"Cicha pandemia naszych czasów". Bakterie są coraz bardziej oporne

Marta Słupska
maskaW najcięższych przypadkach żaden z dostępnych leków nie pozwala opanować zakażenia
Źródło zdjęć: © Getty | AITOR DIAGO

Zakażenie, które kiedyś można było wyleczyć standardowym antybiotykiem, dziś może oznaczać dłuższy pobyt w szpitalu. Z okazji Europejskiego Dnia Wiedzy o Antybiotykach dr Olga Fedorowicz wyjaśnia, jak decyzje podejmowane przy zwykłej infekcji wpływają na skuteczność leków, od których zależy także bezpieczeństwo operacji i przeszczepów.

18 listopada jest Europejskim Dniem Wiedzy o Antybiotykach. To ważny moment, by przypomnieć, że leki te – choć ratują życie – są dla naszej mikrobioty jelitowej prawdziwym trzęsieniem ziemi i bezpowrotnie niszczą także pożyteczne bakterie. Niewłaściwe lub zbyt częste ich stosowanie nie tylko napędza niebezpieczną lekooporność, ale może na długie miesiące rozregulować układ pokarmowy i osłabić odporność całego organizmu. Właśnie dlatego tak kluczowe jest przyjmowanie ich wyłącznie z wyraźnych wskazań lekarza

To bakterie stają się oporne

Przed upowszechnieniem antybiotyków bakteryjne zapalenie płuc mogło skończyć się śmiercią. Dziś te leki pomagają również zapobiegać zakażeniom związanym z operacjami i leczyć infekcje u osób z osłabioną odpornością, m.in. po przeszczepach i w trakcie terapii onkologicznej.

O antybiotykooporności mówimy, gdy bakterie potrafią przeżyć i namnażać się mimo podania leku, który wcześniej na nie działał. Oporność rozwija się naturalnie, a nadmierne i niewłaściwe stosowanie antybiotyków przyspiesza ten proces. W praktyce lekarz może potrzebować innego preparatu. W najcięższych przypadkach żaden z dostępnych leków nie pozwala opanować zakażenia.

– Antybiotykooporność to cicha pandemia naszych czasów. Antybiotyki zrewolucjonizowały medycynę, ale musimy pamiętać, że ich skuteczność nie jest nam dana raz na zawsze – mówi dr Olga Fedorowicz z Katedry i Zakładu Farmakologii Klinicznej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

Antybiotyk na przeziębienie? To częsty błąd

Antybiotyki działają na bakterie. Przy grypie czy przeziębieniu, które wywołują wirusy, nie przyspieszą powrotu do zdrowia, a mogą wywołać działania niepożądane. Dlatego przy kolejnej infekcji nie należy sięgać po tabletki pozostałe po poprzedniej kuracji ani domagać się recepty. Jeśli lekarz zaleci antybiotyk, trzeba przestrzegać ustalonej dawki i pór przyjmowania leku. O skróceniu lub wydłużeniu kuracji powinien zdecydować lekarz.

– Pamiętajmy też, żeby niewykorzystanych lub przeterminowanych leków nie wyrzucać do zwykłego kosza ani nie wylewać do kanalizacji, lecz oddawać do wyznaczonych punktów, np. w aptekach – przypomina badaczka.

Listę punktów zbiórki można sprawdzić na stronie urzędu gminy. Pojemniki na leki znajdują się w wybranych aptekach, a w niektórych miejscowościach również w przychodniach lub urzędach.

Jak szczepienia pomagają chronić skuteczność antybiotyków

Oporne bakterie mogą przenosić się między ludźmi, zwierzętami i środowiskiem. Z tego względu sposób stosowania antybiotyków ma znaczenie także w weterynarii i hodowli. Do tych zależności odwołuje się tegoroczna kampania WHO pod hasłem "One Health, one action: Prevent AMR now" ("Jedno Zdrowie, jedno działanie – powstrzymajmy lekooporność już teraz"). Światowy Tydzień Wiedzy o Antybiotykach trwa od 18 do 24 listopada.

WHO wskazuje również na rolę szczepień. Im mniej zakażeń bakteryjnych, tym rzadziej potrzebny jest antybiotyk. Znaczenie mają także szczepienia przeciw chorobom wirusowym. Zapobiegając chorobie, mogą ograniczyć liczbę wtórnych zakażeń bakteryjnych, które wymagają leczenia antybiotykiem.

Źródło: PAP

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie