Naturalne wsparcie dla wątroby. Może pomóc po przejedzeniu

Ostropest plamisty (Silybum marianum) należy do rodziny astrowatych i naturalnie rośnie m.in. w rejonie Morza Śródziemnego, Afryki Północnej oraz części Azji. W ziołolecznictwie wykorzystuje się dojrzałe owoce pozbawione puchu lotnego. To właśnie w nich znajduje się najcenniejszy dla farmacji kompleks związków nazywany sylimaryną.

Sylimaryna to nie jedna substancja, lecz mieszanka flawonolignanów. Wymienia się wśród nich m.in. sylibinę, izosylibinę, sylidianinę i sylikrystynę. Owoce ostropestu zawierają też inne związki aktywne, takie jak kwercetyna, fitosterole, garbniki, śluzy, kwasy organiczne oraz witamina C. Badania laboratoryjne (in vitro) sugerują, że sylimaryna może działać przeciwzapalnie, antyoksydacyjnie i immunomodulująco, a więc wpływać na procesy, które mają znaczenie w wielu chorobach.

Najwięcej publikacji dotyczy wpływu ostropestu na choroby wątroby: niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby (NAFLD), przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B czy uszkodzenia toksyczne. W części badań obserwowano poprawę wybranych parametrów, np. spadek aktywności enzymów wątrobowych ALAT i ASPAT albo mniejsze stłuszczenie w badaniach obrazowych.

Brzmi obiecująco, jednak eksperci zwracają uwagę na problem: wiele prac obejmowało małe grupy pacjentów, różniły się dawkami, czasem stosowania i formą preparatu. To utrudnia wyciąganie jednoznacznych wniosków. W wytycznych z 2019 roku dotyczących postępowania u chorych na NAFLD podkreślono, że roślinne preparaty hepatoprotekcyjne, w tym ostropest, nie wykazują istotnego wpływu, dlatego nie są rutynowo rekomendowane w leczeniu.

Ostropest pojawia się też w kontekście gospodarki węglowodanowej. Metaanaliza z 2016 roku, obejmująca pięć badań klinicznych i łącznie 270 pacjentów z cukrzycą typu 2, wskazała, że suplementacja sylimaryną mogła obniżać glukozę na czczo oraz hemoglobinę glikowaną (HbA1c). Jednocześnie nie wykazano istotnego wpływu na profil lipidowy, co sugeruje, że ewentualne korzyści mogą dotyczyć głównie poziomu cukru, a nie cholesterolu.

Ze względu na działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie oraz właściwości żółciotwórcze i żółciopędne sylimarynę oceniano także pod kątem łagodzenia niestrawności. W jednym z badań preparat złożony, zawierający m.in. wyciąg z ostropestu, wiązał się ze zmniejszeniem objawów takich jak refluks, ból brzucha czy nudności.

Preparaty z ostropestu są zwykle dobrze tolerowane, a zgłaszane działania niepożądane mają najczęściej łagodny charakter i dotyczą przewodu pokarmowego. Warto jednak pamiętać, że "naturalne" nie zawsze znaczy "dla każdego": przy chorobach przewlekłych i stałym przyjmowaniu leków rozsądnie jest skonsultować suplementację z lekarzem lub farmaceutą. Ostropest może być dodatkiem do zdrowych nawyków, ale nie zastąpi leczenia ani podstaw: redukcji masy ciała, ruchu i ograniczenia alkoholu.

- Widzimy, jak zmieniła się epidemiologia chorób wątroby na przestrzeni lat, np. w Stanach Zjednoczonych. Epidemia otyłości to istotny problem, który niesie za sobą skutki w postaci m.in. zwiększonej liczby przeszczepień wątroby spowodowanej niewydolnością narządu - podkreślał w rozmowie z WP abcZdrowie prof. Michał Grąt, specjalista chirurgii ogólnej i transplantologii z Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

oprac. Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski