Co to jest skurcz oskrzeli?

Skurcz oskrzeli to główna przyczyna ograniczenia przepływu powietrza przez drogi oddechowe u chorych z astmą oskrzelową. Wiążą się z nim charakterystyczne objawy astmy: duszność i uczucie ściskania w klatce piersiowej, świszczący oddech, kaszel. U prawie wszystkich chorych oskrzela zwężają się zbyt łatwo i nadmiernie w odpowiedzi na bodźce wywołujące skurcz. Zaburzenie to nazywane jest nadreaktywnością oskrzeli i prawdopodobnie rozwija się na podłożu przewlekłego zapalenia błony śluzowej dróg oddechowych.

Polecane wideo:

1. Przewlekłe zapalenie oskrzeli a skurcz mięśni gładkich oskrzeli

Odczulanie w astmie

Przewlekła choroba, jaką jest astma jest dolegliwością, która wymaga bezwzględnego leczenia. W przeciwnym razie w płucach mogą pojawić się utrwalone...


Prawdopodobnie przyczyną nadmiernej reakcji mięśni gładkich oskrzeli na działanie bodźca wyzwalającego skurcz jest przewlekły stan zapalny toczący się w błonie śluzowej oskrzeli. W nacieku zapalnym biorą udział liczne komórki, które uwalniają szereg substancji drażniących i uszkadzających błonę śluzową oskrzeli. Uszkodzenie komórek nabłonka dróg oddechowych ułatwia dostęp substancji drażniących do mięśni gładkich oskrzeli i pobudzanie ich skurczu. Ponadto niektóre z tych związków zwiększają wrażliwość komórek mięśniowych na działanie bodźców wyzwalających skurcz.

Wśród substancji, które mogą odpowiadać za zwiększoną pobudliwość i nadmierny skurcz mięśni gładkich oskrzeli wyróżnia się:

  • histaminę, tryptazę, prostaglandynę D2 i leukotrien C4, uwalniane przez komórki tuczne, zwane mastocytami,
  • neuropeptydy i acetylocholinę uwalniane z zakończeń nerwowych.

2. Zaburzenia układu cholinergicznego i adrenergicznego a

U chorych na astmę zaobserwowano wzmożoną aktywność układu cholinergicznego, który odpowiada m. in. za skurcz oskrzeli i wzmożone wydzielanie śluzu przez komórki kubkowe w ścianach oskrzeli. Niedawno wykazano również związek uwarunkowanego genetycznie defektu receptorów beta2-adrenergicznych z nadwrażliwością oskrzeli na metacholinę. Pobudzenie prawidłowych receptorów przez adrenalinę powoduje rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli i może zapobiegać ich skurczowi. Dysfunkcja tych receptorów, której występowanie stwierdzono u części chorych na astmę, zaburza więc funkcję regulacyjną układu adrenergicznego, co prowadzi do zwiększonej nadreaktywności oskrzeli i cięższego przebiegu choroby.

3. Odległe skutki zapalenia oskrzeli

Ograniczenie przepływu powietrza w drogach oddechowych będące wynikiem obturacji, czyli nadmiernego zwężenia oskrzeli jest dodatkowo pogłębiana i utrwalana w wyniku aktywacji naturalnych mechanizmów naprawczych przez długotrwały, niszczący tkanki proces zapalny. Skutkiem przewlekłego zapalenia jest więc pogrubienie ścian oskrzeli przez obrzęki i nacieki zapalne oraz przebudowa dróg oddechowych. W wyniku działania procesów naprawczych zmienia się struktura ścian oskrzeli:

  • następuje przerost (powiększenie poszczególnych komórek mięśniowych), jak i rozrost (zwiększenie ilości komórek) mięśni gładkich, co przyczynia się do zwiększenia natężenia skurczu oskrzeli, oraz pogrubienia ich ścian,
  • tworzenie nowych naczyń krwionośnych,
  • zwiększenie liczby komórek kubkowych i gruczołów podśluzowych, co jest przyczyną nadmiernego wydzielania śluzu, który zatyka światło oskrzeli.

Wszystkie te procesy jeszcze bardziej ograniczają przepływ powietrza w drogach oddechowych u osób przewlekle chorujących na astmę oskrzelową.

4. Czynniki wywołujące nadmierną reakcję oskrzeli u chorych z nadreaktywnością oskrzeli

Czynniki, które wywołują nadmierny skurcz oskrzeli u chorych na astmę, u osób zdrowych nie spowodowałyby wyraźnej reakcji. Należą do nich:

  • wysiłek fizyczny,
  • zimne lub suche powietrze,
  • dym tytoniowy,
  • zanieczyszczenie powietrza (np. pyłami przemysłowymi),
  • ostre zapachy (perfumy, dezodoranty),
  • substancje drażniące (np. opary farb).

