Mało znany pierwiastek, bez którego nie przetrwamy. Co się stanie, gdy zabraknie molibdenu?

Molibden jest pierwiastkiem śladowym, który występuje obficie w surowej żywności. Jest niezbędnym składnikiem dla kilku istotnych enzymów. Jeden z nich, oksydaza ksantynowa, uczestniczy w wytwarzaniu kwasu moczowego, pobudza produkcję nadtlenków, w tym nadtlenku wodoru i bierze udział w mobilizacji zapasów żelaza z wątroby. Inny enzym zawierający molibden - oksydaza aldehydowa - utlenia tłuszcze.

Molibden występuje naturalnie w glebie, a do naszego organizmu trafia wraz z pożywieniem roślinnym lub mięsem zwierząt żywiących się roślinami. Zawartość molibdenu w jedzeniu zależy od tego, ile znajdowało się go w glebie.

Najbogatsze źródła tego pierwiastka to:

• rośliny strączkowe (fasola, soczewica),
• pełne ziarna,
• podroby, zwłaszcza wątróbka i nerki.

Mniej molibdenu znajdziemy w innych produktach pochodzenia zwierzęcego, owocach i wielu warzywach.

Według badań, organizm słabo przyswaja molibden z niektórych produktów - np. w przypadku soi biodostępność wynosi jedynie 57-58 proc. Nie jest to jednak problem, bo inne pokarmy dostarczają go pod dostatkiem.

Molibden jest niezbędny dla wielu procesów metabolicznych, ponieważ wchodzi w skład specjalnych enzymów zwanych molibdenoenzymami. Po spożyciu wchłania się z jelit do krwi i gromadzi m.in. w wątrobie, nerkach oraz innych tkankach.

Molibden uczestniczy w aktywności czterech kluczowych enzymów, które biorą udział w reakcjach chemicznych w organizmie, np. w przetwarzaniu aminokwasów i metabolizmie siarki. Szczególnie istotna jest rola tego pierwiastka w rozkładaniu siarczynów.

Siarczyny występują naturalnie w żywności, ale bywają też dodawane jako konserwanty. Ich nadmiar w organizmie może wywoływać reakcje alergiczne, objawiające się biegunką, problemami skórnymi, trudnościami w oddychaniu czy obniżeniem liczby korzystnych bakterii w mikrobiomie jelitowym.

Organizm potrzebuje molibdenu w śladowych ilościach, a dzięki temu, że jest obecny w wielu produktach, niedobór u zdrowych osób praktycznie nie występuje. Suplementy są zalecane tylko w wyjątkowych, medycznie uzasadnionych przypadkach.

Według badań, średnie dzienne spożycie molibdenu w USA wynosi ok. 76 mikrogramów u kobiet i 109 mikrogramów u mężczyzn. Jest to znacznie więcej niż zalecana dzienna dawka (RDA) dla dorosłych, która wynosi 45 mikrogramów. Dane z innych krajów są zróżnicowane, ale zwykle spożycie molibdenu i tak przewyższa zapotrzebowanie.

Jeśli jednak dojdzie do niedoboru tego pierwiastka, może on spowodować poważne konsekwencje zdrowotne. Jest bowiem niezbędny dla zdrowia, podobnie jak żelazo, magnez, czy fluor. Uważa się, że molibden chroni przed rakiem przełyku i wzmaga potencję seksualną u starszych mężczyzn.

Wśród noworodków z niedoborem molibdenu, zazwyczaj związanym z chorobą genetyczną, pojawiają się zaburzenia rozwoju mózgu, ciężkie opóźnienia i ryzyko wczesnej śmierci. Jest to jednak bardzo rzadkie schorzenie.

Spożywanie większych ilości molibdenu niż zalecane nie przynosi dodatkowych korzyści, a wręcz może szkodzić. Najwyższy tolerowany poziom spożycia to największa dzienna dawka, która nie powoduje szkodliwych efektów u prawie wszystkich osób. Nie zaleca się regularnego jej przekraczania - dla molibdenu wynosi ona 2000 mikrogramów (mcg) dziennie.

Toksyczność molibdenu zdarza się rzadko i badania wśród ludzi są w tym zakresie dość ograniczone. U zwierząt bardzo wysokie dawki wiązano m.in. ze spowolnieniem wzrostu, niewydolnością nerek, bezpłodnością i biegunką.

Sporadycznie odnotowano także poważne działania niepożądane u ludzi po suplementacji molibdenem, nawet przy dawkach mieszczących się w granicach UL.

W jednym ze starszych badań mężczyzna, który przyjmował 300-800 mcg dziennie przez 18 dni skarżył się na napady padaczkowe, halucynacje oraz doznał trwałego uszkodzenia mózgu. W innym przeprowadzonym w Armenii badaniu, gdzie stężenie molibdenu w glebie jest wyjątkowo wysokie, grupa mieszkańców spożywających dziennie 10 000-15 000 mcg molibdenu (czyli 5-7 razy więcej niż górna granica normy) zgłaszała objawy przypominające dnę moczanową. Dna moczanowa rozwija się, gdy we krwi gromadzi się nadmiar kwasu moczowego. Prowadzi to do tworzenia się drobnych kryształków wokół stawów, powodując ból i obrzęk.

Niektóre badania sugerują także, że wysokie spożycie molibdenu może wpływać negatywnie na wzrost kości i ich mineralizację (BMD). Istnieją również dowody na związek między wysokim poziomem molibdenu a problemami z płodnością.

W badaniu obserwacyjnym, obejmującym 219 mężczyzn z klinik leczenia niepłodności stwierdzono, że wyższe stężenie molibdenu we krwi korelowało z niższą liczbą i gorszą jakością plemników. Inne badania wykazały z kolei, że wyższy poziom molibdenu we krwi może wiązać się z obniżonym stężeniem testosteronu. W połączeniu z niskim poziomem cynku odnotowano aż 37% spadek testosteronu.

Źródła: Michael Sharon "Zdrowo jeść, by zdrowo żyć", wydawnictwo W.A.B., Warszawa 1999 rok; https://www.healthline.com

Źródła

1. Dagmara Dąbek