Czy cukrzyca jest dziedziczna?

W miarę postępu cukrzycy rozwijają się powikłania, takie jak: zaburzenia wzroku, niewydolność serca, choroba wieńcowa. Leczenie nie jest w stanie im zapobiec, choć może znacznie zwolnić ich postęp. W sytuacji zaniedbań pacjenta może dojść do bardzo silnych skoków poziomu cukru we krwi, co może spowodować stan zagrażający życiu – śpiączkę cukrzycową. Cukrzyca jest więc chorobą poważną, w znacznym stopniu obniżającą jakość życia, a niekiedy także grożącą zgonem.

Polecane wideo:

1. Typy cukrzycy

Aby odpowiedzieć na to pytanie, warto przypomnieć podział cukrzycy na dwie najczęściej występujące odmiany: typ 1 i typ 2. W uproszczeniu typ 2 cukrzycy, który stanowi znaczną większość (około 90%) przypadków cukrzycy, rozwija się przeważnie u osób starszych i otyłych i związany jest ze słabą odpowiedzią tkanek organizmu na insulinę (tzw. insulinooporność). Typ 1 kojarzony jest raczej z młodym wiekiem i zwykle związany jest z procesem agresji organizmu przeciwko komórkom własnej trzustki produkującym insulinę. Jak widać, różne są przyczyny powstawania cukrzycy typu 1 i 2, tak więc inne jest też dziedziczenie tych schorzeń.

Dziedziczenie cukrzycy ma charakter wielogenowy i wieloczynnikowy, co utrudnia jednoznaczne określenie sposobu dziedziczenia. Różna jest też penetracja genów wywołujących to schorzenie. Oznacza to, że spośród rodzeństwa, które odziedziczyło tyle samo „genów cukrzycy”, u jednej osoby choroba może np. rozwinąć się wcześniej niż u drugiej albo jej przebieg może być bardziej gwałtowny. Po prostu u jednej osoby geny „dojdą do głosu” wcześniej i z większą siłą, u drugiej – później i słabiej, a mogą nawet nie ujawnić się wcale.

2. Uwarunkowania genetyczne w dziedziczeniu cukrzycy typu 1

Uwarunkowania genetyczne nie odgrywają aż tak bardzo dużej roli w rozwoju cukrzycy typu 1, a w każdym razie związek ten nie jest łatwy do prześledzenia i udowodnienia. Uważa się, że predyspozycja genetyczna może ułatwić działanie czynnika wyzwalającego (takiego jak infekcja wirusowa lub czynniki pokarmowe), co zapoczątkuje rozwój procesu autoimmunologicznego. Dopiero ten proces będzie bezpośrednią przyczyną choroby (dzieje się tak prawdopodobnie w większości przypadków cukrzycy typu 1). W sytuacji gdy jedno z rodziców jest diabetykiem, ryzyko rozwoju cukrzycy u dziecka wynosi około 5% w przypadku choroby ojca i 2,5%, gdy choruje matka. Gdy oboje rodziców są diabetykami, jest 20% prawdopodobieństwa, że dziecko także będzie cierpieć na to schorzenie. Gdybyśmy przyjrzeli się bliźniętom jednojajowym, w przypadku których u jednego rozwinie się cukrzyca typu 1, okazałoby się, że drugie ma 35% ryzyko zachorowania. Jeśli zaś weźmiemy pod uwagę „zwykłe” rodzeństwo, prawdopodobieństwo dziedziczenia cukrzycy zależy od zgodności antygenów HLA. Są to białka znajdujące się na powierzchni komórek organizmu. Jest bardzo dużo rodzajów tych protein, a ich układ jest specyficzny dla danej osoby. Zgodność antygenów HLA brana jest pod uwagę przy rozważaniu przeszczepów narządów i świadczy o „podobieństwie” organizmów dwóch osób. Bliźnięta jednojajowe mają takie same białka HLA. W przypadku „zwykłego” rodzeństwa mogą być zupełnie różne – zadecydowała o tym loteria genów rodziców. Jeśli rodzeństwo ma zupełnie różne cząsteczki HLA, prawdopodobieństwo zachorowania na cukrzycę może być takie samo, jak gdyby osoby te nie były w ogóle spokrewnione! Naukowcy określili niektóre HLA, które mogą predestynować do rozwoju cukrzycy typu 1, oraz kilka takich, które mają działanie ochronne.

3. Dziedziczenie cukrzycy typu 2

Wydaje się, że uwarunkowania genetyczne odgrywają nieco większą rolę w przypadku cukrzycy typu 2, jednak nie ustalono genów, które miałyby być odpowiedzialne za to zjawisko.Niektóre źródła podają, że jeżeli jedno z rodziców choruje na cukrzycę typu 2, to ryzyko choroby u dziecka wynosi 50%, a jeśli choroba dotyczy bliźniaka jednojajowego, na 100% rozwinie się u drugiego z rodzeństwa. Być może jednak bardziej niż z genami związane jest to z modelem odżywiania się i stylem życia, który przecież przejmujemy od najbliższej rodziny. Insulinooporność, czyli zła odpowiedź tkanek na insulinę, związana jest ściśle z otyłością. Jeśli rodzice źle się odżywiają, unikają sportu i ogólnie prowadzą niezdrowy tryb życia, dziecko nie ma możliwości zapoznania się z pozytywnymi wzorcami i kiedy dorośnie, organizuje swoje życie na podobnych zasadach jak przodkowie. Przyzwyczajenie jest drugą naturą człowieka i trzeba pamiętać, że dotyczy to także takich sfer, jak odżywianie i aktywność fizyczna. Trudno udowodnić związek uwarunkowań genetycznych z cukrzycą typu 2, natomiast związek z niezdrowym stylem życia jest niezaprzeczalny.

