Nadmiar może karmić raka. Nowe doniesienia ws. witaminy

Eksperci zwracają uwagę, że zarówno niedobór witaminy B12, jak i długotrwałe przyjmowanie bardzo wysokich dawek suplementów mogą budzić pytania dotyczące wpływu na ryzyko rozwoju niektórych nowotworów.

Witamina B12, nazywana także kobalaminą, naturalnie występuje przede wszystkim w produktach pochodzenia zwierzęcego, takich jak:

• mięso,
• ryby,
• jaja,
• mleko,
• sery.

Jest też dodawana do części produktów wzbogacanych, między innymi płatków śniadaniowych czy pieczywa.

Większość osób dostarcza odpowiednią ilość witaminy wraz z dietą. Suplementacja może być jednak potrzebna u wegan, osób starszych oraz pacjentów z chorobami utrudniającymi wchłanianie składników odżywczych. Niedobór witaminy B12 może prowadzić do anemii, zaburzeń neurologicznych oraz problemów związanych z uszkodzeniem DNA.

Naukowcy od kilku lat analizują, czy poziom witaminy B12 może mieć związek z ryzykiem nowotworów. Organizm stale produkuje nowe komórki, a każda z nich musi prawidłowo kopiować materiał genetyczny. Witamina B12 odgrywa w tym procesie istotną rolę.

Gdy poziom witaminy jest zbyt niski, DNA może być kopiowane nieprawidłowo, co zwiększa ryzyko mutacji. Badacze zwracają uwagę, że długotrwały niedobór może mieć związek z wyższym ryzykiem raka jelita grubego. Jednocześnie pojawiają się pytania dotyczące bardzo wysokiej podaży witaminy B12.

Badanie opublikowane w 2025 roku przez naukowców z Wietnamu wskazało na tak zwany związek w kształcie litery U. Oznacza to, że zarówno niski, jak i bardzo wysoki poziom spożycia witaminy B12 był powiązany z wyższym ryzykiem nowotworów. Autorzy podkreślili jednak, że takie badania pokazują jedynie zależność statystyczną, a nie bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy.

Eksperci zaznaczają, że witamina B12 wspiera wzrost komórek ogólnie, a nie wyłącznie zdrowych tkanek. Teoretycznie bardzo wysoka dostępność składników wspomagających podziały komórkowe mogłaby sprzyjać również rozwojowi już istniejących komórek przednowotworowych. Dotychczasowe badania nie potwierdziły jednak jednoznacznie, by wysokie dawki witaminy B12 chroniły przed nowotworami albo bezpośrednio je wywoływały.

Część analiz sugerowała niewielki wzrost ryzyka raka płuca u osób przez wiele lat przyjmujących wysokie dawki witamin B6 i B12, szczególnie u mężczyzn oraz palaczy. Naukowcy podkreślają jednak, że tego typu badania obserwacyjne nie pozwalają udowodnić, że suplementy były przyczyną choroby.

Lekarze zauważyli również, że wielu pacjentów onkologicznych ma podwyższony poziom witaminy B12 we krwi. Coraz więcej badań wskazuje jednak, że w wielu przypadkach nie jest to przyczyna nowotworu, lecz efekt rozwijającej się choroby.

Nowotwory mogą wpływać między innymi na pracę wątroby, która magazynuje duże ilości witaminy B12. Gdy narząd jest uszkodzony lub przeciążony, więcej witaminy może trafiać do krwiobiegu. Niektóre guzy mogą także zwiększać ilość białek wiążących witaminę B12 we krwi, co podnosi wyniki badań laboratoryjnych.

Naukowcy coraz częściej traktują więc utrzymujący się wysoki poziom B12 jako potencjalny marker choroby, a nie jej bezpośrednią przyczynę. Badanie z 2026 roku wykazało, że pacjenci z rakiem jelita grubego i bardzo wysokim poziomem witaminy B12 przeżywali średnio krócej niż osoby z prawidłowym stężeniem tej witaminy.

Specjaliści podkreślają, że dla większości osób witamina B12 dostarczana wraz z normalną dietą nie stanowi problemu. Znacznie częściej występują niedobory niż nadmiar tej substancji. W przypadku witaminy B12 kluczowe nie jest przyjmowanie jak największych ilości, lecz utrzymanie prawidłowego poziomu dostosowanego do potrzeb organizmu.

Źródło: Kingston University