Cytologia - cel, przygotowanie, przebieg, interpretacja

Młode dziewczyny często zastanawiają się co to jest cytologia. Tymczasem jest ona jednym z elementarnych badań w ginekologii. Cytologia pozwala na ocenę mikroskopijną komórek nabłonka pokrywającego część szyjki macicy pod względem stopnia zagrożenia rozwoju nowotworu.

Cytologia może być wykonywana bez zlecenia lekarza. Badanie powinno się regularnie powtarzać od czasu rozpoczęcia współżycia płciowego. Wszystkie kobiety po 25. roku życia powinny wykonywać badanie cytologiczne przynajmniej raz na trzy lata – takie zalecenie dotyczy masowych badań przesiewowych, czyli tzw. skriningu raka szyjki macicy. U kobiet z grupy wysokiego ryzyka wystąpienia raka szyjki macicy cytologię należy powtarzać częściej.

Cytologia - cel

Cytologię rozpoczęto przeprowadzać w latach czterdziestych ubiegłego wieku. Ówczesna klasyfikacja wyników cytologii na grupy jest obecnie niewystarczająca, dlatego zaproponowano nową metodę określaną jako system Bethesda. Przy podawaniu wyniku cytologii system Bethesda zaleca określenie, czy rozmaz zawiera odpowiedni materiał do oceny (świadczy o tym ilość materiału oraz obecność komórek z kanału szyjki macicy, gdzie najczęściej podstępnie rozwija się 70 proc. raków szyjki macicy), ogólne stwierdzenie, czy obraz cytologiczny jest prawidłowy czy nie oraz dokładny opis stwierdzanych w cytologii zmian zgodnie z obowiązującą terminologią (określenie rodzaju zakażenia, zmian reparacyjnych, obecności nieprawidłowych komórek nabłonkowych, komórek innych nowotworów oraz ocenę stanu hormonalnego pacjentki). Warto więc wiedzieć, co to jest cytologia i pamiętać o regularnych badaniach.

Cytologia - przygotowanie

Cytologia nie wymaga od pacjentki specjalnego przygotowania. Przed badaniem cytologicznym nie ma konieczności wykonywania innych badań. Badanie cytologiczne najlepiej zrobić między 10 a 18 dniem cyklu, nie zaleca się cytologii wcześniej niż w 4. dniu po miesiączce i nie później niż 4 dni przed następną miesiączką. Każda kobieta, która rozpoczęła współżycie seksualne powinna przeprowadzać cytologię: najpierw raz w roku przez 3 - 4 lata, a później nie rzadziej niż co trzy lata. W przypadku skłonności do nadżerki badanie cytologiczne powinno być stale powtarzane. Badanie cytologiczne może być wykonywane w każdym wieku.

Cytologię w ciąży powinno się wykonywać dwa razy. Ginekolog może pobierać wycinek do cytologii w czasie ciąży w pierwszym trymestrze (1-3 miesiąc ciąży) oraz w trzecim trymestrze (7-9 miesiąc). Warto podkreślić, że cytologia w ciąży jest bezpieczna i bezbolesna, dlatego nie watro się jej obawiać.

Sytuacje, kiedy powinnaś pilnie skonsultować się z ginekologiem

Każda kobieta powinna przynajmniej raz w roku odwiedzać gabinet ginekologiczny. W trakcie wizyty kontrolnej wykonywane jest podstawowe badanie ginekologiczne...

Cytologia - przebieg

Cytologia jest pobierana w gabinecie ginekologicznym. Pacjentka wygodnie kładzie się na fotelu ginekologicznym. Lekarz przykłada wziernik dopochwowy tak, aby było widać szyjkę macicy. Następnie ginekolog usuwa na wacik czop śluzowy w ujściu zewnętrznym szyjki macicy, a następnie pobierany jest materiał komórkowy. Komórki złuszczają się poprzez pocieranie powierzchni tkanek pochwy specjalnymi narzędziami, np. szczoteczką do wymazów cytologicznych. Czasami może to powodować dolegliwości bólowe.

Inaczej cytologia wygląda w przypadku podejmowania oceny cytologicznej dotyczącej reakcji śluzówki pochwy na czynniki hormonalne. Komórki złuszczają się z 1/3 górnej części pochwy. Badanie cytologiczne należy powtarzać kilkakrotnie w czasie jednego cyklu miesiączkowego. U kobiet miesiączkujących nieregularnie, dni dobierania badań seryjnych dopasowywane są indywidualnie przez lekarza prowadzącego.

Materiał komórkowy pobrany w czasie cytologii jest rozprowadzany cienką warstwą na powierzchni szkiełka podstawowego i natychmiast umieszczony w płynie utrwalającym. Tak przygotowany rozmaz cytologiczny jest wysyłany do pracowni, gdzie po uzyskaniu odpowiedniej barwy, poddawany jest ocenie mikroskopijnej. Wynik cytologii przekazywany jest w formie opisu z podaniem numeru grupy cytologii wg skali Papanicolau.

