Mróz sprzyja zakrzepom. Chirurg mówi, co rozrzedza krew i pomaga na żylaki

Zimne miesiące potrafią dać się we znaki nie tylko stawom i odporności. Niska temperatura wpływa również na układ krążenia. Gdy robi się chłodno, naczynia krwionośne mają tendencję do zwężania się, a krew może płynąć wolniej. W praktyce oznacza to większe ryzyko tworzenia się zakrzepów, zwłaszcza u osób z dodatkowymi czynnikami ryzyka: nadwagą, paleniem papierosów, nadciśnieniem, miażdżycą czy podwyższonym cholesterolem.

Specjaliści zwracają uwagę, że zimą rzadziej wychodzimy na spacery i trening, a długie godziny spędzone w pozycji siedzącej nie służą krążeniu. Inaktywność osłabia pracę tzw. pompy mięśniowej łydek, która pomaga przepychać krew z nóg w kierunku serca. Im słabszy ten mechanizm, tym większa skłonność do zastoju krwi w żyłach, obrzęków i dolegliwości bólowych, a w skrajnych sytuacjach także do powstawania zakrzepów.

Prof. Mark Whiteley, chirurg żylny, przypomina, że problem dotyczy nie tylko osób z widocznymi żylakami. U części pacjentów występują tzw. ukryte żylaki, niewidoczne na powierzchni skóry, które również mogą zwiększać ryzyko zakrzepicy. To ważne ostrzeżenie, bo brak "wystających" żył nie zawsze oznacza brak kłopotów z krążeniem żylnym.

Co można zrobić, by zimą ograniczyć ryzyko zakrzepicy? Kluczowe są proste nawyki, które poprawiają przepływ krwi i zmniejszają zastój w żyłach.

Gdy temperatury spadają, łatwo zrezygnować z aktywności. To błąd. Regularny ruch pobudza krążenie, a szczególnie korzystne są ćwiczenia angażujące łydki: marsz, szybki spacer, nordic walking, trucht, wchodzenie po schodach. Jeśli nie chcesz wychodzić, wystarczy domowy zestaw: kilka minut rozgrzewki, pajacyki, przysiady, ćwiczenia na stopnie.

Nie każdy lubi bieganie, ale warto pamiętać o alternatywach.

- Ćwiczenia o niewielkim obciążeniu, takie jak joga, szczególnie dobrze poprawiają krążenie. Ruchy zginania i rozciągania pomagają uciskać i rozluźniać naczynia krwionośne – zauważa prof. Mark Whiteley.

Taki bodziec mechaniczny wspiera przepływ krwi i może zmniejszać uczucie ciężkich nóg.

Zimą rzadziej odczuwamy pragnienie, ale odwodnienie jest równie realne jak latem. Gdy organizm ma za mało płynów, krew staje się bardziej lepka i może krążyć wolniej, co sprzyja zastojowi. Warto mieć pod ręką butelkę wody i wypijać ją regularnie - to rozrzedzi krew. Ostrożnie z alkoholem: może odwadniać i zaburzać krążenie.

Zimowe "coś słodkiego" łatwo zamienia się w stały nawyk. Nadmiar kilogramów zwiększa ciśnienie w żyłach kończyn dolnych i utrudnia odpływ krwi. Pomaga prosta zasada: większość posiłków niech będzie odżywcza, a przyjemności zostaw jako dodatek, nie fundament diety.

To drobiazg, a robi różnicę: przenoszenie ciężaru z pięty na palce i ruch w stawie skokowym pobudzają "pompę" w łydkach. Możesz to robić w pracy, w kolejce, podczas oglądania filmu. Taki mikro-ruch poprawia przepływ żylny i zmniejsza zastój.

Jeśli pracujesz przy biurku, wstawaj na 2-3 minuty co godzinę. A wieczorem połóż nogi wyżej na poduszce lub wałku.

- Podnoszenie nóg podczas siedzenia pomoże obniżyć ciśnienie w nogach, umożliwiając odpływ krwi zgromadzonej w żyłach – wyjaśnia prof. Whiteley.

W praktyce to prosty sposób na zmniejszenie ciśnienia w żyłach i uczucia ciężkości.

U części osób lekarz może zalecić pończochy uciskowe, zwłaszcza gdy pojawiają się obrzęki i dolegliwości żylne. Zimą bywają wygodniejsze do noszenia, bo i tak zakrywamy nogi. Jeśli masz podejrzenie żylaków (także "ukrytych") albo epizody bólu, obrzęku, zaczerwienienia czy tkliwości wzdłuż żyły, nie zwlekaj z konsultacją. Zakrzepica i jej powikłania to temat, którego lepiej nie bagatelizować.

Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło: thewhiteleyclinic.co.uk patient.info