Hormony a otyłość

Nadwagę rozpoznajemy, jeśli BMI wynosi 25–29,9, otyłość – przy BMI powyżej 30. BMI = masa ciała (kg)/wzrost do kwadratu (m²). Nadwaga lub otyłość występuje się w Polsce aż u 65% kobiet po menopauzie. Jest to odsetek alarmujący i to bynajmniej nie dlatego, że zbyt duża waga wywołuje negatywny efekt estetyczny i tym samym psychologiczny u dotkniętej nią kobiety.

Polecane wideo:

Ten aspekt otyłości/nadwagi jest ważny, ale nie najistotniejszy. Otóż otyłość, szczególnie otyłość brzuszna (a ta dominuje u starszych pań), znacznie zwiększa ryzyko poważnych chorób prowadzących do śmierci lub zniedołężnienia.

Jak widać, lista chorób, do których może prowadzić otyłość, jest długa. Warto więc zapoznać się z przyczynami tej przypadłości u pań po menopauzie, aby wiedzieć, jak się jej ustrzec.

U około 60% kobiet występuje nagły wzrost masy ciała w okresie menopauzy. Tkanka tłuszczowa lokalizuje się na brzuchu (nieprawidłowo duży obwód w pasie to więcej niż 88 cm), podobnie jak u mężczyzn. U młodszych kobiet tłuszcz odkłada się natomiast zwykle na udach i pośladkach (otyłość gynoidalna, czyli „kobieca”). Nie do końca wiadomo, dlaczego tak się dzieje – skąd bierze się nagła tendencja do otyłości, i to tej „męskiej”. Wiadomo zaś, że najbardziej narażone na tę przypadłość są panie, które unikają aktywności fizycznej i nie potrafią powstrzymać apetytu związanego nieraz ze wzmożonym stresem, który przeżywają w tym okresie, oraz ze zmianami nastroju. Często mówi się też o zmianach w stężeniach różnych substancji we krwi, które wywołują apetyt na określony rodzaj pożywienia. W szczególności u kobiet po menopauzie wzrasta stężenie galaniny (związku odpowiedzialnego za apetyt na tłuszcz), a obniżeniu ulega stężenie neuropeptydu Y (związku odpowiedzialnego za apetyt na węglowodany). Zmiany te prowadzą do powstania nowych nawyków żywieniowych – preferencji pokarmów tłustych, bogatoenergetycznych. Następstwem tych zmian, przy braku wystarczającej aktywności fizycznej, jest tycie.

Czasem pacjentki zgłaszając się do lekarza w okresie przekwitania, wyrażają obawy, że proponowana przez niego hormonalna terapia zastępcza wywoła u nich wzrost masy ciała. Udowodniono jednakże, że hormony powodują wręcz polepszenie w zakresie zaburzeń związanych z otyłością (zaburzeń gospodarki lipidowej, zaburzeń tolerancji glukozy, czasem zwanych stanem przedcukrzycowym).Natomiast nierzadko obserwowany wzrost masy ciała o 1–2 kg w początkowym okresie HTZ spowodowany jest nagromadzeniem wody w tkankach i jest to efekt przejściowy. A zatem jeśli otyłość pojawia się w czasie stosowania HTZ, winą za to obarczyć należy dodatni bilans energetyczny (zbyt dużą ilość tłuszczu w diecie, zbyt mało ruchu), niewywołany jednak przyjmowaniem hormonów.

Sposoby na otyłość przy menopauzie

Jeśli kobieta po menopauzie cierpi na otyłość lub nadwagę i jest gotowa podjąć walkę z nadmiarem tkanki tłuszczowej, powinna przyswoić sobie kilka podstawowych zasad stosowanych w odchudzaniu i dotyczących diety:
  • zmniejszyć liczbę spożywanych pokarmów, najlepiej o połowę; nie jadać do syta,
  • jeść kilka razy dziennie (najlepiej 5 posiłków),
  • nie głodować,
  • w razie głodu jeść warzywa, NIE słodycze czy słone przekąski,
  • pić wodę mineralną, która w ogóle nie dostarcza kalorii; szklanka wody wypita na 10 minut przed posiłkiem istotnie ogranicza ilość spożytego pokarmu,
  • nie pić alkoholu (jest bardzo kaloryczny: 0,5 litra piwa dostarcza 225 kcal, 100 g wina wytrawnego – 95 kcal),
  • zapisywać zjadane pokarmy, liczyć kalorie,
  • nie spieszyć się przy jedzeniu, nie jeść w biegu,
  • unikać wszelkich pokarmów bogatych w tłuszcz,
  • jeść ostatni posiłek (kolację) ok. godziny 18.00.

Przy stosowaniu „reżimu” dietetycznego nie należy zapominać o dostarczeniu wszystkich niezbędnych składników odżywczych. Szczególnie ważne, w ramach profilaktyki osteoporozy u pań po menopauzie, są wapń i witamina D umożliwiająca jego wchłanianie z jelit. Pamiętajmy więc o kefirach, maślankach i jogurtach (z niską zawartością tłuszczu), które są jednocześnie produktami o dość niskiej kaloryczności. Oprócz tego obowiązują zasady zdrowego odżywiania się aktualne dla osób w każdym wieku, zarówno szczupłych, jak i otyłych: spożywanie dużej ilości świeżych warzyw i owoców, produktów zbożowych oraz – jako podstawowego źródła tłuszczów – białego sera i oliwy z oliwek, jedzenie ryb kilka razy w tygodniu. Często bardzo przydatna okazuje się wizyta u dietetyka, który pomoże zmienić złe nawyki żywieniowe.

