Co to jest skurcz oskrzeli?

Skurcz oskrzeli to główna przyczyna ograniczenia przepływu powietrza przez drogi oddechowe u chorych z astmą oskrzelową. Wiążą się z nim charakterystyczne objawy astmy: duszność i uczucie ściskania w klatce piersiowej, świszczący oddech, kaszel. U prawie wszystkich chorych oskrzela zwężają się zbyt łatwo i nadmiernie w odpowiedzi na bodźce wywołujące skurcz. Zaburzenie to nazywane jest nadreaktywnością oskrzeli i prawdopodobnie rozwija się na podłożu przewlekłego zapalenia błony śluzowej dróg oddechowych.

Polecane wideo:

1. Przewlekłe zapalenie oskrzeli a skurcz mięśni gładkich oskrzeli

Odczulanie w astmie

Przewlekła choroba, jaką jest astma jest dolegliwością, która wymaga bezwzględnego leczenia. W przeciwnym razie w płucach mogą pojawić się utrwalone zmiany,...


Prawdopodobnie przyczyną nadmiernej reakcji mięśni gładkich oskrzeli na działanie bodźca wyzwalającego skurcz jest przewlekły stan zapalny toczący się w błonie śluzowej oskrzeli. W nacieku zapalnym biorą udział liczne komórki, które uwalniają szereg substancji drażniących i uszkadzających błonę śluzową oskrzeli. Uszkodzenie komórek nabłonka dróg oddechowych ułatwia dostęp substancji drażniących do mięśni gładkich oskrzeli i pobudzanie ich skurczu. Ponadto niektóre z tych związków zwiększają wrażliwość komórek mięśniowych na działanie bodźców wyzwalających skurcz.

Wśród substancji, które mogą odpowiadać za zwiększoną pobudliwość i nadmierny skurcz mięśni gładkich oskrzeli wyróżnia się:

  • histaminę, tryptazę, prostaglandynę D2 i leukotrien C4, uwalniane przez komórki tuczne, zwane mastocytami,
  • neuropeptydy i acetylocholinę uwalniane z zakończeń nerwowych.

2. Zaburzenia układu cholinergicznego i adrenergicznego a

U chorych na astmę zaobserwowano wzmożoną aktywność układu cholinergicznego, który odpowiada m. in. za skurcz oskrzeli i wzmożone wydzielanie śluzu przez komórki kubkowe w ścianach oskrzeli. Niedawno wykazano również związek uwarunkowanego genetycznie defektu receptorów beta2-adrenergicznych z nadwrażliwością oskrzeli na metacholinę. Pobudzenie prawidłowych receptorów przez adrenalinę powoduje rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli i może zapobiegać ich skurczowi. Dysfunkcja tych receptorów, której występowanie stwierdzono u części chorych na astmę, zaburza więc funkcję regulacyjną układu adrenergicznego, co prowadzi do zwiększonej nadreaktywności oskrzeli i cięższego przebiegu choroby.

3. Odległe skutki zapalenia oskrzeli

Ograniczenie przepływu powietrza w drogach oddechowych będące wynikiem obturacji, czyli nadmiernego zwężenia oskrzeli jest dodatkowo pogłębiana i utrwalana w wyniku aktywacji naturalnych mechanizmów naprawczych przez długotrwały, niszczący tkanki proces zapalny. Skutkiem przewlekłego zapalenia jest więc pogrubienie ścian oskrzeli przez obrzęki i nacieki zapalne oraz przebudowa dróg oddechowych. W wyniku działania procesów naprawczych zmienia się struktura ścian oskrzeli:

  • następuje przerost (powiększenie poszczególnych komórek mięśniowych), jak i rozrost (zwiększenie ilości komórek) mięśni gładkich, co przyczynia się do zwiększenia natężenia skurczu oskrzeli, oraz pogrubienia ich ścian,
  • tworzenie nowych naczyń krwionośnych,
  • zwiększenie liczby komórek kubkowych i gruczołów podśluzowych, co jest przyczyną nadmiernego wydzielania śluzu, który zatyka światło oskrzeli.

Wszystkie te procesy jeszcze bardziej ograniczają przepływ powietrza w drogach oddechowych u osób przewlekle chorujących na astmę oskrzelową.

