Hydrochlorotiazyd – działanie, wskazania i przeciwwskazania

Hydrochlorotiazyd (łac. Hydrochlorothiazidum) to organiczny związek chemiczny i lek stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego. Substancja działa w końcowym korowym odcinku części wstępującej pętli Henlego oraz w początkowej części kanalika dalszego. To prowadzi do zwiększonego wydalania sodu, potasu i magnezu oraz zatrzymania wapnia. Do praktyki klinicznej lek został wprowadzony w 1958 roku.

Nadciśnienie tętnicze to schorzenie układu krążenia krwi, które charakteryzuje się okresowo lub stale podwyższonym ciśnieniem tętniczym, zarówno skurczowym, jak i rozkurczowym. Schorzenie charakteryzuje się podwyższonym ciśnieniem krwi, czyli ciśnieniem tętniczym o wartości 140/90 mm Hg lub więcej.

Jak działa hydrochlorotiazyd? Substancja obniża ciśnienie tętnicze u osób z nadciśnieniem poprzez bezpośrednie działanie na naczynia krwionośne, które prowadzi do zmniejszenia objętości płynów pozakomórkowych oraz zmniejszenia oporu naczyniowego.

Hydrochlorothiazidum należy do tak zwanych diuretyków tiazydowych, które mają właściwości moczopędne. To dlatego stosuje się go również do leczenia obrzęków o różnej etiologii.

Leki zawierające hydrochlorotiazyd działają po 2 godzinach od podania doustnie, a maksymalny efekt odczuwany jest po 3-6 godzinach. Hydrochlorotiazyd obniża ciśnienie tętnicze u pacjentów z nadciśnieniem po kilku (3-4) dniach stosowania. Dobrze się wchłania z przewodu pokarmowego.

Preparaty na rynku polskim zawierające hydrochlorotiazyd to:

• Hydrochlorothiazide Orion (tabletki),
• Hydrochlorothiazidum Polpharma (tabletki).

Dostępne są również leki złożone zawierające hydrochlorotiazyd. To:

• hydrochlorotiazyd + amiloryd,
• hydrochlorotiazyd + amlodypina + olmesartan medoksomilu,
• hydrochlorotiazyd +amlodypina + ramipryl,
• hydrochlorotiazyd + ramipryl,
• hydrochlorotiazyd + walsartan,
• hydrochlorotiazyd +enalapryl,
• hydrochlorotiazyd + losartan,
• hydrochlorotiazyd +cilazapryl,
• hydrochlorotiazyd + telmisartan,
• hydrochlorotiazyd + lizynopryl,
• hydrochlorotiazyd + amlodypina + walsartan,
• hydrochlorotiazyd + nebiwolol,
• hydrochlorotiazyd +kandesartan,
• hydrochlorotiazyd + zofenopryl.

Hydrochlorotiazyd stosuje się głównie w leczeniu nadciśnienia tętniczego, zarówno samodzielnie, jako jedyny lek lub w skojarzeniu z innymi lekami. Wskazaniem do stosowania leku mogą być również:

• obrzęki w zastoinowej niewydolności serca, marskości wątroby, zaburzeniach czynności nerek,
• hipokalcemia, czyli stan obniżonego poziomu wapnia we krwi,
• hiperkalciuria. To stan chorobowy polegający na zwiększonym wydalaniu wapnia z moczem,
• moczówka prosta.

Ze stosowaniem hydrochlorotiazydu wiążą się różne działania niepożądane. To głównie zaburzenia związane z podstawowym mechanizmem działania leku opartego na zwiększonym wydalania z organizmu wody, potasu i sodu. To najczęściej:

• hipokaliemia, czyli zaburzenia elektrolitowe, w których pojawia się niedobór potasu,
• hipowolemia, czyli stan znacznej utraty krwi,
• hiponatremia, czyli obniżenie poziomu sodu we krwi poniżej wartości prawidłowej
• reakcje nadwrażliwość,
• u czucie zmęczenia, zaburzenia snu.

Istnieją wyniki badań, które u osób przyjmujących hydrochlorotiazyd wskazują na kilkukrotny wzrost ryzyka wystąpienia rzadkich nowotworów skóry: raka podstawnokomórkowego i raka kolczystokomórkowego. Ponieważ ma to związek z fotouczulającym działaniem związku, zaleca się, aby podczas terapii ograniczać ekspozycję na słońce, prowadzić kontrolę skóry zmian istniejących oraz zgłaszać wszelkie pojawiające się nowe zmiany.

Istnieją również przeciwwskazania do stosowania leku. To:

• nadwrażliwość na hydrochlorotiazyd i inne sulfonamidy,
• niewydolność nerek,
• ciężkie zaburzenia czynności wątroby,
• dna moczanowa,
• hiperkalcemia,
• hiponatremia,
• ciąża,
• laktacja.

U dzieci do 2. roku życia stosuje się tylko w wyjątkowych przypadkach. Trzeba wiedzieć, że długotrwałe stosowanie hydrochlorotiazydu często prowadzi do spadku skuteczności leku, zaś po nagłym odstawieniu może dojść do podwyższenia ciśnienia tętniczego.