Sama dieta może się jednak okazać mało skuteczna w pozbywaniu się zbędnych kilogramów. Nie zapominajmy, że każda forma ruchu powoduje spalanie kalorii! Najbardziej polecane formy wysiłku fizycznego w nadwadze to: bieganie, jazda na rowerze, aerobik, ćwiczenia na siłowni z małym obciążeniem. Przy czym spalanie tłuszczu rozpoczyna się dopiero po 30 minutach od początku ćwiczeń. Najlepiej więc ćwiczyć co najmniej 45 minut minimum 3 razy w tygodniu. Jeśli osoba otyła jest zupełnie niewytrenowana lub choruje, należy od początku unikać dużego wysiłku. Bardzo ważna jest w każdym razie regularność w aktywności fizycznej.

W niektórych przypadkach, po konsultacji z lekarzem, rozważyć można stosowanie leków wspomagających odchudzanie się, np.: metforminy (Metformax, Glucophage, szczególnie u osób z cukrzycą typu 2, nadciśnieniem tętniczym), sibutraminy (Meridia), orlistatu (Alli). Osobom z bardzo dużym BMI (powyżej 35–40) czasem proponuje się zabiegi operacyjne (zmniejszanie żołądka, zakładanie opaski zmniejszającej pojemność żołądka i inne).

Lekarz Aneta Zwierzchowska, 10 miesięcy temu

Bibliografia

  • Gittleman A., MENOPAUZA: jak właściwie się odżywiać, żyć zdrowo i zachować seksapil w tym okresie, Mada, Warszawa 2009, ISBN 978-83-89624-56-7
  • Lewiński A., Menopauza bez tajemnic, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3139-7
  • Szurkowska M. Leczenie otyłości i towarzyszących zaburzeń metabolicznych, Krakowskie Wydawnictwo Medyczne, Kraków 2006, ISBN 83-88203-30-4
  • Jarosz M., Kłosiewicz-Latoszek L., OTYŁOŚĆ - zapobieganie i leczenie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3468-X

Hormonalna terapia zastępcza

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Hormonalna terapia zastępcza
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Pomocni lekarze

Artykuły Hormonalna terapia zastępcza
Hormonalna terapia zastępcza

Czy mogę stosować HTZ?

takie leczenie. Przeciwwskazania do stosowania HTZ Istnieje wiele przeciwwskazań do hormonalnej terapii zastępczej. Poniżej (...) odpowiedziałaś tak, hormonalna...

Hormonalna terapia zastępcza

Zalety hormonalnej terapii zastępczej

Lekarze zachęcają kobiety do sięgania po hormonalną terapię zastępczą. Podczas XIII Światowego Kongresu Międzynarodowego Towarzystwa Menopauzy przekonywano, iż jest to bezpieczne rozwiązanie dla coraz...

Hormonalna terapia zastępcza

Wady i zalety hormonalnej terapii zastępczej

Hormonalna terapia zastępcza stosowana w okresie menopauzy wywołuje ostatnio liczne dyskusje. Wśród kobiet krąży wiele, często sprzecznych, informacji, co sprawia, że podchodzą one nieufnie do tej formy...

Hormonalna terapia zastępcza

Preparaty na menopauzę

te oczywiście nadal są aktualne i zalecane, ale na szczęście współcześnie możemy korzystać ze zdobyczy farmakologii, jakimi są hormonalna terapia zastępcza (...) . Hormonalna...

Hormonalna terapia zastępcza

Przeciwwskazania do stosowania HTZ

Hormonalna terapia zastępcza polega na uzupełnieniu niedoboru hormonów produkowanych przez jajniki w okresie menopauzalnym. Powinna być rozpoczęta jak najwcześniej, jak tylko pojawią się pierwsze objawy...

Hormonalna terapia zastępcza

Czy wszystkie kobiety mogą być poddawane HTZ?

W łagodzeniu objawów menopauzy stosuje się hormonalną terapię zastępczą, która bazuje na doustnym przyjmowaniu naturalnych estrogenów z pochodnymi progesteronów. HTZ stosuje się jednak w zależności...

Hormonalna terapia zastępcza

Czy HTZ może powodować nowotwory?

W okresie menopauzy wiele kobiet decyduje się na tzw. hormonalną terapię zastępczą, która sprawia, że czas przekwitania nie są już tak dokuczliwy. Wczesnymi objawami, które najczęściej się pojawiają...

Hormonalna terapia zastępcza

HTZ a zawał serca

nadzieję, że hormonalna terapia zastępcza, która zwiększa poziom żeńskich hormonów płciowych, będzie mogła chronić kobiety przed chorobami układu krążenia (...) . To wszystko spowalniałoby procesy miażdżycowe...

Hormonalna terapia zastępcza

HTZ - kiedy rozpocząć, objawy niedoboru estrogenów

Kiedy rozpocząć HTZ? Na to pytanie nie istnieje jednoznaczna odpowiedź. Optymalny termin włączenia hormonalnej terapii zastępczej (...) i przeciwwskazania do hormonalnej terapii...