Tak zmienia się nasienie wraz z wiekiem. Zbadano 57 zdrowych mężczyzn
Nowe badania pokazują, że w nasieniu starszych mężczyzn gromadzi się coraz więcej mutacji DNA, z których część może być szkodliwa i przekazywana kolejnym pokoleniom. Naukowcy z Wielkiej Brytanii odkryli również, że niektóre z tych zmian są "samolubne" - dają komórkom przewagę w rozmnażaniu się, mimo że mogą prowadzić do poważnych chorób.
W tym artykule:
Mutacje rosną wraz z wiekiem
Zespół badaczy z Wellcome Sanger Institute i King’s College London przeanalizował próbki nasienia mężczyzn w wieku od 24 do 75 lat. Dzięki nowoczesnej technologii NanoSeq, pozwalającej z niezwykłą dokładnością śledzić zmiany w DNA, udało się ustalić, że wraz z wiekiem liczba mutacji w plemnikach znacząco rośnie.
Mutacje mogą pojawiać się przypadkowo lub pod wpływem czynników środowiskowych. Zazwyczaj są one neutralne, ale niektóre mogą zaburzać prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Z czasem dochodzi do ich kumulacji - podobnie jak do "zużywania się" części w maszynie.
Samolubne komórki w jądrach
Najciekawsze wnioski dotyczą tzw. mutacji samolubnych. Badacze odkryli, że część zmian genetycznych daje komórkom w jądrach przewagę wzrostową - dzięki temu namnażają się szybciej i z czasem zaczynają dominować nad innymi.
Rewolucja w leczeniu. Wady genetyczne wykryją już u zarodka
- Spodziewaliśmy się pewnych dowodów na to, że dobór naturalny kształtuje mutacje w plemnikach - przyznaje genetyk Matthew Neville z Wellcome Sanger Institute. - Zaskoczyło nas jednak, jak bardzo zwiększa to liczbę plemników niosących mutacje związane z poważnymi chorobami.
W analizie uwzględniono 81 próbek nasienia od 57 zdrowych mężczyzn, w tym bliźniąt, co pozwoliło oddzielić wpływ wieku od czynników dziedzicznych.
Wzrost ryzyka z wiekiem ojca
U mężczyzn po trzydziestce około 2 procent plemników zawierało mutacje mogące powodować choroby. Po czterdziestce wskaźnik ten rósł do 3-5 procent, a u siedemdziesięciolatków średnio 4,5 procent plemników miało potencjalnie szkodliwe zmiany DNA.
Badacze zidentyfikowali również 40 genów, w których takie mutacje występują najczęściej. Wiadomo, że wiele z nich ma związek z zaburzeniami rozwojowymi i nowotworami.
- Niektóre zmiany w DNA nie tylko przetrwają, ale wręcz rozwijają się w jądrach, co oznacza, że ojcowie decydujący się na dziecko w późniejszym wieku mogą nieświadomie zwiększać ryzyko przekazania szkodliwej mutacji potomstwu - ostrzega genetyk Matt Hurles.
Co to oznacza dla przyszłych pokoleń?
Nie wszystkie mutacje zostają przekazane dzieciom - część może wręcz utrudniać zapłodnienie lub rozwój zarodka. Jednak badanie pokazuje, że męska linia zarodkowa to dynamiczne środowisko, w którym dobór naturalny może paradoksalnie sprzyjać utrwalaniu niekorzystnych zmian.
- Męska linia zarodkowa to dynamiczne środowisko, w którym naturalna selekcja może faworyzować szkodliwe mutacje - czasem z konsekwencjami dla następnego pokolenia - podsumowuje genetyk Raheleh Rahbari z Wellcome Sanger Institute.
Choć naukowcy podkreślają, że nie każda mutacja w plemnikach starszych mężczyzn zostanie odziedziczona, wyniki badań rzucają nowe światło na proces starzenia się komórek rozrodczych. Dają też nauce cenne wskazówki dotyczące tego, jak wiek ojca może wpływać na zdrowie potomstwa.
Badanie zostało opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Nature".
Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski
Źródło: sciencealert.com
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
