Badanie proktologiczne (badanie per rectum)

Badanie proktologiczne, znane również jako badanie per rectum, to badanie przez odbyt. Należy ono do niezbyt przyjemnych, gdyż polega na wprowadzeniu przez odbytnicę palca w gumowej rękawiczce. Badanie to umożliwia ocenę kanału odbytu. Pacjenci często uważają badanie proktologiczne za krępujące i naruszające ich intymność. Należy jednak zdawać sobie sprawę, iż jest ono integralną częścią pełnego badania lekarskiego, w pewnych sytuacjach równie ważną jak osłuchiwanie serca, płuc, oglądanie gardła czy badanie palpacyjne brzucha.

Polecane wideo:

1. Cel badania proktologicznego

Badanie per rectum polega na wprowadzeniu przez lekarza palca przez odbyt na głębokość ok. 8 cm, aż do tzw. fałdu Kohlrauscha. Stosowane jest w ginekologii, proktologii, urologii i andrologii. Badanie proktologiczne umożliwia ocenę stanu odbytu, jego śluzówki i kanału, odbytnicy, przestrzeni zaodbytniczej oraz narządów z nią sąsiadujących, są to: kość krzyżowa i guziczna, jelito kręte, jelito ślepe wraz z wyrostkiem robaczkowym, doły kulszowo-odbytnicze, dolna pętla esicy. Badanie per rectum umożliwia także ocenę stanu organów u mężczyzn – dno pęcherza moczowego, nasieniowody, pęcherzyki nasienne, gruczoł krokowy, opuszek prącia. U kobiet natomiast pomocne jest w diagnostyce stanów chorobowych tylnej powierzchni macicy, górnego odcinka pochwy, jajników, szyjki macicy, zagłębienia maciczno-odbytniczego, a także w badaniu główki płodu u kobiet ciężarnych.

2. Wskazania do badania per rectum

Istnieje szereg sytuacji, w których wynik badania proktologicznego jest kluczowy w ukierunkowaniu dalszej diagnostyki i podjęcia odpowiedniego leczenia. Można je podzielić na kilka grup: chirurgiczne (rozpoznawanie i kwalifikacja do leczenia ropni okolicy odbytu, torbieli włosopochodnych, nowotworów jelita grubego, czasem przydatne w diagnostyce zapalenia wyrostka robaczkowego); urologiczne (przede wszystkim ocena gruczołu krokowego); ginekologiczne i położnicze; oraz ogólnolekarskie (diagnostyka krwawień z przewodu pokarmowego).

Per rectum - zdjęcie

Metoda badania per rectum (u mężczyzny).

Badanie per rectum jest rutynowe, jednak warto je wykonać, kiedy można mówić o:

  • krwawieniu z odbytnicy;
  • obecności świeżej krwi w stolcu;
  • dodatnim wyniku na krew utajoną w stolcu;
  • niewyjaśnionej utracie masy ciała;
  • niedokrwistości;
  • weryfikacji badań radiologicznych jelita grubego;
  • zmianie częstości i charakteru wypróżnień (występujące często naprzemiennie zaparcia i biegunki);
  • pojawiających się silnych bólach brzucha i okolic odbytu;
  • uciążliwym świądzie odbytu;
  • pojawieniu się problemów z oddawaniem moczu u mężczyzn;
  • pojawieniu się bólu przy wypróżnianiu oraz uczuciu niepełnego wypróżnienia;
  • pojawieniu się nieprawidłowej wydzieliny z odbytu lub jego okolic.

3. Przebieg badania proktologicznego

Badanie per rectum jest wykonywane bez znieczulenia. Stosowane jest jedynie miejscowe znieczulenie w postaci żelu zawierającego środek znieczulający. Lekarz przeprowadzający badanie przez odbyt znajduje się zwykle z tyłu bądź z boku pacjenta. Pacjent proszony jest o przyjęcie jednej z trzech pozycji:

  • leżącej na boku – z nogami zgiętymi w stawach biodrowych i kolanowych, z kolanami blisko brody;
  • kolankowo-łokciowej – pacjent klęczy na kozetce lekarskiej, podpierając się na przedramionach;
  • stojącej, z pochylonym do przodu tułowiem – pacjent opiera się rękami o krzesło lub stół.

Lekarz zakłada gumowe rękawiczki. Pierwszym etapem badania jest oglądanie okolicy odbytu przy odpowiednim oświetleniu i sprawdzenie, czy nie ma tam: otarć, zaczerwienienia; pęknięć skóry; śladów krwi; owrzodzeń; wypadania śluzówki odbytu; żylaków odbytu (guzków krwawniczych); przetok okołoodbytniczych (czyli kanałów łączących głębiej leżące tkanki z powierzchnią ciała); ropni; torbieli włosopochodnych (stosunkowo często występującej dolegliwości u młodych mężczyzn); zmian o podłożu nowotworowym; zmian charakterystycznych dla chorób przenoszonych drogą płciową.

Następnie na swój palec lekarz nakłada odpowiednią ilość substancji o właściwościach poślizgowych (żelu ze środkiem znieczulającym, wazeliny) i delikatnie wprowadza palec przez odbyt do odbytnicy. Ocenia długość i stan kanału odbytu (odcinka pomiędzy odbytem a bańką odbytnicy) i napięcie zwieraczy. Przesuwając palec na głębokość taką, na jaką pozwala długość palca, lekarz bada w każdym z tych miejsc pełny obwód odbytnicy, oceniając wymienione powyżej struktury. Ostatnim etapem badania proktologicznego jest oglądanie przez lekarza, już po wyjęciu palca z odbytnicy, treści zawartej w bańce odbytnicy pod kątem stwierdzenia ewentualnej obecności krwi, treści ropnej, śluzu. Po badaniu pacjent otrzymuje ligninę bądź papierowy ręcznik, aby oczyścić okolicę odbytu. 

