Gigantyzm - przyczyny, objawy, leczenie
Gigantyzm to nietypowo duży wzrost. Choroba ma dwie odmiany – jedna z nich występuje u dzieci, druga – u dorosłych. Gigantyzm powodowany jest przez nadczynność przedniego płata przysadki i wzmożone wydzielanie hormonu wzrostu, co doprowadza do tak zwanego wzrostu olbrzymiego. Choroba rozwija się w wieku młodocianym, kiedy nie doszło jeszcze do zrastania się nasad kości i skostnienia chrząstek wzrostowych. Jeśli wydzielanie hormonu wzrostu ustanie po osiągnięciu okresu pokwitania, to wzrost olbrzymi nie będzie łączył się z cechami akromegalii. Jeśli nadal będzie wytwarzany – do gigantyzmu dołączy akromegalia.
Gigantyzm, poza wysokim wzrostem, objawia się także powiększeniem i pogrubieniem kości, chrząstek i tkanki łącznej. Widać wyraźnie zarysowaną szczękę i pogrubienie rysów twarzy.
W tym artykule:
Przyczyny i objawy gigantyzmu
Najczęstszą przyczyną wydzielania zbyt dużej ilości hormonu wzrostu jest niezłośliwy guz przysadki. Inne choroby wpływające na wystąpienie wzrostu olbrzymiego to:
- zespół Carney'a,
- syndrom McCune-Albrighta,
- mnoga gruczolakowatość typu 1,
- nerwiakowłókniakowatość.
Gruczolak lub przerost komórek kwasochłonnych przedniego płata przysadki powodują wydzielanie w nadmiarze hormonu wzrostu. U dzieci powoduje to zwiększenie wzrostu, wpływa także na narządy wewnętrzne. U dorosłych – wzrost się nie zmienia, tylko powiększają i pogrubiają się kości, chrząstki i tkanka łączna, również narządy mogą zmienić swój rozmiar. Dorośli chorują najczęściej pomiędzy 30. a 45. rokiem życia. Inne objawy wzrostu olbrzymiego to:
- opóźnione pokwitanie,
- podwójne widzenie lub trudności z widzeniem bocznym,
- wyraźnie zarysowana, wystająca szczęka,
- bóle głowy,
- nadmierne pocenie się,
- nieregularne miesiączki,
- duże dłonie i stopy z grubymi palcami,
- wydzielanie mleka z piersi,
- zgrubienie rysów,
- osłabienie.
Wystąpienie powyższych objawów powinno skłonić do wizyty u lekarza, by ustalić przyczynę nietypowo dużego wzrostu. W celu rozpoznania choroby przeprowadza się następujące badania:
- tomografię komputerową lub obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego – pomagają wykryć ewentualnego guza przysadki,
- badanie poziomu hormonu wzrostu,
- badanie poziomu prolaktyny – wysoki wskazuje na gigantyzm,
- badanie insulinopodobnego czynnika wzrostu – jego wysoki poziom może być oznaką wzrostu olbrzymiego.
Uszkodzenie przysadki może spowodować niski poziom kortyzolu, estradiolu (u dziewcząt), testosteronu (u chłopców), a także hormonu tarczycy.
Leczenie wzrostu olbrzymiego
W przypadku wystąpienia guza przysadki z wyraźnie zaznaczonymi brzegami, operacja jego wycięcia to dobra i często stosowana opcja leczenia. U wielu chorych zabieg chirurgiczny przynosi pożądane rezultaty. Niekiedy jednak chirurg nie jest w stanie całkowicie usunąć guza, dlatego korzysta się także z innych metod leczenia.
Najskuteczniejsza jest terapia somatostatyną, która zmniejsza wydzielanie hormonu wzrostu. Stosowani są także agoniści dopaminy, ale takie leczenie jest mniej efektywne. W celu przywrócenia normalnego poziomu hormonu wzrostu, lekarze sięgają niekiedy po radioterapię. Jednak uzyskanie optymalnych efektów leczenia trwa 5-10 lat. Wielu ekspertów korzysta z radioterapii wtedy, gdy operacja i przyjmowanie leków nie zdają egzaminu.
Źródła
- Herrmann F., Lohmann T., Muller P., Endokrynologia w praktyce klinicznej. Diagnostyka i leczenie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3835-4
- Syrenicz A. Endokrynologia w codziennej praktyce lekarskiej, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2009, ISBN 978-83-61517-14-6
- Burch W.M. Endokrynologia, Urban & Partner, Wrocław 1996, ISBN 83-85842-51-9
- Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
