Co to jest skurcz oskrzeli?

Skurcz oskrzeli to główna przyczyna ograniczenia przepływu powietrza przez drogi oddechowe u chorych z astmą oskrzelową. Wiążą się z nim charakterystyczne objawy astmy: duszność i uczucie ściskania w klatce piersiowej, świszczący oddech, kaszel. U prawie wszystkich chorych oskrzela zwężają się zbyt łatwo i nadmiernie w odpowiedzi na bodźce wywołujące skurcz. Zaburzenie to nazywane jest nadreaktywnością oskrzeli i prawdopodobnie rozwija się na podłożu przewlekłego zapalenia błony śluzowej dróg oddechowych.

Polecane wideo:

Przewlekłe zapalenie oskrzeli a skurcz mięśni gładkich oskrzeli

Odczulanie w astmie

Przewlekła choroba, jaką jest astma jest dolegliwością, która wymaga bezwzględnego leczenia. W przeciwnym razie w płucach mogą pojawić się utrwalone zmiany,...

Prawdopodobnie przyczyną nadmiernej reakcji mięśni gładkich oskrzeli na działanie bodźca wyzwalającego skurcz jest przewlekły stan zapalny toczący się w błonie śluzowej oskrzeli. W nacieku zapalnym biorą udział liczne komórki, które uwalniają szereg substancji drażniących i uszkadzających błonę śluzową oskrzeli. Uszkodzenie komórek nabłonka dróg oddechowych ułatwia dostęp substancji drażniących do mięśni gładkich oskrzeli i pobudzanie ich skurczu. Ponadto niektóre z tych związków zwiększają wrażliwość komórek mięśniowych na działanie bodźców wyzwalających skurcz.

Wśród substancji, które mogą odpowiadać za zwiększoną pobudliwość i nadmierny skurcz mięśni gładkich oskrzeli wyróżnia się:

  • histaminę, tryptazę, prostaglandynę D2 i leukotrien C4, uwalniane przez komórki tuczne, zwane mastocytami,
  • neuropeptydy i acetylocholinę uwalniane z zakończeń nerwowych.

Zaburzenia układu cholinergicznego i adrenergicznego a

U chorych na astmę zaobserwowano wzmożoną aktywność układu cholinergicznego, który odpowiada m. in. za skurcz oskrzeli i wzmożone wydzielanie śluzu przez komórki kubkowe w ścianach oskrzeli. Niedawno wykazano również związek uwarunkowanego genetycznie defektu receptorów beta2-adrenergicznych z nadwrażliwością oskrzeli na metacholinę. Pobudzenie prawidłowych receptorów przez adrenalinę powoduje rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli i może zapobiegać ich skurczowi. Dysfunkcja tych receptorów, której występowanie stwierdzono u części chorych na astmę, zaburza więc funkcję regulacyjną układu adrenergicznego, co prowadzi do zwiększonej nadreaktywności oskrzeli i cięższego przebiegu choroby.

Odległe skutki zapalenia oskrzeli

Ograniczenie przepływu powietrza w drogach oddechowych będące wynikiem obturacji, czyli nadmiernego zwężenia oskrzeli jest dodatkowo pogłębiana i utrwalana w wyniku aktywacji naturalnych mechanizmów naprawczych przez długotrwały, niszczący tkanki proces zapalny. Skutkiem przewlekłego zapalenia jest więc pogrubienie ścian oskrzeli przez obrzęki i nacieki zapalne oraz przebudowa dróg oddechowych. W wyniku działania procesów naprawczych zmienia się struktura ścian oskrzeli:

  • następuje przerost (powiększenie poszczególnych komórek mięśniowych), jak i rozrost (zwiększenie ilości komórek) mięśni gładkich, co przyczynia się do zwiększenia natężenia skurczu oskrzeli, oraz pogrubienia ich ścian,
  • tworzenie nowych naczyń krwionośnych,
  • zwiększenie liczby komórek kubkowych i gruczołów podśluzowych, co jest przyczyną nadmiernego wydzielania śluzu, który zatyka światło oskrzeli.

Wszystkie te procesy jeszcze bardziej ograniczają przepływ powietrza w drogach oddechowych u osób przewlekle chorujących na astmę oskrzelową.

Czynniki wywołujące nadmierną reakcję oskrzeli u chorych z nadreaktywnością oskrzeli

Czynniki, które wywołują nadmierny skurcz oskrzeli u chorych na astmę, u osób zdrowych nie spowodowałyby wyraźnej reakcji. Należą do nich:

  • wysiłek fizyczny,
  • zimne lub suche powietrze,
  • dym tytoniowy,
  • zanieczyszczenie powietrza (np. pyłami przemysłowymi),
  • ostre zapachy (perfumy, dezodoranty),
  • substancje drażniące (np. opary farb).

Leczenie astmy

Skurcz mięśni gładkich oskrzeli jest w dużej mierze odwracalny pod wpływem działania leków rozszerzających oskrzela. Należą do nich przede wszystkim:

  • szybko i krótko działające beta2-mimetyki wziewne (salbutamol, fenoterol),
  • długo działające beta2-mimetyki wziewne (formoterol, salmeterol),
  • leki przeciwcholinergiczne (bromek ipratropium, bromek tiotropium).

Zarówno osoby chore na astmę oskrzelową, a także ich bliscy, powinni dokładnie znać objawy i schemat postępowania w przypadku wystąpienia nagłego skurczu oskrzeli. Właściwa ocena sytuacji i szybkie podanie leków rozkurczających oskrzela, może w takim wypadku okazać się działaniem ratującym życie.

Joanna Polańska, ponad rok temu

Bibliografia

  • Neal M.J. Farmakologia w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3117-6
  • Chazan R., Pneumonologia i alergologia praktyczna - badania diagnostyczne i terapia, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2011, ISBN 978-83-7522-061-2
  • Droszcz W. (red.), Choroby płuc. Diagnostyka i terapia, Urban & Partner, Wrocław 1999, ISBN 83-85842-04-7
  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0

Przebieg astmy

Komentarze (2)
~nikosia
~nikosia ponad rok temu

mój synek miał wcześniej problemy ze skurczem oskrzeli, teraz już chyba powoli z tego wyrasta, bo kończy się zazwyczaj na zastosowaniu syropu Fosidal, a nie tak, jak kiedyś - na sterydzie wziewnym. Tak ogólnie to jestem zdania, że jak dziecko mocno choruje na oskrzela, krtań i ciągle ma jakiś kaszel, to warto się skonsultować z pulmunologiem, żeby od razu mieć jasność. ja niestety długo błądziłam po innych lekarzach, czego teraz żałuję...

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Przebieg astmy
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Pomocni lekarze

Artykuły Przebieg astmy
Przebieg astmy

Stan astmatyczny

ryzyka jego ponownego wystąpienia, a to jest związane ze wzrostem prawdopodobieństwa zgonu w przebiegu kolejnego ciężkiego zaostrzenia astmy (...) Stanem astmatycznym określa się ciężkie zaostrzenie astmy...

Przebieg astmy

Napad duszności

Napad duszności

wszystkich zaostrzeń astmy (z wyjątkiem najlżejszych), ponieważ łagodzą ich przebieg i zapobiegają nawrotom. Mogą być podawane doustnie lub dożylnie (...) w przebiegu napadu astmy....

Przebieg astmy

Uwaga na jesienne ataki astmy

pod tym względem jest 38. tydzień roku. Ataki astmy jesienią Specjaliści radzą, żeby wraz z powrotem do szkoły - dzieci odwiedziły również swojego (...) zorganizowało w Warszawie konferencję prasową, na której poruszono właśnie temat...

Przebieg astmy

Nadreaktywność oskrzeli

Nadreaktywność oskrzeli

, np. w infekcjach wirusowych. Nie wiadomo do końca, czy rozwój nadreaktywności oskrzeli poprzedza wystąpienie objawów astmy, czy raczej pojawia się już w przebiegu (...) nie wywołują wyraźnej reakcji. Jej występowanie...

Przebieg astmy

Astma przewlekła

astmy Astma może rozwinąć się w każdym wieku. U niemowląt i małych dzieci wystąpienie objawów choroby często jest poprzedzone infekcją wirusową układu oddechowego. Astma u dzieci najczęściej występuje na podłożu alergicznym, ma epizodyczny...

Przebieg astmy

Prawidłowe oddychanie pomoże walczyć z astmą

Męczący kaszel, ostre duszności i świszczący oddech to objawy astmy, które bardzo często utrudniają życie chorym. Na szczęscie jest nadzieja, że będzie można je skutecznie złagodzić. Dwoje naukowców z Southern Methodist University w Dallas...

Kaszel

Bronchit (prezentacja edukacyjna)

Bronchit (prezentacja edukacyjna)

Czym jest zapalenie oskrzeli? Bronchit (zapalenie oskrzeli) to choroba górnych dróg oddechowych, które doprowadzają powietrze do płuc (...) lata). Ostre zapalenie oskrzeli Zazwyczaj nadchodzi...