Grzybiarz interweniował w lesie. O włos od tragedii

Zbieranie i przygotowywanie przetworów z grzybów to ulubione jesienne hobby milionów Polaków. We wrześniu do lasów ruszają zarówno doświadczeni grzybiarze, jak i osoby z trudnością odróżniające borowika od goryczaka żółciowego. Doświadczony grzyboznawca Wiesław Kamiński pokazał na swoim profilu w mediach społecznościowych, jak niebezpieczne może być samodzielne grzybobranie bez odpowiedniej wiedzy.

W miejscowości Zawiaty na Kaszubach w 2025 r. doszło do groźnej sytuacji. Jedna z uczestniczek przyniosła do weryfikacji kosz z grzybami, będąc przekonana, że zebrała wyłącznie jadalne płachetki kołpakowate.

– Coś dla tych, co zbierają płachetki kołpakowate i wydaje im się, że robią to bezpiecznie. Dobrze, że Kasia przyniosła mi płachetki do sprawdzenia. Pośród jadalnych płachetek było kilka trujących zasłonaków – zrelacjonował w mediach społecznościowych Wiesław Kamiński, dodając, że oba gatunki często rosną w bezpośrednim sąsiedztwie.

Na nagraniu grzyboznawca zwrócił uwagę na charakterystyczne detale odróżniające oba gatunki:

– Czy płachetka ma takie włoski i jest niebieska? Nie. To jest zasłonak, grzyb trujący. Nie może być niebieskiego zabarwienia! Uczcie się, bo ja wiecznie żyć nie będę – apelował do grzybiarzy.

Płachetka zwyczajna posiada na trzonie wyraźny pierścień.Spód kapelusza płachetki tworzą klasyczne blaszki. U zasłonaków występuje charakterystyczna zasłonka przywierająca do trzonu, która wraz z dojrzewaniem grzyba rozwija się w strukturę przypominającą pajęczynkę. Po obróbce termicznej jadalna płachetka nabiera przyjemnej, jasnobrązowej lub rudawej barwy. Zasłonaki po ugotowaniu stają się ciemnobrązowe.

Płachetka zwyczajna (Cortinarius caperatus), znana lokalnie jako niemka, turek, kołpak, chochółka czy czubatka, jest grzybem jadalnym dopuszczonym do obrotu handlowego i przetwórstwa. Charakteryzuje się delikatnym miąższem i tendencją do szybkiego robaczywienia. Nadaje się do smażenia, duszenia, jako składnik zup, a także do suszenia oraz marynowania.

Do grzybów wywołujących śmiertelne zatrucia w wyniku uszkodzenia wątroby, nerek i nadnerczy należą zasłonak rudy oraz piestrzenica kasztanowata.

Inne gatunki, takie jak strzępiaki, czernidlaki, lejkówki, muchomory czerwone i plamiste, zawierają trucizny atakujące układ nerwowy. Do tej grupy zalicza się również olszówka (krowiak podwinięty), zawierająca toksyny rozpuszczalne w wodzie. Warto pamiętać, że obgotowanie zmniejsza, ale nie likwiduje w pełni jej właściwości trujących, a objawy inne niż żołądkowe rzadko bywają z nią kojarzone.

Inna grupa grzybów wywołuje zatrucia objawiające się gwałtownymi biegunkami i wymiotami prowadzącymi do groźnego odwodnienia. Należą do niej m.in.: niektóre czubajki, gołąbki, mleczaje, gąski, a także muchomor cytrynowy, wieruszka ciemna, pieczarka żółtawa oraz maślanka wiązkowa i ceglasta.

Należy pamiętać, że zagrożenie stanowią nie tylko gatunki trujące. Równie niebezpieczne mogą być jadalne grzyby przechowywane w niewłaściwych warunkach, w których rozwój drobnoustrojów wywołuje silne zatrucia bakteryjne.

Ze względu na wysoką zawartość chityny grzyby są ciężkostrawne. Z tego powodu potraw z grzybów nie należy podawać dzieciom, osobom starszym oraz chorym.

Grzyby z rurkami (przypominającymi gąbkę) rzadziej bywają śmiertelnie niebezpieczne, jednak i w tej grupie zdarzają się gatunki trujące, np. borowik purpurowy, borowik grubotrzonowy czy rzadki w Polsce borowik szatański. Często spotykany goryczak żółciowy (błędnie nazywany szatanem) nie jest trujący, lecz ze względu na wybitnie gorzki smak nie nadaje się do spożycia.

PAMIĘTAJ! Związków trujących zawartych w grzybach nie da się wykryć żadnymi domowymi sposobami (np. gotowaniem ze srebrną łyżeczką czy cebulą). Należy zbierać wyłącznie dobrze znane gatunki, pamiętając, że wiele trujących grzybów jest łudząco podobnych do jadalnych. Tylko dokładna znajomość cech charakterystycznych pozwala uniknąć tragicznej pomyłki. Nie wolno zbierać grzybów bardzo małych, ukrytych w ściółce, u których cechy gatunkowe nie są jeszcze wykształcone.

Źródła: Fakt, Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Wąbrzeźnie