Główna przyczyna zgonów na raka. Co 5. chory ma mniej niż 55 lat

Rak jelita grubego należy do najczęściej rozpoznawanych chorób nowotworowych i pozostaje jedną z głównych przyczyn zgonów onkologicznych. Najbardziej niepokojące jest jednak to, że coraz częściej diagnozę słyszą osoby, które nie ukończyły jeszcze 50 lat.

Cancer Research Institute, amerykańska organizacja non-profit finansująca badania nad nowotworami, podaje, że obecnie co piąta osoba z rozpoznaniem raka jelita grubego ma mniej niż 55 lat, a choroba ta jest dziś główną przyczyną zgonów nowotworowych u młodych dorosłych. Liczba przypadków rośnie w grupie poniżej 50. roku życia o niemal 3 proc. rocznie, mimo że w całej populacji zachorowalność nieznacznie spadła.

Zrozumienie czynników ryzyka i szybkie działanie mogą mieć wobec tego ogromne znaczenie.

Zobacz także: Pierwszym objawem bywa ból. Jak rozpoznać raka jelita grubego?

Cancer Research Institute wymienia czynniki, które mogą zwiększać ryzyko raka jelita grubego. Część z nich zależy od stylu życia i można je ograniczyć, inne są niezależne od nas. Poznanie ich, szczera odpowiedź, czy są one obecne w moim życiu, ma pozwolić na szybszą reakcję i wprowadzenie elementów profilaktyki.

Dieta

Ryzyko raka jelita grubego może zwiększać dieta bogata w czerwone i przetworzone mięso, a uboga w błonnik, warzywa i owoce. World Cancer Research Fund zaleca ograniczenie czerwonego mięsa do 12–18 uncji tygodniowo, czyli około 340–510 g, oraz jak najrzadsze sięganie po mięso przetworzone.

Brak aktywności fizycznej i otyłość

"Niska aktywność fizyczna i siedzący tryb życia przyczyniają się do zwiększonego ryzyka rozwoju raka jelita grubego, choć mechanizm tego procesu nie został jeszcze dobrze opisany. Występowanie dwóch powiązanych czynników (otyłości i braku aktywności fizycznej obserwowane jest nawet u 25–33 proc. chorych" - czytamy w publikacji na stronie Onkologia.gov.

Dlatego warto zadbać o regularny ruch — nawet 30–60 minut marszu dziennie może wspierać zdrowie jelita grubego i całego organizmu.

Palenie tytoniu i alkohol

Do czynników, które mogą zwiększać ryzyko raka jelita grubego i odbytnicy, zalicza się m.in. palenie papierosów, niezdrową dietę oraz częste sięganie po żywność wysoko przetworzoną. Znaczenie może mieć także alkohol. W badaniu opublikowanym w czasopiśmie "Cancer" naukowcy przez 20 lat obserwowali ponad 88 tys. dorosłych osób. Uczestnicy pijący co najmniej 14 porcji alkoholu tygodniowo mieli o 25 proc. wyższe ryzyko raka jelita grubego niż osoby pijące mniej niż jedną porcję tygodniowo. W przypadku raka odbytnicy wzrost ryzyka sięgał 95 proc.

– W kontekście nowotworów nie ma bezpiecznej dawki alkoholu. Każda dawka alkoholu ma znaczenie. Już równoważnik 30 g etanolu dziennie zwiększa ryzyko zachorowania na wiele nowotworów przewodu pokarmowego. Ryzyko rośnie wraz z ilością i częstotliwością jego spożycia – zaznaczyła w rozmowie z WP abcZdrowie Anna Wrona, dietetyczka kliniczna.

Zobacz także: Taką metodą zatrzymali raka jelita grubego. "Ekscytujące"

Wiek

Ryzyko raka jelita grubego rośnie wraz z wiekiem, szczególnie po 50. roku życia. Coraz częstsze zachorowania u młodszych dorosłych pokazują jednak, że świadomość objawów i profilaktyki jest ważna także wcześniej.

Historia rodzinna i genetyka

Większe ryzyko dotyczy osób, u których w rodzinie występował rak jelita grubego lub polipy jelita grubego. Znaczenie mają też choroby dziedziczne, m.in. zespół Lyncha, rodzinna polipowatość gruczolakowata oraz polipowatość związana z mutacją genu MYH. Osoby z takim obciążeniem powinny porozmawiać z lekarzem o wcześniejszych i częstszych badaniach przesiewowych.

Rasa i pochodzenie etniczne

Według danych z USA najwyższe wskaźniki zachorowań na raka jelita grubego obserwuje się wśród rdzennych mieszkańców Ameryki i Alaski, a następnie wśród Afroamerykanów.

Przewlekłe choroby zapalne jelit

Długotrwałe choroby zapalne jelit, w tym wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Leśniowskiego-Crohna, mogą zwiększać ryzyko raka jelita grubego. Ma to związek z przewlekłym stanem zapalnym w obrębie jelita.

"W przypadku chorób zapalnych jelit ryzyko zależy od typu zapalenia jelita, długości trwania choroby i jej rozległości" - czytamy na Onkologia.gov.

Rak jelita grubego może długo rozwijać się bez wyraźnych dolegliwości. Dlatego nie należy lekceważyć zmian w funkcjonowaniu przewodu pokarmowego. Niepokój powinny wzbudzić m.in. utrzymujące się biegunki lub zaparcia, krew w stolcu, bóle brzucha, skurcze, niewyjaśniona utrata masy ciała, przewlekłe zmęczenie oraz niski poziom żelaza.

Warto mieć świadomość, że w przypadku raka jelita grubego symptomy pojawiają się już w zawansowanej fazie choroby. – Nowotwory przewodu pokarmowego najczęściej mają utkanie gruczołowe. Są niebezpieczne, ponieważ rosną bezobjawowo. Nierzadko zdarza się, że pacjenci trafiają do nas już z zaawansowaną chorobą, prezentując przerzuty do wątroby, węzłów chłonnych, płuc i kości – tłumaczył w rozmowie z WP abcZdrowie prof. Cezary Szczylik, Ordynator Oddziału Onkologii i Chemioterapii Europejskiego Centrum Zdrowia Otwock.

Powyższe czynniki mają duże znaczenie, jednak nie można zapominać o działaniach profilaktycznych - w tym o badaniach. Za złoty standard badań przesiewowych raka jelita grubego uznaje się kolonoskopię. Podczas badania lekarz może nie tylko obejrzeć jelito grube, ale też usunąć polipy, zanim przekształcą się w zmianę nowotworową.

W Polsce również funkcjonuje program badań przesiewowych. Jak podaje Narodowy Fundusz Zdrowia, w trakcie kolonoskopii lekarz może pobrać wycinki ze zmian podejrzanych o charakter nowotworowy, usunąć polipy o średnicy do 15 mm, a następnie przekazać materiał do badania histopatologicznego. Po badaniu pacjent otrzymuje zalecenia dotyczące dalszego postępowania i ewentualnego leczenia.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło:

• Cancer Reaserch Institute
• Pacjent.gov
• WP abcZdrowie