Laparoskopia diagnostyczna

Trokar
Trokar

Trokar jest jednym z narzędzi służących do wykonania laparoskopii (badania jamy otrzewnej).

zobacz galerię

Kiedy wszystkie nieinwazyjne metody diagnostyczne zawiodą, jedynym wyjściem jest zajrzenie do wnętrza ciała ludzkiego i dokładne obejrzenie wszystkich narządów. Jeszcze niedawno w tym celu trzeba było wykonywać rozległe operacje, po których chorzy długo dochodzili do siebie, nie mówiąc już o pozostawionych bliznach i ryzyku powikłań. Obecnie takie obserwacje można prowadzić w sposób znacznie mniej inwazyjny. Laparoskopia jako technika endoskopowa umożliwia oglądanie jamy brzusznej „od środka” przez małe otworki bez znacznego obciążania organizmu i pozostawiania brzydkich śladów.

Zobacz film: "Dlaczego warto wykonywać badania profilaktyczne?"

1. Przyrządy laparoskopowe

Igła Veressa do wytwarzania odmy – narządy w jamie brzusznej ściśle do siebie przylegają. Uniemożliwia to dokładne obejrzenie organów i jakiekolwiek manipulacje w ich obrębie. Dlatego do wnętrza jamy brzusznej wprowadza się gaz (dwutlenek węgla), który unosi powłoki brzuszne i wypełnia przestrzeń między organami. Taki stan nazywamy odmą. Igłę wprowadza się przez pępek do środka brzucha. Jest wyposażona w specjalny mechanizm zabezpieczający przed nakłuciem narządów wewnętrznych. Następnie przez igłę pompuje się gaz i wytwarza odmę. Dwutlenek węgla szybko się wchłania, więc trzeba go ciągle uzupełniać. Służy do tego przewód przy laparoskopie. Ma on specjalny czujnik zabezpieczający przed wytworzeniem zbyt dużego ciśnienia.

Laparoskop to odmiana endoskopu służąca do oglądania wnętrza jamy brzusznej. Składa się ze sztywnej rury zawierającej układ optyczny, źródło światła oraz kamerę. Laparoskopy są też wyposażone w przewód służący do podawania gazu, aby uzupełnić jego ilość w czasie operacji. Obraz wyświetlany na 1 lub 2 monitorach jest 10-krotnie powiększony, co umożliwia dokładne obejrzenie narządów i tkanek wewnątrz brzucha. Trokary to rurki, które wprowadza się do jamy brzusznej pod kontrolą obrazu na monitorze. Wkłada się przez nie specjalne narzędzia chirurgiczne do jamy brzusznej.

Narzędzia chirurgiczne używane w laparoskopii mają specjalną konstrukcję. Są długie i cienkie. Ich budowa umożliwia wsunięcie przez trokar i rozwarcie końcówki już w środku brzucha. Wśród narzędzi laparoskopowych znajdują się odpowiedniki właściwie wszystkich przyrządów stosowanych w klasycznej chirurgii. W laparoskopii diagnostycznej używa się głównie haczyków i kleszczy, służących do podtrzymywania narządów. Dają możliwość obejrzenia ich z wielu stron oraz odsłonięcia mało dostępnych miejsc.

2. Możliwości, zalety i ograniczenia laparoskopii

Laparoskopia daje możliwość bardzo dokładnego obejrzenia poszczególnych narządów jamy brzusznej w dość dużym powiększeniu. W tym względzie ma przewagę nad klasyczną operacją zwiadowczą (laparotomia). Za jej pomocą można wykryć niewielkie zmiany oraz małe krwawienia. Poza tym daje możliwość wykonania biopsji wycelowanej dokładnie w zmienioną tkankę lub guz i pobrania wycinków tkanek do badań histopatologicznych i bakteriologicznych. Gdy na podstawie badań obrazowych nie można ustalić charakteru guza, badanie histopatologiczne to jedyna możliwość postawienia prawidłowego rozpoznania, co jest konieczne do wprowadzenia odpowiedniego leczenia. W ginekologii dużym problemem jest rozpoznanie endometriozy (występowanie błony śluzowej macicy poza jej jamą, np., na jajnikach, jajowodach, jelitach). Często jedyną możliwością zlokalizowania nieprawidłowej tkanki jest właśnie laparoskopia.

