Majeranek – wygląd, właściwości, działanie i zastosowanie

Majeranek ogrodowy (Origanum majorana L.), znany także jako lebiodka majeranek, ale i majoran czy mariolka, to gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae Lindl.). Traktowany jest jako przyprawa, roślina lecznicza i kosmetyczna.

Origanum majorana pochodzi z basenu Morza Śródziemnego. Rośnie dziko wyłącznie w Turcji i na Cyprze. Uprawia się go w wielu rejonach świata. Co interesujące, nie rozróżnia się odmian, a formę roczną (najczęściej w Polsce uprawianą), dwuletnią i trwałą.

Jak wygląda majeranek?

Majeranek jest rośliną, która osiąga maksymalnie 50 cm wysokości. Jego:

• łodygi są rozgałęzione i wzniesione, drewniejące u nasady,
• liście łopatkowate i drobne,
• kwiaty małe, białe do różowych. Pojawiają się od lipca do pierwszych przymrozków,
• nasiona bardzo drobne, jasnobeżowe o charakterystycznym dla gatunku zapachu.

Oregano a majeranek

Roślina jest często mylona z oregano. Dlaczego? Majeranek (lebiodka majeranek) i oregano (a dokładniej lebiodka pospolita) należą do tej samej rodziny. Poza tym oregano nazywane jest „dzikim majerankiem”. Różnią je odmienne w okresie kwitnienia charakterystyczne kwiatostany.

Majeranek, z uwagi na swoje właściwości, jest wykorzystywany w przemyśle kosmetycznym. Olejki zapachowe z majeranku są stosowane podczas produkcji mydeł czy perfum.

Wykorzystuje się go również w przemyśle spożywczym, na przykład do aromatyzowania octu i herbat oraz produkcji likierów, wątrobianki, kiełbas i w żurku.

Roślina odnajduje się także w kuchni. Jej rozdrobnione ziele używane jest jako przyprawa, która charakteryzuje się aromatycznym zapachem oraz lekko gorzkim, korzennym smakiem.

Można stosować świeży majeranek, jak i suszony. Dodaje się go głównie do ciężkostrawnych zup (np. grochówka czy zupa fasolowa), dań z roślin strączkowych oraz tłustych mięs (baranina, gęsina).

Majeranek to także roślina lecznicza. Surowiec zielarski stanowi ziele majeranku (Herba Majoranae), który zawiera olejek majerankowy (Oleum Majoranae).

Jego główne składniki to terpinen, terpinenol, terpineol i borneol, alkohole, seskwiterpeny i związki garbnikowe. W obrębie substancji antyoksydacyjnych wymienia się karwakrol, eugenol, fenol, kwas askorbinowy, kwas ursolowy i kwas oeanolowy.

W majeranku obecne są witaminy – A, C i witaminy z grupy B oraz minerały, takie jak potas, wapń, magnez, fosfor i żelazo. Majeranek, dzięki składnikom aktywnym i właściwościom ma pozytywny wpływ na zdrowie.

Wykazuje działanie antyseptyczne, wiatropędne i żółciopędne, pobudza wydzielanie soków trawiennych. Dzięki temu reguluje trawienie, pomaga w nieżycie żołądka i chorobach układu pokarmowego. Zalecany jest przy biegunkach, wzdęciach, zaburzeniach trawienia i kolce.

Napar z majeranku do picia działa również przeciwkaszlowo i przeciwzapalnie oraz przeciwdrobnoustrojowo. Rozgrzewa organizm, łagodzi katar, bóle głowy. Sprawdza się przy przeziębieniu, grypie czy zapaleniu zatok.

Przeciwzapalne właściwości majeranku można także wykorzystywać w leczeniu chorób oczu i skóry. Ponadto herbata z majeranku ma właściwości uspokajające.

Olejek majerankowy wykorzystuje się do inhalacji przy nieżytach górnych dróg oddechowych, a maść majerankowa (nakładana na okolice dziurek nosa, nie do wewnątrz) łagodzi katar i stany zapalne praz podrażnienia skóry. Ponadto uszczelnia i wzmacnia ściany naczyń krwionośnych.

Napar z majeranku stosuje się także zewnętrznie: do kąpiel, okładów i przemywania w przypadku:

• trudno gojących się ran, owrzodzeń i innych chorób skóry.
• obrzęków i sińców spowodowanych kontuzją,
• przebarwień.

Olejek majerankowy jest polecany jako naturalny środek na obniżenie ciśnienia. Ma zastosowanie również w aromaterapii, używa się go do kąpieli, masażu, inhalacji. Można go stosować także do inhalacji, przy niedrożności dróg oddechowych. Działa antyseptycznie i przeciwzapalnie, ale i przeciwtrądzikowo.

Choć majeranek poprawia smak potraw, a i pomaga łagodzić wiele nieprzyjemnych bądź dokuczliwych dolegliwości, wykorzystując go należy zachować ostrożność. Stosowany w za dużych ilościach może działać oszałamiająco.

Z kolei u osób, które są uczulone na majoran, objawy nadwrażliwości pojawią się nie tylko po użyciu wewnętrznym, ale i zewnętrznym, na przykład w postaci maści.