Najlepsze buty dla stawów. Badani nosili je przez pół roku
W zaleceniach dla osób z chorobą zwyrodnieniową biodra lub kolana często pojawia się wskazówka, by dobrać "odpowiednie obuwie". Problem w tym, że pod tym hasłem mogą kryć się zupełnie różne cechy – od stabilnej, sztywniejszej podeszwy po miękkie, elastyczne fasony. Co w takim razie wybrać? Najnowsze badania sugerują, że kluczowe znaczenie ma to, gdzie dokładnie pojawia się ból – w biodrze czy w kolanie.
Osoby ze zwyrodnieniem stawów powinny ostrożnie dobrać obuwie
Czym jest choroba zwyrodnieniowa stawów?
Choroba zwyrodnieniowa stawów (artroza) to przewlekłe uszkadzanie chrząstki i innych struktur stawu, najczęściej w kolanach, biodrach i kręgosłupie. Objawia się bólem nasilającym się przy ruchu i po obciążeniu, sztywnością (zwłaszcza rano lub po bezruchu), trzeszczeniem, ograniczeniem ruchomości oraz czasem obrzękiem i zniekształceniem stawu.
Najczęściej rozwija się u osób starszych (ryzyko rośnie z wiekiem), zwłaszcza u kobiet po menopauzie. Częściej dotyczy też osób z nadwagą lub otyłością, po urazach lub operacjach stawów, wykonujących pracę lub sport z dużymi przeciążeniami, a także z wadami osi kończyn (np. koślawość/szpotawość) i rodzinną skłonnością do zmian zwyrodnieniowych.
Ból podczas chodzenia
Ból związany ze zwyrodnieniem często nasila się podczas chodzenia. To wtedy stawy muszą "przyjąć" obciążenia, czyli siły działające na nie przy każdym kroku. Jeśli są zbyt duże, mogą potęgować ból i sztywność, a z czasem przyspieszać pogłębianie się zmian. Dlatego znaczenie ma także obuwie – to ono odpowiada za kontakt stopy z podłożem i wpływa na to, jak wstrząs przenosi się w górę nogi: od stopy, przez kostkę i kolano, aż do biodra.
Eksperci szczególnie odradzają szpilki. Przykładowo, buty na obcasie ok. 6 cm podnoszą siły działające na kolano średnio o 23 proc. w porównaniu z chodzeniem boso. To dlatego przy dolegliwościach ze strony stawów często zaleca się ograniczenie obcasów – szczególnie jeśli ból nasila się podczas chodzenia.
Stabilne buty
Wiele osób automatycznie zakłada, że przy zwyrodnieniu najlepsze będą buty stabilne i dobrze "podpierające" stopę, np. z usztywnioną podeszwą lub zapiętkiem oraz wkładką podtrzymującą łuk stopy. Jednak badania biomechaniczne sugerują, że takie elementy mogą paradoksalnie zwiększać obciążenia kolana:
- buty z cechami stabilizacji i wsparcia mogą podnosić siły działające na kolano nawet o 15 proc. w porównaniu z obuwiem bez takich cech,
- wkładki podpierające łuk stopy mogą zwiększać obciążenia kolana dodatkowo – do ok. 6 proc.
To ważna informacja, bo pokazuje, że "więcej wsparcia" nie zawsze oznacza "mniej obciążenia" dla stawu.
Lepsze płaskie?
Skoro buty z dużą stabilizacją mogą zwiększać obciążenia w kolanie, nasuwa się proste pytanie: może lepiej wybierać modele płaskie i elastyczne, np. miękkie baleriny? W badaniu biomechanicznym z 2017 r. u osób ze zwyrodnieniem kolana takie buty rzeczywiście wiązały się ze średnio o 9 proc. mniejszym obciążeniem kolana niż fasony stabilne i "wspierające".
Tyle że same pomiary nie mówią jeszcze, czy komuś będzie realnie lepiej. W praktyce liczy się przede wszystkim to, co czuje pacjent – czyli czy ból się zmniejsza i czy łatwiej funkcjonować na co dzień.
Co pokazały badania kliniczne?
Naukowcy porównali różne typy obuwia w dwóch badaniach klinicznych, sprawdzając, jak wpływają na ból podczas chodzenia.
W nowszym badaniu opublikowanym w "Science Alert" wzięło udział 120 osób ze zwyrodnieniem biodra. Jedna grupa nosiła płaskie, elastyczne buty (np. miękkie baleriny), a druga – stabilne, bardziej wspierające (np. sportowe). Uczestnicy mieli nosić przydzielone buty co najmniej 6 godzin dziennie. Po 6 miesiącach oceniono ból biodra podczas chodzenia.
Wyniki pokazały, że płaskie, elastyczne obuwie nie okazało się skuteczniejsze od sportowego w zmniejszaniu bólu biodra.
Inne wnioski określono w badaniu z 2021 r., w którym uczestniczyły 164 osoby ze zwyrodnieniem kolana. Tam po 6 miesiącach osoby noszące stabilne, wspierające buty miały większą poprawę – ból kolana podczas chodzenia zmniejszył się u nich średnio o 63 proc. bardziej niż u osób noszących buty płaskie i elastyczne.
Dlaczego biodro i kolano dają różne wyniki? Autorzy podkreślają, że nie ma jednej pewnej odpowiedzi. Jedna z hipotez mówi, że w zwyrodnieniu kolana obciążenia mogą być większe niż w biodrze, więc stabilne buty mają większą szansę przełożyć się na mniejszy ból.
W obu badaniach osoby noszące płaskie, elastyczne obuwie częściej zgłaszały dodatkowe problemy, np. ból stóp. To może wynikać z tego, że takie fasony słabiej chronią stopę – zwłaszcza przy dłuższym chodzeniu.
Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski
Źródło: Science Alert
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
