólnego? To:

• premedykacja, to jest okres przygotowania pacjenta do zabiegu przed podaniem właściwego środka znieczulającego; na tym etapie zastosowanie znajdują leki sedujące, które uspokajają i wyciszają, często powodują niepamięć wsteczną,
• indukcja znieczulenia (wprowadzenie do znieczulenia ogólnego), to jest okres od rozpoczęcia podawania anestetyku do uśnięcia pacjenta,
• podtrzymanie znieczulenia (kondukcja), czyli podawanie kolejnych dawek leków znieczulających, przeciwbólowych i rozluźniających; aż do zakończenia zabiegu podawane są kolejne dawki leków,
• wyprowadzenie ze znieczulenia (budzenie).

Anestetyki – znieczulenie miejscowe

Jeśli chodzi o znieczulenie lokalne, leki anestetyczne stosowane do znieczuleń regionalnych służą do blokowania przewodzenia czucia nerwów i znieczulania wybranych obszarów ciała. Można stosować je doraźnie lub jako przedłużenie leczenia przeciwbólowego po zabiegu. Podaje się je w okolicach splotów nerwowych (blokady):

• poprzez punkcję lędźwiową do przestrzeni zewnątrzoponowej kanału kręgowego (znieczulenie zewnątrzoponowe),
• do płynu mózgowo-rdzeniowego (znieczulenie podpajęczynówkowe).

Jakie są właściwości anestetyków? Czym się cechuje ta grupa preparatów? Charakterystyczne dla nich jest to, że substancji nie można kupić w aptekach. Zwykle stosuje się je w warunkach szpitalnych, a uprawnienia do ich używania ma głównie personel anestezjologiczny.

Ponieważ skutki uboczne anestetyków mogą być nie tylko dokuczliwe, ale i poważne, zarówno podczas narkozy, jak i wybudzania pacjent jest pod stałą kontrolą anestezjologa.

Anestetyki podaje się najczęściej dożylnie lub wziewnie. Zdecydowanie rzadziej preparaty tego rodzaju są dostępne w formie tabletek czy syropów. W takiej formule wykorzystuje się je u dzieci (leki sedujące pomagają w premedykacji do zabiegów diagnostycznych i sedacji pooperacyjne) oraz u pacjentów, dla których nakłucie żyły i założenie wenflonu jest przeciwwskazane.