Jak zmniejszyć ryzyko raka jelita grubego? Gastroenterolożka wskazuje najważniejsze czynniki

Dr Marta Osiewicz-Sienkiewicz, gastroenterolożka z ponad 12-letnim doświadczeniem, która miesięcznie wykonuje ponad 20 kolonoskopii, podkreśla: "Pacjenci często pytają mnie, czy można zrobić coś, aby zmniejszyć ryzyko zachorowania". Odpowiedź brzmi: tak i wcale nie chodzi o skomplikowane metody.

Ekspertka zwraca uwagę, że jednym z największych czynników ryzyka jest alkohol: "Badania pokazują, że już jeden drink dziennie zwiększa ryzyko raka jelita grubego o ok. 20 proc."

Jeden drink to odpowiednik 125 ml wina, 250 ml piwa lub 40 ml wódki. Oznacza to, że nawet pół piwa dziennie może przyczyniać się do rozwoju nowotworu. Badania opublikowane w "The Lancet Oncology" potwierdzają, że codzienne picie alkoholu wyraźnie zwiększa ryzyko raka jelita grubego.

Ograniczenie spożycia alkoholu lub całkowita abstynencja to jedno z najskuteczniejszych działań profilaktycznych.

Regularna aktywność fizyczna obniża ryzyko raka jelita grubego średnio o 20–30 proc., co potwierdzają metaanalizy w "British Journal of Cancer". Minimum to 150 minut umiarkowanego wysiłku tygodniowo lub 75 minut intensywnego.

Ruch poprawia pracę jelit, zmniejsza stany zapalne i sprzyja utrzymaniu prawidłowej masy ciała. "To najlepsze lekarstwo" – pisze gastroenterolożka, podkreślając znaczenie aktywności fizycznej.

Zobacz także: Nasycone tłuszcze a rak jelita grubego. Nowe spojrzenie naukowców

Dr Osiewicz-Sienkiewicz wskazuje także konkretne elementy diety, które mogą wspierać profilaktykę. Wysoka podaż błonnika zmniejsza ryzyko raka jelita grubego o około 15–20 proc. dzięki skróceniu kontaktu kancerogenów z błoną śluzową i wspieraniu mikrobioty jelitowej.

"Zwiększa masę stolca i przyspiesza pasaż, dzięki czemu kancerogeny krócej stykają się z błoną jelitową. Poza tym wspiera mikrobiotę: bakterie fermentują błonnik do kwasu masłowego, który odżywia komórki jelita, działa przeciwzapalnie oraz hamuje namnażanie komórek nowotworowych" – wyjaśnia ekspertka.

Ważny jest też wapń. Spożycie co najmniej 300 mg dziennie redukuje ryzyko o ok. 17 proc. Najlepiej, aby pochodził z nabiału, roślinnych napojów fortyfikowanych i ryb.

Ponadto warto ograniczyć czerwone mięso do maksymalnie 500 g tygodniowo. "Ryzyko rośnie wraz z ilością i częstotliwością spożycia" – przypomina lekarka.

Palenie papierosów zwiększa ryzyko raka jelita o nawet 40 proc., co potwierdzają liczne badania epidemiologiczne. Gastroenterolożka przypomina również o utrzymaniu zdrowej wagi – otyłość i nadwaga podnoszą ryzyko choroby o 20–30 proc.

Nie każdy pacjent zdaje sobie sprawę z tego, że także choroby dziąseł mogą mieć związek z rakiem jelita. "Choroby dziąseł i utrata zębów zwiększają ryzyko polipów i raka jelita grubego. Dlaczego? Bakterie z jamy ustnej mogą wędrować do jelit i wywoływać stan zapalny" – wyjaśnia dr Osiewicz-Sienkiewicz.

Choć zmiana stylu życia może obniżyć ryzyko o 30–50 proc., lekarze podkreślają, że nie zastąpi ona badań przesiewowych. Regularna kolonoskopia może zmniejszyć śmiertelność nawet o 60 proc.

"Te wskazówki nie zastępują badań przesiewowych. Kolonoskopia i testy na krew utajoną w kale to fundament profilaktyki raka jelita grubego" – podkreśla ekspertka.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. The Lancet Oncology
2. British Journal of Cancer
3. WHO
4. Instagram