Cytologia - interpretacja wg Papanicolau

Współczesna interpretacja badania cytologicznego rozróżnia 5 grup cytologii:

  • Grupa I – w tej grupie cytologii stwierdza się prawidłowe komórki powierzchownych warstw nabłonka wielowarstwowego płaskiego tarczy szyjki macicy, komórki gruczołowe z kanału szyjki oraz pojedyncze komórki zapalne.
  • Grupa II – w II grupie cytologii obok komórek stwierdzanych w grupie I widać liczne komórki zapalne, komórki nabłonkowe wykazujące zmiany zwyrodnieniowe oraz komórki pochodzące z procesów regeneracyjnych. Grupa II cytologii obejmuje bardzo szerokie spektrum zmian i dlatego winno się określić charakter zmiany na podstawie stwierdzonego obrazu morfologicznego, np. zapalenie czy proces regeneracyjny (reparacyjny). W przypadku zapalenia wprawny cytolog potrafi określić czynnik wywołujący zapalenie. W większości takich przypadków należy zaproponować badanie kontrolne po przeprowadzeniu leczenia przeciwzapalnego. W grupie II nie stwierdza się komórek dysplastycznych czy nowotworowych. Grupa II bardzo często występuje u pacjentek z nadżerką.
  • Grupa III – w grupie III cytologii w rozmazie widać komórki z cechami dysplazji. Określenie to obejmuje szerokie spektrum zmian, a ponadto w zależności od ich nasilenia i wieku pacjentki postępowanie lecznicze jest zróżnicowane, dlatego cytolog powinien za każdym razem określić, jakiemu nasileniu dysplazji odpowiada stwierdzony obraz cytologiczny – małemu, średniemu czy dużemu. Wynik z grupą III cytologii jest istotny między innymi dlatego, że zmiany o charakterze dysplazji małego stopnia są niekiedy wynikiem silnego odczynu zapalnego i mogą się cofnąć bez śladu po leczeniu przeciwzapalnym. Dalsze postępowanie diagnostyczne, gdy wynik cytologii pokaże grupę III (np. pobranie wycinków z szyjki macicy) i lecznicze (np. elektrokonizacja szyjki) wdraża się wówczas, gdy zmiany utrzymują się przez kilka miesięcy mimo zastosowanego leczenia.
  • Grupa IV – w rozmazie stwierdza się komórki o cechach raka płaskonabłonkowego przedinwazyjnego.
  • Grupa V – w rozmazie stwierdza się komórki nowotworowe odpowiadające rakowi płaskonabłonkowemu naciekającemu szyjki macicy lub innemu nowotworowi złośliwemu szyjki lub trzonu macicy.

Aby wynik cytologii był miarodajny, materiał do badania cytologicznego nie powinien być pobierany od pacjentek z obfitym krwawieniem. Poza tym najlepiej, aby kobieta 48 godzin przed cytologią nie współżyła i nie wykonywała irygacji pochwy. Jeśli zaś przyjmuje preparaty dopochwowe, najlepiej przeprowadzić cytologię 3 - 4 dni po skończeniu ich przyjmowania. Samo badanie cytologiczne powinno być także poprzedzone wywiadem, w trakcie którego lekarz pyta kobietę o wiek, datę ostatniej miesiączki, regularność i długość krwawień menstruacyjnych, przebyte choroby, istniejące objawy, przebyte ciąże i porody, stosowane leki oraz powinien też zebrać dokładny wywiad rodzinny. Informacje te powinny być przekazane cytologowi.

Alicja Barszcz, 3 tygodnie temu

Bibliografia

  • Bręborowicz G. Ginekologia i położnictwo, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3082-X
  • Leśkow E., Lipiński A. Atlas cytopatologii szyjki macicy, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2011, ISBN 979-83-7522-053-7
  • Florczak K., Malarewicz A. Cytologia fazowo-kontrastowa w diagnostyce ginekologicznej, DMITF, Gdańsk 2006, ISBN 83-60679-01-2
  • Dębski R. Ginekologia kliniczna Tom 1-3, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-013-9
  • Bręborowicz G. (red.), Ginekologia, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-39-6
  • Kruś S., Skrzypek-Fakhoury E. Patomorfologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3283-3

Źródła zewnętrzne

Badania

Komentarze (13)
~Angie
~Angie 3 miesiące temu

Mieszkam w UK i tu nie wykonują badań ginekologicznych w czasie ciazy. Byłam umówiona na cytologię ale okazało sie ze jestem w ciazy i nie zrobili mi takiego badania. Czy mam sie martwić ze dopiero po porodzie bede mogła wykonać to badanie? Słyszałam ze cytologia w ciazy jest bardzo ważna.

Odpowiedz
~Interna
~Interna ponad rok temu

@~donata: Nie myślałaś o tym, że takie widoki, mogą zrazić do Ciebie Twojego męża? Dla mężczyzny intymne miejsca powinny kojarzyć się z pożądaniem, miałabym wątpliwości, czy nie przywołuje on scen porodu, czy wizyty ginekologicznej, w trakcie stosunku.

