Dopada podczas odpoczynku i może zniszczyć urlop. Nowe badania wskazują winnych
Choć urlop i weekend powinny kojarzyć się z relaksem, u części osób to właśnie wtedy pojawiają się bóle głowy, zmęczenie czy objawy przeziębienia. Zjawisko to określane jest mianem "choroby urlopowej" lub "choroby czasu wolnego" i od lat stanowi przedmiot zainteresowania naukowców.
Choroba zamiast odpoczynku. Naukowcy wyjaśniają paradoks
W tym artykule:
Skąd się bierze choroba urlopowa?
Termin ten spopularyzował holenderski badacz Ad Vingerhoets, który w 2007 roku analizował potencjalne przyczyny problemu. Wskazał m.in. na:
kontakt z nowymi substancjami lub czynnikami toksycznymi podczas wyjazdów (np. zmiana diety, wody, środowiska),
różnice w trybie pracy i odpoczynku, w tym w spożyciu alkoholu, kawy i nikotyny,
stres wywołany zmianą codziennej rutyny,
utrzymywanie się wysokiego poziomu adrenaliny nawet w czasie wolnym,
cechy osobowości, takie jak większa podatność na stres.
Zdaniem Vingerhoetsa szczególnie podatne są osoby intensywnie pracujące, często w warunkach presji i dużego obciążenia psychicznego. Jednym z jego zaleceń było ograniczenie alkoholu i kofeiny w czasie wolnym, aby złagodzić reakcję organizmu na nagłą zmianę trybu dnia.
Dlaczego codziennie po przebudzeniu czujesz się zmęczony?
Nowe dane o chorobie czasu wolnego
W czerwcu 2025 roku prywatna niemiecka uczelnia IU Internationale Hochschule opublikowała raport pod kierownictwem prof. Stefanie André, w którym szczegółowo opisano "chorobę czasu wolnego". Badanie przeprowadzono w styczniu i lutym 2025 roku na grupie 2004 pracujących osób w wieku 16–65 lat.
Wyniki pokazały, że ponad 40 proc. respondentów uważa swój odpoczynek za niewystarczający, aby sprostać wymaganiom pracy. Co piąty badany deklarował częste objawy choroby właśnie w czasie wolnym. Najczęstsze symptomy to:
zmęczenie – 36,1 proc. badanych,
problemy ze snem – 27,6 proc.,
drażliwość – 18,9 proc.,
bóle głowy – 16,7 proc.,
objawy przeziębienia – 14,2 proc.
Presja pracy a odpoczynek
Aż 46,4 proc. ankietowanych oceniło, że w pracy doświadcza wysokiej presji. Ponad połowa wskazała, że jakość odpoczynku obniża konieczność bycia dostępnym zawodowo poza godzinami pracy.
Zdaniem autorów badania, chroniczne napięcie i brak realnego odcięcia się od obowiązków mogą sprawiać, że organizm reaguje na moment rozluźnienia – takim jak weekend czy urlop – obniżeniem odporności i wystąpieniem objawów chorobowych.
Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski
Źródła
- IU Internationale Hochschule
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