Wspaniałe jest to, że w razie stwierdzenia problemu możliwego do usunięcia/naprawienia laparoskopię diagnostyczną poszerza się o terapeutyczną. Do jamy brzusznej wprowadza się odpowiednie narzędzia chirurgiczne i przeprowadza konieczne zabiegi. Jedną z najważniejszych zalet jest mała inwazyjność metody. W porównaniu z klasyczną operacją uszkodzenia tkanek są o wiele mniejsze. Występuje też znacznie mniejsze ryzyko powikłań, a jeżeli się pojawią są łagodniejsze. Co najważniejsze osoba operowana znacznie szybciej dochodzi do zdrowia po takim zabiegu. Przeważnie już następnego dnia (o ile nie występują dodatkowe problemy) może opuścić szpital. Efekt kosmetyczny też nie jest bez znaczenia. Zamiast dużej podłużnej blizny występują 2 - 3, 5 - 10 milimetrowe. Pomimo wielu zalet laparoskopia diagnostyczna ma pewne ograniczenia. Przeciwwskazaniami do tego typu zabiegu są między innymi zrosty powstałe po poprzednich operacjach, zły stan ogólny, uszkodzenie przepony, rozlane zapalenie otrzewnej. Poza tym podczas laparoskopii dostęp do niektórych narządów jest trudniejszy niż w przypadku zwykłej operacji.

3. Kiedy wykonuje się laparoskopię diagnostyczną?

Generalną zasadą jest, że do inwazyjnych metod diagnostycznych ucieka się dopiero, gdy bezpieczniejsze badania laboratoryjne i obrazowe nie są w stanie wskazać przyczyny choroby.

Laparoskopię diagnostyczną przeprowadza się w następujących przypadkach:

  • ból brzucha o niejasnej przyczynie (zwłaszcza ból w prawym podbrzuszu u kobiet aby odróżnić zapalenie wyrostka robaczkowego od chorób ginekologicznych);
  • guz w jamie brzusznej (w celu pobrania wycinków do badania histopatologicznego);
  • zmiany w wątrobie wykryte w badaniach obrazowych (aby wykonać biopsję celowaną)
  • ocena rozległości procesu nowotworowego (umożliwia zlokalizowanie niewielkich przerzutów – ważne do wybrania odpowiedniej metody leczenia);
  • płyn w jamie brzusznej, kiedy nie znana jest przyczyna;
  • urazy brzucha (do oceny uszkodzeń narządów wewnętrznych i lokalizacji krwawienia);
  • rozpoznanie nietypowych chorób brzucha;
  • diagnostyka niepłodności (ocena narządów oraz drożności dróg rodnych);
  • podejrzenie endometriozy;
  • podejrzenie ciąży pozamacicznej (gdy rozpoznanie nie jest możliwe na podstawie badań hormonalnych i USG).

4. Przygotowanie do laparoskopii, przebieg badania i możliwe powikłania

Do badania należy się przygotować głównie pod kątem znieczulenia. Podczas laparoskopii stosuje się znieczulenie ogólne. Oznacza to konieczność wykonania kilku badań: krwi, EKG, RTG klatki piersiowej. Poza tym przed zabiegiem trzeba być na czczo (minimum 6 godzin bez jedzenia i picia). Dokładne instrukcje przekazuje lekarz prowadzący oraz anestezjolog.

Laparoskopię przeprowadza się na sali operacyjnej w pozycji leżącej na plecach. Najpierw stosuje się znieczulenie. Od tego momentu nic się nie czuje i nie pamięta. Potem sterylnymi serwetami zakrywa się całego pacjenta (oprócz głowy) zostawiając tylko miejsce na brzuch. Odsłonięty fragment przemywa się środkami dezynfekującymi. Po tak poczynionych przygotowaniach nacina się skórę pępka (ok. 5 mm) i wprowadza igłę Veressa, przez którą wprowadza się gaz do jamy brzusznej. Po wytworzeniu odmy wyjmuje się igłę w to samo miejsce wkłada laparoskop. Gdy na monitorze pojawi się obraz wnętrza brzucha to po obu stronach jamy brzusznej wprowadza się 1 - 2 trokary. Przez trokary wkłada się odpowiednie narzędzia. Następnie bardzo dokładnie ogląda się całą jamę brzuszną. Po uzyskaniu niezbędnych informacji i pobraniu materiałów do badań wyciąga się narzędzia, trokary i na końcu laparoskop. Następnie zakłada się pojedyncze szwy na wykonane nacięcia. Na koniec wykonuje się małe opatrunki i wybudza pacjenta ze znieczulenia.

Ponieważ zabieg jest mało inwazyjny, powrót do sprawności jest szybki. Właściwie tego samego dnia można już jeść i pić. Prawie nie odczuwa się bólu. Zwykle już następnego dnia po zabiegu wraca się do domu (chyba, że choroba wymaga dłuższego pozostania w szpitalu). Po 5 dniach zdejmowane są szwy.

Laparoskopia jest względnie bezpieczna. Na pewno wiąże się z mniejszym ryzykiem niż klasyczne operacje. Jednak jak w przypadku każdej metody inwazyjnej może się wiązać z pewnymi powikłaniami: wkłucie igły Veressa w naczynia lub narządy brzuszne, uszkodzenie narządów narzędziami chirurgicznymi, zakażenia ran lub ogólne oraz powikłania związane ze znieczuleniem.

spis treści
rozwiń
Następny artykuł: Cholecystektomia laparoskopowa

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!