Trwa ładowanie...

Grelina – występowanie, uwalnianie, działanie i normy

Avatar placeholder
15.05.2023 11:37
Grelina to hormon peptydowy odpowiedzialny za wywoływanie uczucia głodu.
Grelina to hormon peptydowy odpowiedzialny za wywoływanie uczucia głodu. (Adobe stock)

Grelina to hormon peptydowy odpowiedzialny za wywoływanie uczucia głodu. Jest uwalniany głównie z żołądka i dwunastnicy. Oddziałuje zarówno z podwzgórzem, jak i z mózgowymi ośrodkami przyjemności. Co warto o nim wiedzieć?

spis treści

1. Co to jest grelina?

Grelina - hormon głodu - jest 28-aminokwasowym polipeptydem, który wywodzi się z prepropeptydu zbudowanego ze 117 reszt aminokwasowych. Zidentyfikowaną ją w 1999 roku. Dokonał tego D. Kojima.

Substancja w około 70% jest uwalniana z komórek trzonu i dna żołądka do przestrzeni zewnątrzkomórkowej i dalej do krwi. Ponadto - w niewielkich ilościach - grelina produkowana w płucach, sercu i nerkach, jelicie cienkim i grubym, także w przysadce w mózgu, w okolicy jądra łukowatego oraz podwzgórzu (obszar położony w podwzgórzu jest głównym ośrodkiem regulacji łaknienia). Nie jest wydzielana do światła przewodu pokarmowego.

Zobacz film: "Dlaczego warto wykonywać badania profilaktyczne?"

Receptory dla greliny zlokalizowano między innymi w tkance tłuszczowej, nerkach, jajnikach, przysadce, podwzgórzu, trzustce, mięśniu sercowym i naczyniach krwionośnych.

2. Uwalnianie greliny

Co wiadomo o hormonie głodu? Wykazano, że uwalnianie greliny nie zależy od stopnia wypełnienia żołądka, a jej stężenie zmienia się w zależności od zapotrzebowania energetycznego organizmu. Stwierdzono także dobowe wahania rytmu wydzielania greliny: jej poziom rośnie podczas głodzenia, przed posiłkami i w nocy, a obniża się po posiłku, zwłaszcza zasobnym w tłuszcze i węglowodany.

Najwyższy poziom greliny jest odnotowywany w godzinach nocnych i porannych (między 22:00 a 4:00), w czasie głodówki, przed posiłkiem oraz po około 1-2 godzinach po spożytym posiłku.

3. Działanie greliny

Na czym polega aktywność greliny? Zaobserwowano, że substancja:

  • pobudza mózg, co prowadzi do zwiększenia apetytu. Jej podstawowym zadaniem jest utrzymanie równowagi energetycznej, poziomu tkanki tłuszczowej i masy ciała,
  • spowalnia metabolizm, wpływa na metabolizm węglowodanów i lipidów, zmniejsza zdolność spalania tkanki tłuszczowej,
  • sprzyja gromadzeniu się tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha,
  • zwiększa wydzielanie kwasu żołądkowego i uwalnianie gastryny. To hormon, który kontroluje produkcję substancji umożliwiających trawienie,
  • działa ochronnie na tkanki poprzez regulację programowej śmierci komórki (apoptoza) w organizmie. To sprawia, że tonuje odczyn zapalny i zmniejsza ryzyko rozwoju nowotworu,
  • może obniżyć wydzielanie insuliny i rejestrowanie w organizmie glukozy. Dzięki niemu nasilone jest uwalnianie hormonów hiperglikemizujących – kortyzolu, glukagonu, adrenaliny, blokując adiponektynę,
  • przyspiesza opróżnianie żołądka poprzez aktywację nerwu błędnego,
  • odgrywa ważną rolę w regulacji łaknienia, bilansu energetycznego i homeostazy glukozy,
  • moduluje układ odpornościowy,
  • wpływa na stymulowanie hormonu wzrostu, hormonu luteinizującego i prolaktynę,
  • ma wpływ na proces spermatogenezy, cykl snu i czuwania.

Funkcje greliny mogą zostać zaburzone poprzez niedobór snu i nadmierny bądź przewlekły stres.

4. Jakie są normy greliny?

Poziom greliny w organizmie zależy od wielu czynników, takich jak poziomu glukozy i insuliny, sposób odżywiania się, styl życia czy aktywność przywspółczulnego układu nerwowego. Grelina w granicach normy powinna mieścić się w zakresie do 650 pg/ml. Warto pamiętać, że jej ilość po zjedzeniu posiłku spada do około 400 pg/ml.

Stężenie hormonu jest wyższe u osób z niskim wskaźnikiem masy ciała BMI oraz będących na dietach redukcyjnych, a także osób zmagających się z anoreksją i bulimią.

Obniżone stężenie greliny jest charakterystyczne dla nadwagi i otyłości, cukrzycy typu 1 i 2, zespołu policystycznych jajników, nadmiernego wydzielania hormonu wzrostu chorób reumatycznych czy nadciśnienia tętniczego.

Utrzymujący się wysoki poziom greliny może wywołać choroby zapalne, gromadzenie się tkanki tłuszczowej w obrębie brzucha (tzw. otyłość brzuszna, problemy z płodnością, zaburzenia nastroju, a i zwiększone ryzyko wystąpienia raka.

By obniżyć poziom greliny, należy:

  • przestrzegać zasad zbilansowanej, racjonalnej diety o optymalnym zadbanie o zbilansowany jadłospis,
  • utrzymywać optymalny bilans kaloryczny,
  • zachowywać regularne odstępy między posiłkami,
  • dbać o aktywność fizyczną i inne elementy higienicznego trybu życia, takie jak unikanie stresu i zaplanowanie odpowiedniej ilości godzin regenerującego snu.

Jak zbadać grelinę? Badanie krwi w celu oznaczenia jej poziomu jest wykonywane wyłącznie podczas badań klinicznych. Nie należy do standardowych procedur medycznych.

Rekomendowane przez naszych ekspertów

Nie czekaj na wizytę u lekarza. Skorzystaj z konsultacji u specjalistów z całej Polski już dziś na abcZdrowie Znajdź lekarza.

Polecane dla Ciebie
Pomocni lekarze