Odpowiedz
~Agnieszka
~Agnieszka ponad rok temu

Chodzę regularnie na badania cytologiczne. Chcę mieć wszystko pod kontrolą. Żyjemy w XX wieku, więc teraz nie ma tematów tabu. Zazwyczaj ja i moja mama robiłyśmy je wciąż u tego samego lekarza. Pewnego razu wynik mojej mamy nie był zbyt ciekawy. Postanowiłyśmy wykonać badanie w innej placówce, aby sprawdzić czy będzie taki sam. Zrobiłyśmy je w Laboratorium Rh+. Niestety, wyniki potwierdziły się, ale dzięki dokładnej i szybkiej diagnozie, możliwe jest szybciej leczenie. Dziewczyny, badajcie się regularnie. To naprawdę ważne!

Odpowiedz
~lilly fee
~lilly fee ponad rok temu

Chciałam powiedzieć, że badanie ginekologicznie powinno się robić raz w roku a nie co trzy lata jak podają tu na stronie.Polska jest krajem przodującym w ilości występowania nowotworów właśnie przez to, że nie ma właściwej profilaktyki. Przez trzy lata rak szyjki zdąży się ładnie rozwinąć i wtedy już tylko usuwanie macicy i chemie pozostają.Proszę panie aby badały się co roku, wiem co mówię.

Odpowiedz
~elza
~elza ponad rok temu

położyć się wygodnie śmiechu warte,stoję przy tym fotelu i pytam się o ligninę a koleś mi mówi żebym sobie sama włożyła bo tam leży "nie była pani nigdy u ginekologa?takie są zasady."zatkało mnie,potem był tak niedelikatny że teraz parę godzin po badaniu nadal czuję dyskomfort.Nie pójdę już do faceta

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Cytologia - cel, przygotowanie, przebieg, interpretacja
najnowsze pytania

Cytologia

Odpowiada: Lek. Kalina Wysocka-Dubielecka

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Cytologia - cel, przygotowanie, przebieg, interpretacja
Bolesne miesiączkowanie

Bóle ginekologiczne (WIDEO)

Bóle ginekologiczne (WIDEO) Odtwórz wideo

Ból w dole brzucha u kobiety jest najczęściej spowodowany wystąpieniem miesiączki lub owulacji. W takiej sytuacji lekarz zleca podawanie leków rozkurczowych i przeciwbólowych w celu zmniejszenia dolegliwości bólowych. Niestety, czasami ból ginekologiczny...

Bolesne miesiączkowanie

Bóle menstruacyjne (WIDEO)

Bóle menstruacyjne (WIDEO) Odtwórz wideo

Bolesne miesiączkowanie jest bardzo uciążliwe dla wielu kobiet - utrudnia codzienną aktywność fizyczną, pogarsza samopoczucie i jest przyczyną rozdrażnienia. Bóle najczęściej zlokalizowane są w podbrzuszu i towarzyszą im bolesne skurcze. Czasami pojawiają...

Cytologia - cel, przygotowanie, przebieg, interpretacja

Cytologia w Polsce

regularnie robi cytologię. Kto robi cytologię? Cytologia to proste badanie ginekologiczne, umożliwiające wykrycie raka szyjki macicy. W naszym kraju (...) 27,2% pań robiło cytologię,...

Laparoskopia - wskazania, przygotowanie, przebieg, zalecenia

Laparoskopia

Laparoskopia

Operacja laparoskopowa żołądka.

Bolesne miesiączkowanie

Komórka jajowa

Komórka jajowa

W czasie miesiączki dochodzi do wydalenia śluzówki macicy oraz niezapłodnionej komórki jajowej. Zwykle jajniki produkują 1 komórkę jajową co ok. 28 dni.

Kolposkopia - opis, wskazania, cele, przygotowanie, przebieg

Hans Hinselmann

Hans Hinselmann

Hans Hinselmann (1884-1959) był niemieckim ginekologiem i wynalazcą badania kolposkopowego.

Mammografia - jak działa mammograf, dla kogo jest przeznaczona mammografia, kiedy wykonywać badanie, przebieg badania, przygotowanie

Badanie mammograficzne - zdjęcie

Badanie mammograficzne - zdjęcie

Pierś przy mammografii jest skompresowana, by uzyskać lepszy obraz badania.

Spirometria - przebieg, rodzaje, interpretacja, przeciwwskazania

Spirometria - zdjęcia

Spirometria - zdjęcia

Spirometria służy badaniu objętości i wydolności płuc.

Ablacja serca - wskazania, przygotowanie, przebieg, zalecenia

Ablacja - jak przygotować się do zabiegu? (WIDEO)

Ablacja - jak przygotować się do zabiegu? (WIDEO) Odtwórz wideo

zaburzeń rytmu serca. Bardziej skomplikowane zabiegi, takie jak ablacja, wymagają wcześniejszego odpowiedniego przygotowania. Przygotowanie do ablacji (...) . O przygotowaniu do zabiegu ablacji decyduje...