Diatermia – rodzaje, efekty i przeciwwskazania

Diatermia to zabieg fizykoterapeutyczny, który polega na miejscowym nagrzewaniu tkanek pod wpływem silnego pola elektromagnetycznego. Jego istotę doskonale opisuje sama nazwa, która wywodzi się z greki: dia tłumaczy się jako „przez” zaś thérme - „ciepło” (tym samym „diatermia”, oznacza „poprzez ogrzewanie” ). W Polsce zabiegi diatermii bywają określane jako „terapuls”.

Jakie są rodzaje diatermii? Wyróżnia się diatermię krótkofalową, mikrofalową, radiofalową i długofalową.

Diatermia krótkofalowa polega na wykorzystaniu działającego na tkanki pola elektromagnetycznego o krótkich falach (11,5 m) i wysokiej częstotliwości (27,12 MHz). To:

• diatermia kondensatorowa, inaczej diatermia pojemnościowa. Do nagrzewania tkanek wykorzystuje się pole elektromagnetyczne z dominacją pola elektrycznego. Działaniem pól elektrycznych wielkiej częstotliwości objęta jest skóra i tkanka tłuszczowa,
• diatermia indukcyjna. Do nagrzewania stosuje się pole elektromagnetyczne, z dominacją pola magnetycznego.

Diatermia mikrofalowa to leczenie ciepłem z wykorzystaniem pola elektromagnetycznego o częstotliwości 2450 MHz. Diatermia radiofalowa przebiega z wykorzystaniem fal radiowych o częstotliwości powyżej 300 kHz. Terapię stosuje się głównie w celu poprawy ukrwienia, normalizacji napięcia mięśniowego oraz przeciwbólowo. Z kolei diatermia długofalowa wytwarza pole w zakresie 500–750 kHz. Wykorzystuje się ją w chirurgii do rozcinania skóry bądź wycinania narządów.

Stosowana jest także diatermia chirurgiczna, znana jako elektrokoagulacja. Do cięcia i koagulacji tkanek wykorzystuje się elektrokauter.

Typowy zabieg diatermii trwa od 15 do 30 minut, w zależności od rodzaju schorzenia oraz głębokości położenia tkanek, które mają być poddane leczniczemu działaniu prądu i ciepła.

W zależności od odczuć pacjenta w leczeniu ciepłem dobiera się różne dawki:

• atermiczną, tzw. podprogową (to jest mniejszą niż granica odczuwania lekkiego ciepła),
• oligotermiczną (subtelne ciepło),
• termiczną (wykorzystuje się przyjemne, a przy tym wyraźne ciepło),
• hipertermiczną (silne ciepło, które nie wywołuje bólu).

Jakie są wskazania? Diatermię można stosować w przypadku nerwobóli, złamań, chorób zwyrodnieniowych, odmrożeń, zapalenia mięśni czy stawów, przewlekłego nieżytu oskrzeli, zapalenia zatok obocznych nosa czy migdałków podniebiennych, krtani oraz ucha o charakterze przewlekłym, zaburzeń krążenia obwodowego czy przewlekłego zapalenia gruczołu krokowego bądź przydatków.

Jak działa diatermia w medycynie? Celem zabiegu jest przegrzanie głębszych struktur organizmu oraz zwiększania ich ukrwienia i elastyczności, a co a tym idzie:

• rozluźnienie mięśni,
• złagodzenie bólu,
• wspomaganie gojenia ran,
• przyspieszanie zrostu kości po złamaniach,
• działanie przeciwzapalne.

Jakie są korzyści wynikające z użycia diatermii? Ponieważ energia cieplna jest pochłaniana przede wszystkim przez tkanki unaczynione i uwodnione, takie jak mięśnie, nerwy i zapalne obszary wysięku, obrzęku i wylewów, efektem zabiegu diatermii jest:

• zwiększenie w obrębie rany liczby leukocytów (białych krwinek), fibroblastów i histocytów,
• osłabianie procesu zapalnego,
• przyspieszenie wchłaniania obrzęku,
• wspomaganie wysięku,
• przyspieszanie tworzenia struktury kolagenu,
• stymulacja osteogenezy (procesów kościotwórczych).

Czy diatermia może być wykorzystywana u wszystkich pacjentów? Okazuje się, że nie. Choć jest uznawana za zabieg bezpieczny, istnieją przeciwwskazania do jej stosowania. To:

• ciąża, z uwagi na potencjalny niekorzystny wpływ pól elektromagnetycznych na płód,
• posiadanie rozrusznika serca,
• krwawienie, żylaki, ropień,
• choroba nowotworowa, z uwagi na ryzyko rozrostu zmiany nowotworowej,
• czynna gruźlica,
• utrudnienia bądź ograniczenie krążenia krwi, niedokrwienie tkanek,
• radioterapia lub kontakt z promieniowaniem jonizującym w okolicy zabiegu w minionym półroczu,
• wiek. Nie wykonuje się zabiegu diatermii i dzieci,
• epilepsja,
• stan po udarze mózgu.

Czy diatermia jest szkodliwa? Specjaliści podkreślają, że zwłaszcza w przypadku diatermii chirurgicznej istnieje ryzyko oparzeń lub oddziaływanie pola elektromagnetycznego oraz prądów przepływających przez ciało na implanty.