Naturalne sposoby na wzdęcia. Co pić po jedzeniu?

Wzdęcia to jedna z najczęstszych dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Według badania populacyjnego opublikowanego w Gastroenterology (Rome Foundation) ok. 17-18 % ludzi na świecie doświadcza wzdęć co najmniej raz w tygodniu. Takie objawy, jak uczucie pełności, przelewanie w jelitach, napięty brzuch czy nadmierne gazy mogą pojawiać się nawet u osób dbających o dietę. 

Co powoduje te nieprzyjemne dolegliwości? Najczęściej wzdęcia wynikają z nagromadzenia gazów w jelitach, do czego prowadzi m.in. połykanie powietrza podczas jedzenia, spożywanie produktów fermentujących (np. roślin strączkowych czy kapusty), nadwrażliwość jelit lub zaburzenia mikrobioty. Istotną rolę odgrywa również stres, który wpływa na pracę jelit i procesy trawienne. 

Dobra wiadomość jest taka, że w wielu przypadkach można przynieść sobie ulgę naturalnymi metodami - kluczem jest dobór napoju do rodzaju dolegliwości.

Mięta

Mięta to roślina wieloletnia o charakterystycznym aromacie i smaku, ceniona nie tylko jako dodatek kulinarny, ale także za swoje właściwości prozdrowotne. Jest bogata w witaminy, minerały, antyoksydanty, garbniki i inne fitozwiązki. Wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne, a także może wspierać pracę mózgu.

Herbata miętowa jest szczególnie ceniona przy dolegliwościach trawiennych - może łagodzić wzdęcia, nudności i uczucie dyskomfortu. Badania kliniczne, w tym randomizowane badania kontrolowane oraz przeglądy systematyczne, wskazują, że stosowanie olejku miętowego może pomagać zmniejszyć stan zapalny oraz łagodzić wzdęcia, zaparcia i ból brzucha.

Mięta zawiera także mentol, związek, który zmniejsza skurcze w przewodzie pokarmowym. Dzięki temu gazy mogą swobodniej przemieszczać się w układzie trawiennym, zamiast się zatrzymywać i powodować wzdęcia. Jednak nie każdy powinien po nią sięgać. Mentol działa rozkurczowo nie tylko na jelita, ale również na dolny zwieracz przełyku. Osoby cierpiące na refluks żołądkowo-przełykowy lub zgagę mogą odczuć nasilenie pieczenia po wypiciu naparu z mięty.

Napar z rumianku

Rumianek działa łagodząco i przeciwzapalnie, dlatego sprawdzi się szczególnie wtedy, gdy wzdęcia towarzyszą podrażnieniu jelit lub stresowi. Herbata rumiankowa pomaga rozluźnić mięśnie przewodu pokarmowego, przynosząc ulgę i wspierając prawidłową motorykę jelit dzięki właściwościom przeciwskurczowym. Potwierdzają to przeglądy naukowe, m.in. publikacja w czasopiśmie "Molecules", która opisuje jego działanie farmakologiczne i wpływ na układ pokarmowy.

Herbata z imbirem

Imbir to roślina z rodziny imbirowatych, której korzeń od wieków stosowany jest zarówno jako przyprawa, jak i naturalne wsparcie dla zdrowia. Szczególnie polecany jest przy osłabieniu, przeziębieniu i infekcjach wirusowych, ponieważ działa rozgrzewająco, przeciwzapalnie i łagodząco na ból czy kaszel. 

Jednocześnie znany jest ze swoich właściwości wspierających trawienie - pobudza przewód pokarmowy, ułatwia usuwanie gazów i pomaga redukować wzdęcia, zaparcia oraz mdłości. Dzięki działaniu przeciwzapalnemu może zmniejszać stany zapalne w jelitach, które sprzyjają powstawaniu wzdęć. 

Badania kliniczne i przeglądy systematyczne wskazują, że imbir może przyspieszać opróżnianie żołądka oraz łagodzić objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak niestrawność i uczucie pełności.

Zielona herbata

Zielona herbata, znana i stosowana w Chinach od tysięcy lat, od dawna wspiera trawienie i ogólną kondycję organizmu. Jest bogata w witaminy, mikroelementy oraz polifenole, w tym galusan epigallokatechiny (EGCG), który działa silnie przeciwutleniająco i przeciwzapalnie. Badania sugerują, że może on wspierać łagodzenie objawów nieswoistych chorób zapalnych jelit (IBD), takich jak wzdęcia, co potwierdzają m.in. publikacje w czasopismach "Pharmaceuticals" i "Frontiers in Pharmacology". Zawarta w niej kofeina pobudza pracę przewodu pokarmowego i wspiera regularność wypróżnień.

Herbata z kopru włoskiego

Jednym z najlepiej przebadanych naturalnych sposobów na wzdęcia i dyskomfort jelitowy jest koper włoski (Foeniculum vulgare). Wykazuje działanie rozkurczowe na mięśnie przewodu pokarmowego, dzięki czemu ułatwia przesuwanie się gazów i zmniejsza uczucie napięcia brzucha. Obecne w nim olejki eteryczne (m.in. anetol) pobudzają wydzielanie soków trawiennych i wspierają perystaltykę jelit.

Skuteczność fenkułu potwierdzają także liczne badania kliniczne. W jednym z nich (z 2024 roku) zaobserwowano, że preparaty z kopru włoskiego zmniejszają nasilenie wzdęć w grupie pacjentek po cesarskim cięciu. Ten efekt był porównywalny do stosowanych leków przeciwgazowych. Inna analiza badawcza pokazała, że połączenie kurkuminy i olejku z kopru włoskiego znacząco redukuje objawy zespołu jelita drażliwego, w tym wzdęcia i bóle brzucha.

Kombucha

Kombucha to fermentowany napój na bazie czarnej lub zielonej herbaty, powstający dzięki tzw. grzybowi herbacianemu (kulturze bakterii i drożdży). Ma charakterystyczny słodko-kwaśny smak i jest znana od tysięcy lat - pierwsze wzmianki o niej pochodzą z ok. 220 r. p.n.e.

Jako produkt fermentowany kombucha jest bogata w probiotyki, które wspierają zdrowie jelit i regularność wypróżnień. Badanie z 2023 roku (40 kobiet) wykazało, że picie 220 ml kombuchy przez 10 dni może zmniejszać wzdęcia i zaparcia.

Choć probiotyki w kombuchy wspierają mikrobiotę, napój ten jest obosieczną bronią. Jako produkt fermentowany zawiera naturalny gaz oraz specyficzne szczepy drożdży, które u osób z wrażliwymi jelitami mogą wywołać efekt odwrotny do zamierzonego. Jeśli przyczyną wzdęć jest SIBO lub nietolerancja histaminy, kombucha może nasilić fermentację i spowodować bolesne rozpieranie. Często zawiera też sporo cukru, dlatego najlepiej wybierać wersje bez dodatku cukru lub przygotowywać ją samodzielnie.

Źródła:

1. Very Well Health, https://www.verywellhealth.com/drinks-to-reduce-bloating-11922578
2. PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5814329/
3. PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6341159/
4. MDPI, https://www.mdpi.com/1424-8247/16/5/748)
5. MDPI, https://doi.org/10.3390/molecules28010133
6. PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11414845