Nie tylko cholesterol. To badanie powinien zrobić każdy

Lp(a) to cząsteczka przypominająca budową cholesterol LDL, ale zawierająca dodatkowe białko – apo(a). Jej stężenie jest niemal w całości zapisane w genach i pozostaje względnie stałe przez całe życie. Normy dla Lp(a) to 5–29 mg/dl, natomiast poziom przekraczający 30 mg/dl uważa się za niekorzystny. Stężenie powyżej 50 mg/dl wiąże się z wyraźnie podwyższonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych.

Problem z lipoproteiną(a) polega na jej zdolności do przyspieszania procesów miażdżycowych. Odkłada się ona w ścianach tętnic, powodując ich zwężenie i ograniczenie przepływu krwi. Może to prowadzić do zawałów, udarów mózgu lub przewlekłych chorób naczyń.

To właśnie Lp(a) może być przyczyną zawału serca u osoby bez klasycznych czynników ryzyka, takich jak nadwaga, nadciśnienie czy wysoki cholesterol. W przypadku niespodziewanych incydentów sercowych u osób młodszych, lekarze powinni rozważyć oznaczenie tej frakcji lipidowej.

Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne zaleca, aby wykonać badanie poziomu lipoproteiny(a) przynajmniej raz w życiu. Badanie można wykonać jednorazowo – jego wynik pozostaje aktualny, ponieważ Lp(a) nie ulega znaczącym zmianom w ciągu życia. W Polsce jest ono obecnie dostępne bezpłatnie w ramach programu "Moje zdrowie", po wypełnieniu odpowiedniej ankiety kwalifikacyjnej.

Obniżenie poziomu lipoproteiny(a) jest trudniejsze niż w przypadku klasycznego cholesterolu. Zmiana diety czy ćwiczenia fizyczne nie zawsze przynoszą oczekiwane rezultaty. Mimo to zalecane jest przestrzeganie zasad zdrowego stylu życia, by wyeliminować inne czynniki ryzyka.

Skuteczność wykazują nowoczesne preparaty z grupy inhibitorów PCSK9, które oprócz obniżania LDL redukują również poziom Lp(a). W niektórych przypadkach stosuje się aferezę lipoproteinową – procedurę medyczną przypominającą dializę, która usuwa Lp(a) z krwi. W Polsce wykonuje się ją wyłącznie w Gdańsku, a terapia musi być powtarzana co 1–2 tygodnie.

Badanie fazy 2 KRAKEN z 2025 r. wykazało, że muwalaplin – doustny lek obniżający lipoproteinę(a) – jest skuteczny i dobrze tolerowany. Wśród 233 pacjentów z podwyższonym poziomem Lp(a) odnotowano redukcję nawet o 86 proc. po 12 tygodniach terapii. Lek nie powodował istotnych działań niepożądanych, ale jego wpływ na ryzyko zawału czy udaru wymaga dalszych badań.