4. Czynniki wywołujące nadmierną reakcję oskrzeli u chorych z nadreaktywnością oskrzeli

Czynniki, które wywołują nadmierny skurcz oskrzeli u chorych na astmę, u osób zdrowych nie spowodowałyby wyraźnej reakcji. Należą do nich:

  • wysiłek fizyczny,
  • zimne lub suche powietrze,
  • dym tytoniowy,
  • zanieczyszczenie powietrza (np. pyłami przemysłowymi),
  • ostre zapachy (perfumy, dezodoranty),
  • substancje drażniące (np. opary farb).

5. Leczenie astmy

Skurcz mięśni gładkich oskrzeli jest w dużej mierze odwracalny pod wpływem działania leków rozszerzających oskrzela. Należą do nich przede wszystkim:

  • szybko i krótko działające beta2-mimetyki wziewne (salbutamol, fenoterol),
  • długo działające beta2-mimetyki wziewne (formoterol, salmeterol),
  • leki przeciwcholinergiczne (bromek ipratropium, bromek tiotropium).

Zarówno osoby chore na astmę oskrzelową, a także ich bliscy, powinni dokładnie znać objawy i schemat postępowania w przypadku wystąpienia nagłego skurczu oskrzeli. Właściwa ocena sytuacji i szybkie podanie leków rozkurczających oskrzela, może w takim wypadku okazać się działaniem ratującym życie.

Joanna Polańska, 12 miesięcy temu

Bibliografia

  • Neal M.J. Farmakologia w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3117-6
  • Chazan R., Pneumonologia i alergologia praktyczna - badania diagnostyczne i terapia, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2011, ISBN 978-83-7522-061-2
  • Droszcz W. (red.), Choroby płuc. Diagnostyka i terapia, Urban & Partner, Wrocław 1999, ISBN 83-85842-04-7
  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0

Przebieg astmy

Komentarze (2)
~nikosia
~nikosia ponad rok temu

mój synek miał wcześniej problemy ze skurczem oskrzeli, teraz już chyba powoli z tego wyrasta, bo kończy się zazwyczaj na zastosowaniu syropu Fosidal, a nie tak, jak kiedyś - na sterydzie wziewnym. Tak ogólnie to jestem zdania, że jak dziecko mocno choruje na oskrzela, krtań i ciągle ma jakiś kaszel, to warto się skonsultować z pulmunologiem, żeby od razu mieć jasność. ja niestety długo błądziłam po innych lekarzach, czego teraz żałuję...

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Przebieg astmy
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Pomocni lekarze

Artykuły Przebieg astmy
Przebieg astmy

Stan astmatyczny

ze wzrostem prawdopodobieństwa zgonu w przebiegu kolejnego ciężkiego zaostrzenia astmy oskrzelowej. Droszcz W. Astma, Wydawnictwo Lekarskie PZWL (...) Stanem astmatycznym określa się ciężkie zaostrzenie astmy...

Przebieg astmy

Napad duszności

Napad duszności

w przebiegu napadu astmy. Wymagają oni natychmiastowej pomocy lekarskiej już we wczesnym etapie zaostrzenia choroby. Do tej grupy należą chorzy (...) w przebiegu wielu schorzeń. Są to przede wszystkim...

Przebieg astmy

Astma przewlekła

jest nieodwracalny ubytek przestrzeni wentylacyjnej. Naturalny przebieg astmy Astma może rozwinąć się w każdym wieku. U niemowląt i małych dzieci wystąpienie objawów choroby często jest poprzedzone...

Przebieg astmy

Uwaga na jesienne ataki astmy

Macie w domu małego, kaszlącego astmatyka? Sami cierpicie z powodu tej przewlekłej choroby, powodującej ostrą duszność i świszczący odech? Lekarze przypominają, że wczesna jesień to tradycyjnie okres wzmożonych ataków choroby. Trzeba się przygotować na...

Przebieg astmy

Nadreaktywność oskrzeli

Nadreaktywność oskrzeli

Astma (prezentacja edukacyjna) to nadmierna skłonność do zwężania się oskrzeli pod wpływem różnych czynników w stężeniach, które u zdrowych osób nie wywołują wyraźnej reakcji. Jej występowanie jest charakterystyczne dla astmy oskrzelowej,...

Kaszel

Bronchit (prezentacja edukacyjna)

Bronchit (prezentacja edukacyjna)

Czym jest zapalenie oskrzeli? Bronchit (zapalenie oskrzeli) to choroba górnych dróg oddechowych, które doprowadzają powietrze do płuc (...) lata). Ostre zapalenie oskrzeli Zazwyczaj nadchodzi...