Sposób dziedziczenia genów predysponujących do rozwoju cukrzycy nie jest łatwy do prześledzenia. Różna jest też ich ekspresja. Zdrowy tryb życia może uchronić osobę z genetycznymi skłonnościami do cukrzycy przed jej rozwojem. Gdy choroba występuje w obrębie rodziny, fakt ten powinien skłonić jej członków do wykonywania co pewien czas (np. co rok) profilaktycznych badań poziomu cukru we krwi, zwłaszcza jeśli towarzyszą temu nadwaga, otyłość, brak aktywności fizycznej, przebyta cukrzyca ciężarnych, nadciśnienie tętnicze lub zbyt wysoki poziom cholesterolu. W takiej sytuacji warto także bacznie przyjrzeć się swojemu stylowi życia i zmienić go na bardziej zdrowy. Pomoże to zmniejszyć ryzyko cukrzycy typu 2 (która jest przecież najczęstsza), a przynajmniej opóźnić jej rozwój.

Lekarz Karolina Kropiewnicka-Buczek, ponad rok temu

Bibliografia

  • Strojek K. Diabetologia, Termedia, Poznań 2008, ISBN 978-83-89825-08-7
  • Czech A., Tatoń J. CUKRZYCA: Podręcznik diagnostyki i terapii, Elamed, Katowice 2009, ISBN 978-83-61190-01-1
  • Moczulski D. Wielka interna - diabetologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60135-85-3
  • Otto-Buczkowska E. Cukrzyca - patogeneza, diagnostyka, leczenie, Borgis, Warszawa 2005, ISBN 83-85284-50-8

Przyczyny cukrzycy

Polecane wideo:

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Przyczyny cukrzycy
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Candida

Mikolajek6 • ostatni post 9 godzin temu

1

Tarczyca?

~Cthuo • ostatni post wczoraj

1
Artykuły Przyczyny cukrzycy
Przyczyny cukrzycy

Zaskakujące przyczyny cukrzycy

Zaskakujące przyczyny cukrzycy

Health. Naukowcy wykazali, że osoby, które codziennie piły po kilka filiżanek małej czarnej, były o 33 proc. mniej narażone na rozwój cukrzycy (...) , laptopów i telefonów komórkowych. Promieniowanie to zaburza poziom cukru we krwi,...

Przyczyny cukrzycy

Cukrzyca a otyłość

Cukrzyca a otyłość

Otyłości towarzyszy wiele groźnych chorób, jedną z nich jest cukrzyca. Dlaczego otyłość zwiększa ryzyko pojawienia się cukrzycy, wyjaśnia (...) dr Agnieszka Tiuryn-Petrulewicz, diabetolog. Związek pomiędzy otyłością a cukrzycą jest...

Przyczyny cukrzycy

Stan przedcukrzycowy - co należy o nim wiedzieć?

Stan przedcukrzycowy - co należy o nim wiedzieć?

, którego dostarczasz organizmowi wraz z posiłkami.Osoby, które nie śpią do późnych godzin, mogą należeć do grupy ryzyka Chroniczny brak snu jest znaną przyczyną (...) cukrzycy oraz stanu przedcukrzycowego. Także późniejsze...

Rodzaje cukrzycy

Czym jest cukrzyca typu 3?

Cukrzyca typu 3 lub tzw. inny typ cukrzycy to cała grupa schorzeń, które mogą spowodować cukrzycę. Są to postaci rzadsze niż typowe cukrzyce typu 1 (...) i 2. Cukrzyca typu 3 to może...

Cukrzyca

Cukrzyca a praca

Cukrzyca a praca

Prawidłowo leczona cukrzyca nie ma wpływu na codzienną aktywność. Osoby chore na cukrzycę nie mogą zamykać się w domu, wręcz przeciwnie &ndash (...) u ludzi z cukrzycą typu 1, jak i typu 2. Stres psychiczny...

Cukrzyca typu 2

Leczenie cukrzycy typu 2

Leczenie cukrzycy typu 2 Cukrzyca typu 2 pojawia się zazwyczaj w dojrzałym wieku, ale może także dotyczyć osób młodych, które zostały obciążone tą (...) chorobą poprzez genetyczne skłonności. Ponadto problem ten może także zaatakować...

Cukrzyca ciążowa

Dieta kobiet w ciąży z cukrzycą

Dieta kobiet w ciąży z cukrzycą

Cukrzyca dotyczy około 2-5% kobiet ciężarnych. To choroba utajona powstająca w wyniku zaburzenia poziomu glukozy we krwi wskutek wysiłku fizycznego

Cukrzyca

Opalanie a cukrzyca

Opalanie a cukrzyca

Cukrzyca nie jest przeciwwskazaniem jeśli chodzi o opalanie się. Osoby cierpiące na tę chorobę mogą zatem bez obaw zażywać kąpieli słonecznych (...) słonecznych, by nie dopuścić do poparzeń słonecznych. W porównaniu do osób zdrowych,...

Cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu II (prezentacja edukacyjna)

Cukrzyca typu II (prezentacja edukacyjna)

Co to jest cukrzyca typu II? Cukrzyca to przewlekła choroba, która uniemożliwia przekształcenie cukru w energię, a to z kolei powoduje odkładanie (...) się glukozy we krwi, co może prowadzić do choroby serca, ślepoty...

Dieta w cukrzycy

Owoce a cukrzyca

Owoce a cukrzyca

na cukrzycę. Jakie są reguły spożywania owoców i warzyw w diecie cukrzyka? Jakie wybierać i czy istnieją jakieś ograniczenia w ich jedzeniu?