Dysbioza jelitowa – przyczyny, objawy, dieta i leczenie

Dysbioza jelitowa to zaburzenia równowagi flory bakteryjnej jelit, dotyczące zarówno jej ilości, jak i składu. Mówi się o niej, gdy zostaje zmniejszona liczba, różnorodność oraz funkcje symbiotyczne szczepów zasiedlających układ pokarmowy.

Warto wspomnieć, że naturalnie jelita zasiedlają biliony mikroorganizmów. Ich ilość zależy od odcinka układu pokarmowego. I tak:

• w jelicie cienkim dominują drobnoustroje z rodzaju Bacteroides, Lactobacillus, Streptococcus, Clostridium, Enterococcus, Veillonella, Enterobacteriaceae.
• jelito grube zasiedlają: Fusobacterium, Peptostreptococcus, Bifidobacterium, Enterococcus, Bacteroides, Clostridium, Eubacterium, Ruminococcus, Streptococcus oraz Bacillus.

Dobroczynne bakterie w jelitach pełnią ważną rolę, ponieważ:

• wspierają trawienie,
• usprawniają działanie układu immunologicznego na poziomie śluzówki jelit,
• chronią nabłonek jelit przed patogenami i substancjami chorobotwórczymi,
• unieszkodliwiają toksyny,
• ułatwiają powstawanie witamin,
• wspierają działanie leków.

Na pojawienie się dysbiozy jelitowej wpływa wiele czynników. Najczęściej odpowiada za nią:

• antybiotykoterapia, ponieważ antybiotyki zwalczają nie tylko patogeny, ale i pożyteczne bakterie jelitowe,
• długotrwałe przyjmowanie leków. To na przykład inhibitory pompy protonowej oraz leki przeciwbólowe,
• nieodpowiednia dieta. Spożywanie niezdrowej żywności: przetworzonych pokarmów, konserwantów, barwników (zawierają toksyny i metale ciężkie), produktów zakwaszających oraz czerwonego mięsa,
• prowadzenie siedzącego trybu życia, brak ruchu,
• przewlekły stres,
• nadużywanie alkoholu,
• zażywanie narkotyków,
• poważne choroby, podczas których spada odporność. Wówczas mikroflora jelit może być naruszona.

Zdarza się, że przyczyn dysbiozy jest kilka, a jest końcowym etapem, prowadzącym do dysbiozy jelitowej jest na przykład długotrwała antybiotykoterapia.

Objawy dysbiozy jelitowej są bardzo różne. Najczęściej to:

• ból brzucha,
• zgaga,
• wzdęcia,
• biegunki, zaparcia,
• zmiana konsystencji stolca. Ten staje się luźny i wodnisty, pojawia się w nim śluz, krew czy ropa),
• nudności, wymioty,
• utrata wagi,
• zahamowaniu wzrostu,
• brak apetytu.

Objawem zachwiania równowagi mikroflory jelitowej może być jednak nie tylko pogorszenie samopoczucia i dolegliwości ze strony układu pokarmowego, ale i choroby, głównie o podłożu autoimmunologicznym.

W jelitach znajduje się większość (około 80%) komórek układu odpornościowego. Gdy działanie mikroflory jelit jest zachwiane i nieefektywne, może to prowadzić do wielu groźnych chorób. Nie bez powodu dysbiozę nazywa się „matką chorób”.

Nieleczona dysbioza może przerodzić się w poważniejsze choroby, takie jak:

• cukrzyca typu pierwszego,
• otyłość,
• infekcje i choroby układu pokarmowego: nieswoiste zapalenia jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego - Crohna), zespół jelita drażliwego,
• grzybice,
• przewlekłe schorzenia wątroby, nerek, skóry oraz układu oddechowego,
• zaburzenia układu immunologicznego (celiakia i inne nietolerancje pokarmowe, reumatoidalne zapalenie stawów, nawracające infekcje).
• stwardnienie rozsiane.

Jak przedstawia się kwestia badań w kierunku dysbiozy jelitowej? Istnieją różne metody diagnostyczne. Niektóre polegają na ocenie próbek kału. Te są analizowane pod kątem ilości, jak i rodzaju obecnych w nich bakterii. Innym badaniem flory bakteryjnej jelit jest pośredni test dysbiozy, w którym bada się obecność kwasów organicznych w moczu.

Aby cieszyć się zdrowiem i dobrym samopoczuciem, warto wesprzeć jelita i odbudować ich florę bakteryjną. W takiej sytuacji należy postawić na dietę, ale i zastosować kurację probiotykową (probiotykoterapię).

Co jeść, a co wyeliminować z jadłospisu? Bardzo ważne jest:

• unikanie cukru, który w procesie fermentacji może wzmagać biegunkę czy wzdęcia,
• unikanie warzyw wzdymających. To suche nasiona grochu, fasoli, soi, a także kalafior, brokuły, kapusta,
• jedzenie dużej ilości gotowanych warzyw,
• spożywanie takich produktów jak owies, jęczmień, nasiona roślin strączkowych, owoce,
• sięganie po naturalne probiotyki: napoje mleczne fermentowane czy kiszonki,
• ograniczenie potraw smażonych,
• nawadnianie organizmu. Zaleca się picie wody mineralnej.

Filarem terapii są także probiotyki. To najczęściej doustne preparaty (kapsułki, krople, proszek) zawierające szczepy bakterii Lactobacillus i Bifidobacterium. Podaje się je w różnych sytuacjach. Ponieważ pomagają uzupełnić mikroflorę bakteryjną jelit, włączane są także przy dysbiozie.

Probiotyki zaopatrują organizm w dobre bakterie Lactobacillus i Bifidobacterium, dzięki czemu pomagają skolonizować jelita mikroorganizmami pomagającymi układowi pokarmowemu wrócić do właściwego funkcjonowania.