5. Leczenie astmy

Skurcz mięśni gładkich oskrzeli jest w dużej mierze odwracalny pod wpływem działania leków rozszerzających oskrzela. Należą do nich przede wszystkim:

  • szybko i krótko działające beta2-mimetyki wziewne (salbutamol, fenoterol),
  • długo działające beta2-mimetyki wziewne (formoterol, salmeterol),
  • leki przeciwcholinergiczne (bromek ipratropium, bromek tiotropium).

Zarówno osoby chore na astmę oskrzelową, a także ich bliscy, powinni dokładnie znać objawy i schemat postępowania w przypadku wystąpienia nagłego skurczu oskrzeli. Właściwa ocena sytuacji i szybkie podanie leków rozkurczających oskrzela, może w takim wypadku okazać się działaniem ratującym życie.

Joanna Polańska, 10 miesięcy temu

Bibliografia

  • Neal M.J. Farmakologia w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3117-6
  • Chazan R., Pneumonologia i alergologia praktyczna - badania diagnostyczne i terapia, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2011, ISBN 978-83-7522-061-2
  • Droszcz W. (red.), Choroby płuc. Diagnostyka i terapia, Urban & Partner, Wrocław 1999, ISBN 83-85842-04-7
  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0

Przebieg astmy

Komentarze (2)
~nikosia
~nikosia

mój synek miał wcześniej problemy ze skurczem oskrzeli, teraz już chyba powoli z tego wyrasta, bo kończy się zazwyczaj na zastosowaniu syropu Fosidal, a nie tak, jak kiedyś - na sterydzie wziewnym. Tak ogólnie to jestem zdania, że jak dziecko mocno choruje na oskrzela, krtań i ciągle ma jakiś kaszel, to warto się skonsultować z pulmunologiem, żeby od razu mieć jasność. ja niestety długo błądziłam po innych lekarzach, czego teraz żałuję...

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Przebieg astmy
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Przebieg astmy
Przebieg astmy

Stan astmatyczny

ze wzrostem prawdopodobieństwa zgonu w przebiegu kolejnego ciężkiego zaostrzenia astmy oskrzelowej. Droszcz W. Astma, Wydawnictwo Lekarskie PZWL (...) Stanem astmatycznym określa się ciężkie zaostrzenie astmy...

Przebieg astmy

Napad duszności

Napad duszności

w przebiegu napadu astmy. Wymagają oni natychmiastowej pomocy lekarskiej już we wczesnym etapie zaostrzenia choroby. Do tej grupy należą chorzy (...) w przebiegu wielu schorzeń. Są to przede wszystkim...

Przebieg astmy

Uwaga na jesienne ataki astmy

pod tym względem jest 38. tydzień roku. Ataki astmy jesienią Specjaliści radzą, żeby wraz z powrotem do szkoły - dzieci odwiedziły (...) Alergologiczne zorganizowało w Warszawie konferencję prasową, na której poruszono...

Przebieg astmy

Nadreaktywność oskrzeli

Nadreaktywność oskrzeli

, np. w infekcjach wirusowych. Nie wiadomo do końca, czy rozwój nadreaktywności oskrzeli poprzedza wystąpienie objawów astmy, czy raczej pojawia się już w przebiegu (...) nie wywołują wyraźnej reakcji. Jej występowanie...

Przebieg astmy

Astma przewlekła

jest nieodwracalny ubytek przestrzeni wentylacyjnej. Naturalny przebieg astmy Astma może rozwinąć się w każdym wieku. U niemowląt i małych dzieci wystąpienie objawów choroby często jest poprzedzone...

Krew i naczynia krwionośne

Syndrom Raynauda: leczenie

Syndrom Raynauda: leczenie

Syndrom Raynauda jest to choroba o często nieznanej przyczynie, czyli idiopatyczna. Polega na nagłym skurczu naczyń krwionośnych w obrębie palców (...) wywołującej skurcz tętnic palców, należy leczyć lub kontrolować...

Choroby i dolegliwości

Tężyczka mięśniowa: przyczyny i objawy

Tężyczka mięśniowa: przyczyny i objawy

równoważników tężyczki zalicza się skurcz powiek, skurcz krtani, napad duszności, światłostręt, podwójne widzenie, ból w klatce piersiowej, nagłe i silne bóle (...) głowy oraz zsinienie palców. Leczenie i zapobieganie...

Krew i naczynia krwionośne

Syndrom Raynauda: przyczyny

Syndrom Raynauda: przyczyny

Syndrom Raynauda to nagły skurcz naczyń krwionośnych w obrębie dystalnych części rąk. Objawia się charakterystycznym zblednięciem palców u rąk

Choroby i dolegliwości

Na co umierają menadżerowie?

Na co umierają menadżerowie?

w nim przez długi czas, wzrasta ciśnienie tętnicze i następuje skurcz naczyń krwionośnych. Serce musi pracować wydajniej, potrzebuje tlenu, a nie zawsze