Histamina w żywności. Ukryta przyczyna problemów trawiennych?

Histamina to związek chemiczny, który naturalnie występuje w naszym organizmie i pełni wiele ważnych funkcji. Uczestniczy m.in. w regulowaniu stanu zapalnego, odpowiada za rozszerzanie naczyń krwionośnych i pobudza wydzielanie soków żołądkowych.

Histamina kojarzy się głównie z alergią, bo to ona wywołuje świąd, kichanie i zaczerwienienie skóry. Ale nawet bez nietolerancji może wpływać na organizm, jeśli nagromadzi się jej zbyt dużo, np. przez jedzenie produktów, które ją zawierają lub pobudzają jej uwalnianie.

W zdrowym ciele histamina jest szybko rozkładana przez enzym DAO (diaminooksydaza). Jeśli jednak ten enzym działa zbyt słabo lub jego ilość jest niewystarczająca, histamina zaczyna się kumulować i wywoływać objawy, mimo że sama w sobie nie jest szkodliwa.

Można to sprawdzić za pomocą badań, m.in. sprawdzając poziom DAO we krwi lub wykonując testy prowokacyjne z histaminą. Ich wyniki nie zawsze są jednoznaczne, ale mogą pomóc w postawieniu wstępnej diagnozy.

Nietolerancja histaminy to nie to samo co alergia, choć objawy mogą wyglądać podobnie. W alergii układ odpornościowy reaguje na alergen i uruchamia reakcję z udziałem przeciwciał. Przy nietolerancji problemem jest zbyt duża ilość histaminy w organizmie i trudność jej rozkładu, a nie reakcja odpornościowa.

Nietolerancja histaminy pojawia się wtedy, gdy w organizmie brakuje enzymu DAO, który jest odpowiedzialny za jej rozkład. Kiedy enzym działa zbyt słabo, histamina z pożywienia zaczyna się gromadzić. A jej nadmiar z kolei może powodować bóle głowy, zaczerwienienia skóry, problemy trawienne oraz uczucie kołatania serca.

Nie jest to alergia, ponieważ układ odpornościowy nie bierze w tym udziału. Problem dotyczy jedynie tego, jak organizm radzi sobie z nadmiarem histaminy.

To dlatego osoby z nietolerancją mogą źle reagować na zdrowe produkty, takie jak pomidory, kiszonki lub ryby i nie rozumieć, skąd biorą się ich dolegliwości. Rozpoznanie tej różnicy ma duże znaczenie dla skutecznej diety i lepszego samopoczucia.

Nietolerancja histaminy może dawać bardzo różnorodne objawy, więc często jej rozpoznanie jest utrudnione. Wiele osób kojarzy ją jedynie z problemami trawiennymi, takimi jak wzdęcia, bóle brzucha, nudności lub uczucie pełności po posiłku. Jednak to tylko fragment układanki, ponieważ histamina działa w całym organizmie, dlatego jej nadmiar może wpływać również na inne układy.

Typowe objawy to m.in.:

• bóle i zawroty głowy,
• uczucie rozdrażnienia,
• kołatanie serca,
• spadki ciśnienia,
• zaczerwienienie skóry, wysypki,
• uczucie gorąca po jedzeniu.

Może też wystąpić katar bez przeziębienia, uczucie zatkanego nosa, świąd lub nadwrażliwość na światło i zapachy.

Objawy często pojawiają się po jakimś czasie, a ich intensywność zależy od tego, ile histaminy dostarczono w diecie i jak sprawnie działa enzym DAO. Przez to, że objawy są różne i pojawiają się w różnych momentach, nietolerancja histaminy bywa mylona z alergią, stresem, zespołem jelita drażliwego lub reakcją na konserwanty.

Histamina występuje naturalnie w wielu produktach spożywczych, szczególnie tych długo dojrzewających, fermentowanych lub przetworzonych. Im dłużej żywność leży, dojrzewa, fermentuje lub psuje się, tym więcej histaminy może zawierać.

Do produktów o najwyższej zawartości histaminy należą przede wszystkim:

• sery dojrzewające (np. pleśniowe, parmezan),
• kiszonki (kapusta, ogórki, kimchi),
• wędliny, salami,
• ryby wędzone i konserwowe (szczególnie makrela, tuńczyk, sardynki),
• owoce morza,
• alkohol, zwłaszcza czerwone wino i piwo.

Spore ilości histaminy występują także w pomidorach, szpinaku, bakłażanie, awokado, truskawkach i cytrusach. Są też produkty, które same nie mają dużo histaminy, ale pobudzają organizm do jej uwalniania. Należą do nich m.in. czekolada, orzechy, ocet czy ostre przyprawy.

Osoby z nietolerancją nie muszą od razu rezygnować z wszystkiego. Ważne jest, by obserwować, które produkty nasilają objawy i w jakiej ilości lub połączeniu działają gorzej.

Nietolerancja histaminy daje objawy, które łatwo pomylić z alergią, problemami trawiennymi lub skutkami stresu. Mogą pojawić się dopiero po około godzinie od posiłku i nasilać się stopniowo, więc utrudnia to ich jednoznaczną ocenę.

Histamina działa kumulacyjnie, czyli kilka posiłków bogatych w ten związek może wywołać reakcję, nawet jeśli pojedynczy produkt był dobrze tolerowany. Każdy organizm ma też inną aktywność enzymu DAO, dlatego próg tolerancji bywa bardzo indywidualny. Z tego też powodu nietolerancja często długo pozostaje nierozpoznana.

Nietolerancja histaminy nie wymaga całkowitej rezygnacji z ulubionych produktów. Kluczem jest indywidualne podejście i obserwacja reakcji organizmu, ponieważ wiele osób toleruje niewielkie ilości, o ile nie łączy ich z innymi źródłami histaminy.

Dobrze sprawdza się dieta eliminacyjno-rotacyjna, w której najpierw warto wykluczyć podejrzane produkty, a po ustąpieniu objawów wprowadzać je pojedynczo i w małych porcjach. U niektórych pomocny bywa enzym DAO w formie suplementu. Warto działać elastycznie i jeśli to możliwe z pomocą specjalisty.

U osób z nadwrażliwością na histaminę warto nie tylko ograniczać jej źródła, ale też wspierać enzym DAO, który odpowiada za jej rozkład. Jego działanie może wspomagać witamina C, np. z natki pietruszki, brokułów i kiwi, witamina B6 obecna w bananach i mięsie, a także cynk i miedź, które znajdziemy m.in. w pestkach dyni i sezamie.

Korzystnie działa też kwercetyna, czyli naturalny antyhistaminik obecny np. w jabłkach i cebuli. U niektórych osób pomocne bywają wybrane probiotyki oraz kwasy omega-3, które łagodzą reakcje zapalne. Warto pamiętać, że nie każdy zdrowy produkt będzie dobrze tolerowany, ponieważ najważniejsze jest indywidualne podejście.

Histamina to naturalna substancja obecna w wielu produktach, która u niektórych osób może wywoływać objawy takie jak wzdęcia, bóle głowy lub zaczerwienienie skóry. Nietolerancja wynika z trudności w jej rozkładaniu, a nie z reakcji alergicznej.

Objawy bywają opóźnione i niespecyficzne, dlatego łatwo je przeoczyć. Nie trzeba jednak eliminować wszystkiego, ponieważ wystarczy obserwacja organizmu, rozsądne wybory żywieniowe i ewentualne wsparcie specjalisty.

Źródła

1. NaukaJedzenia.pl