Nie ma konieczności specjalnego przygotowywania się do badania proktologicznego (w tym wykonywania lewatywy, wlewki doodbytniczej, stosowania czopków przeczyszczających), chyba że lekarz zaleci inaczej.

Przed wykonaniem badania należy pamiętać, aby zgłosić, czy istnieje reakcja alergiczna, szczególnie na lateks, czy też uczulenie na jakiś środek znieczulający. W trakcie badania pacjent powinien poinformować wykonującego badanie o pojawieniu się wszelkich dolegliwości.

Lekarz Małgorzata Waszkiewicz, ponad rok temu

Bibliografia

  • Encyklopedia badań medycznych, Leszek Kalinowski (red.), Wyd. Medyczne MAKmed.sc, Gdańsk, 1996
  • Ostry brzuch, Jan Kulig, Wojciech Nowak (red.), PZWL, Warszawa, 2007
  • Chirurgia – Repetytorium, Jan Fibak, PZWL, Warszawa, 2008
  • Podręcznik urologii, diagnostyka i leczenie, Babayan R.K., Oates R.D., Siroky M.B., Czelej, Lublin 2006, ISBN 83-89309-74-2
  • CHIRURGIA. Podręcznik dla studentów medycyny, Fibak J., Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2708-X
  • Podstawy urologii, Kleinman I., Lipshultz L., Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2188-X

Źródła zewnętrzne

Badania

Komentarze (4)
~Gitara
~Gitara

Bydanie pulcem powinno pulegać na wjebaniu palca do odbytu danej osoby, kilkakrotnie wkładajunc i wycingajunc z dupy palec tak by wydzielić obśliniony płyn zamiast stosowania żelu, przy czym putem jynczą że dyskumfort jyst. Winc lypiej jest wpiardzielać pulec w dupę na sucho w rynkawiczce.

Odpowiedz
~sdww
~sdww

Z problemami z hemoroidami to ja się zgłosiłem do Flebonet już jakiś czas temu. Wcześniej stosowałem leczenie farmakologiczne. Miałem niedawno robiony tutaj zabieg i powoli moje życie wraca do normy. Duże podziękowania składam na ręce pana doktora Czerczuka, który prowadzi moje leczenie. Profesjonalista pod każdym względem.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Badanie proktologiczne (badanie per rectum)
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Badanie proktologiczne (badanie per rectum)
Badania

Badania, których nie powinniśmy się bać

Badania, których nie powinniśmy się bać

histopatologicznych.Badanie proktologiczne - per rectum Badanie proktologiczne pomimo powszechnej opinii nie jest bolesne. Jego jedynym minusem jest zażenowanie (...)...

Łagodny rozrost prostaty

Przerost prostaty a rak

opróżnienia pęcherza oraz częstomocz pojawiający się szczególnie w nocy. Lekarz wykonuje badanie per rectum w celu zbadania, czy gruczoł jest powiększony (...) . Ponadto sprawdza się czynność nerek...

Przerost prostaty

Test na PSA, czyli przerost prostaty

Test na PSA, czyli przerost prostaty

prostaty w czasie badania per rectum czy ejakulacji po stosunku płciowym. W diagnostyce tej choroby oznaczenia te mogą być bardzo użyteczne. Jak wykonać (...) badanie i przeprowadzić...

Badania przesiewowe

Najważniejsze badania przesiewowe dla mężczyzn

Najważniejsze badania przesiewowe dla mężczyzn

rectum To palpacyjne badanie odbytnicy, w trakcie którego możliwe jest wykrycie ewentualnych guzków i stwardnień w obrębie prostaty. Metoda ta stanowi (...) Dlaczego to tak ważne, aby wykonywać testy przesiewowe? Regularne...

Łagodny rozrost prostaty

Badania w łagodnym przeroście prostaty

skarżących się na problemy z oddawaniem moczu niezbędne będzie wykonanie kilku podstawowych badań, w tym m.in.: wywiadu chorobowego, badania per rectum (...) metody leczenia. Badanie...

Diagnostyka chorób prostaty

Badanie USG (TRUS)

lub/i nieprawidłowym wynikiem badania per rectum konieczne jest wykonanie przezodbytniczej biopsji gruboigłowej stercza pod kontrolą TRUS. Zabieg ten pozwala pobrać (...) Do rozpoznania chorób prostaty...

Żylaki

Żylaki odbytu (hemoroidy)

Żylaki odbytu (hemoroidy)

badania odbytu, kanału odbytu i bańki odbytnicy (łac. per rectum). W celu oceny stopnia zaawansowania choroby oraz różnicowania żylaków odbytu (...) na jednoznaczne postawienie rozpoznania hemoroidów...

Diagnostyka chorób prostaty

Badanie PSA

oraz po zabiegach w obrębie dolnych dróg moczowych i prostaty. Nawet oznaczenie PSA tuż po badaniu per rectum może dać fałszywie wysokie wyniki. Z drugiej (...) (antygenu swoistego dla gruczołu krokowego)...

Stany zapalne jelit

Odbytnica

i gruczołem krokowym. Duże znaczenie w przypadku chorób dolnego odcinka jelita grubego, ale i sąsiadujących z nimi narządów ma badanie per rectum. Badanie (...) . Diagnostyka...