Wskazania do USG dopochwowego

Badanie USG dopochwowe pozwala uwidocznić wiele bardzo subtelnych struktur jajnika i endometrium, co stanowi bardzo ważną pomoc w diagnostyce wczesnej ciąży oraz rozpoznaniu i leczeniu takiej patologii jak:

• infertilitas (niemożność donoszenia ciąży),
• sterilitas (niepłodność),
• metrorrhagia (nieprawidłowe plamienie pomiędzy normalnymi krwawieniami menstruacyjnymi),
• amenorrhoea (brak miesiączki),
• krwawienia we wczesnej ciąży i wiele innych.

We wczesnej ciąży wykonuje się wyłącznie badanie USG dopochwowe. Badanie takie powinno dać odpowiedź na następujące pytania:

• Czy nastąpiło zagnieżdżenie?
• Czy miejscem zagnieżdżenia jest jama macicy?
• Po której stronie macicy doszło do zagnieżdżenia?
• Czy płód jest żywy?
• Czy rozwój jaja płodowego jest prawidłowy?
• Jaki jest wiek ciążowy na podstawie parametrów stosowanych we wczesnej ciąży?
• Czy płód jest prawidłowo zbudowany?

Rozpoznanie wczesnej ciąży można ustalić na podstawie pojawienia się wielu różnorodnych obrazów, do których należą:

• Powiększenie trzonu macicy.
• Stwierdzenie pęcherzyka ciążowego wraz z płodem.
• Ponadto, wraz z rozwojem jaja płodowego, można wyróżnić kosmówkę oraz zarysy poszczególnych elementów płodu, a także czynność serca i ruchy płodu obserwowane w tzw. czasie rzeczywistym.

Bardzo ważnym momentem w tym okresie ciąży jest stwierdzenie nie tylko prawidłowej budowy jaja płodowego, lecz także potwierdzenie wewnątrzmacicznego życia płodu. Obserwując ruchy lub czynność serca płodu, zwykle udaje się stwierdzić jego życie w 8-9 tygodniu ciąży. Obserwując ruchy płodu, należy zawsze uwzględnić ich charakter, częstość i intensywność. Ocena ultrasonograficzna rozwoju płodu między 11. a 14. tygodniem ciąży wykonywana jest sondą dopochwową lub brzuszną. Głównymi celami tego badania są:

• dokładna ocena wieku ciążowego,
• wykrycie ciąży mnogiej,
• identyfikacja wskaźników ultrasonograficznych, które wskazują na zwiększone ryzyko wystąpienia aberracji chromosomalnych np. Zespół Downa. Jednym z takich markerów jest ocena przezierności karkowej (NT).
• identyfikacja płodów z wadami strukturalnymi.

W późniejszym okresie ciąży metodą badania jest USG przez powłoki brzuszne.

USG dopochwowe jest jedną z podstawowych metod diagnostycznych stosowanych w ginekologii, endokrynologii i onkologii ginekologicznej. Za pomocą badania ultrasonograficznego w ginekologii można ocenić:

• budowę kostną miednicy,
• warunki anatomiczne narządów znajdujących się w miednicy,
• budowę narządów płciowych żeńskich,
• przemiany w narządach płciowych w cyklu miesiączkowym (zmiany w jajniku i macicy),
• nowotwory macicy,
• guzy jajnika,
• nienowotworowe zmiany w narządach płciowych,
• ciążę ektopową,
• rozrosty i nowotwory trofoblastu,
• umiejscowienie wewnątrzmacicznych kształtek antykoncepcyjnych,
• mięśnie miednicy,
• naczynia miednicy takie jak tętnice i żyły biodrowe,
• przebieg moczowodu w miednicy najczęściej jest możliwe tylko w jego odcinku końcowym.

W diagnostyce nowotworów macicy ultrasonografia dopochwowa umożliwia określenie charakteru i miejsca wyjścia oraz rozległości zmiany. Metoda ta jest przydatna w ustalaniu rozpoznania mięśniaków macicy i raka endometrium.

Dopplerowskie badanie ultrasonograficzne dzięki temu, że umożliwia ocenę przepływu krwi w naczyniach, pozwoliło na ogromny postęp w wykrywaniu nawet subtelnych zmian anatomicznych i fizjologicznych, a także w diagnozowaniu guzów miednicy. Oprócz diagnostyki USG dopochwowe jest wykonywane w celach zabiegowych np. podczas wykonywania biopsji czy pobrania komórki jajowej.

Pacjentka znajduje się w pozycji leżącej z ugiętymi nogami, lekarz wprowadza do pochwy końcówkę sondy dopochwowej, na którą zakłada się powłoczkę lateksową, a jest nią najczęściej prezerwatywa. Na powłoczkę lateksową nakładany jest żel do usg, w celu zminimalizowania nieprzyjemnych doznań związanych z poruszaniem się sondy wewnątrz pochwy. Na ekranie monitora badający otrzymuje obraz, który po interpretacji pozwala na stwierdzenie, czy mamy do czynienia z fizjologią, czy z patologią. USG dopochwowe jest badaniem bezpiecznym i bezbolesnym, trwającym kilkanaście minut, a dodatkowo o nieocenionym znaczeniu w diagnostyce położniczej i ginekologicznej.

USG dopochwowe nie wymaga jakiegoś specjalnego przygotowania, jednakże przed wykonaniem badania należy pamiętać o tym, że:

• na badanie należy się zgłosić z opróżnionym pęcherzem moczowym;
• badanie ginekologiczne dopochwowe jest możliwe tylko u kobiet, które rozpoczęły współżycie seksualne.

USG dopochwowe jest badaniem tanim, szybkim, wygodnym oraz szeroko dostępnym, a w rękach doświadczonego ginekologa pozwala na wczesne rozpoznanie wielu chorób w tym nowotworowych, dlatego też powinno być wykonywane podczas każdej wizyty.

Źródła

1. Pruszyński B. Wskazania do badań obrazowych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-3525-4
2. Berek J.S., Novak E. Ginekologia, Medipage, Warszawa 2008, ISBN 978-83-89769-46-6
3. Opala T. Ginekologia - podręcznik dla położnych, pielęgniarek i fizjoterapeutów, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3353-5
4. Bręborowicz G. (red.), Ginekologia, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-39-6