Czym jest zakrzepica?
Zakrzepica rozwija się, gdy w naczyniu krwionośnym powstaje skrzep, który utrudnia albo całkowicie blokuje przepływ krwi. Może dotyczyć zarówno żył, jak i tętnic. W przypadku zakrzepicy żylnej szczególnie często mówi się o zakrzepicy żył głębokich, zwykle obejmującej kończyny dolne.
Zagrożenie dla zdrowia nie wynika jednak z samego zablokowania naczynia. Skrzep może się oderwać i razem z krwią przemieścić do innej części organizmu. Jeśli trafi do płuc, może doprowadzić do zatorowości płucnej. Zakrzepica tętnicza może z kolei leżeć u podłoża zawału serca lub udaru mózgu.
Ryzyko zachorowania na zakrzepicę rośnie m.in. przy długotrwałym bezruchu. Wielogodzinne siedzenie ogranicza pracę mięśni łydek, które pomagają tłoczyć krew z nóg w kierunku serca. – Jako angiolog spotykam nawet młodych pacjentów z żylną chorobą zakrzepowo-zatorową. Sprzyja tej chorobie brak ruchu. Można wręcz powiedzieć, że niektórzy ludzie mogą zachorować, a nawet umrzeć przez nadmierne "siedzenie" – ostrzegał w rozmowie z WP abcZdrowie angiolog prof. Aleksander Sieroń.
Jakie objawy daje zakrzepica kończyn?
Zakrzepica może przez długi czas nie dawać wyraźnych sygnałów. Jeśli jednak objawy się pojawiają, często dotyczą tylko jednej kończyny.
W przypadku zakrzepicy żylnej może wystąpić obrzęk, ból, uczucie ciepła i zmiana koloru skóry. Dolegliwości nierzadko zaczynają się w łydce i mogą przypominać napięcie, skurcz albo bolesność mięśni. Niektórzy odczuwają też ciężkość nogi.
Inaczej może wyglądać zakrzepica tętnicza. Gdy dopływ krwi jest utrudniony, ręka lub noga może stać się blada, chłodna, zdrętwiała i osłabiona. Pojawiają się także mrowienie i ból. Przy znacznym niedokrwieniu chory może mieć trudność z poruszaniem kończyną, a w ciężkich przypadkach dochodzi do uszkodzenia tkanek.
Nietypowe objawy zakrzepicy
Zakrzepica bywa jednak "podstępna". Gdy skrzep utworzy się w innym naczyniu albo oderwie i przemieści z krwią, objawy mogą dotyczyć płuc, serca, mózgu czy jamy brzusznej.
Jeśli skrzep dostanie się do płuc, może dojść do zatorowości płucnej. Typowe sygnały to nagła duszność, ból w klatce piersiowej nasilający się przy oddychaniu, przyspieszony oddech i szybkie tętno. Mogą pojawić się również zawroty głowy, omdlenie czy odkrztuszanie krwi.
Zakrzep, który zablokuje naczynie w mózgu, może wywołać objawy udaru. Należą do nich m.in. nagłe osłabienie jednej strony ciała, opadanie kącika ust, niewyraźna mowa, problemy z rozumieniem lub nagłe splątanie. Jeśli problem dotyczy naczyń wieńcowych, mogą pojawić się ból lub ucisk w klatce piersiowej, duszność, zawroty głowy albo utrata przytomności.
Zakrzepica może też objąć naczynia zaopatrujące jelita. W takim przypadku możliwy jest silny ból brzucha, zwłaszcza po posiłku, a także nudności, wymioty, biegunka czy gorączka.
Zmiany na skórze też mogą być sygnałem
Objawy zakrzepicy mogą być też widoczne "gołym okiem". Przy zakrzepicy żylnej skóra w miejscu problemu może stać się bardziej czerwona, ciemniejsza albo mieć sinawy czy purpurowy odcień. Często jest też wyraźnie cieplejsza w dotyku niż skóra na drugiej kończynie.
Przy zakrzepicy tętniczej zmiany mogą wyglądać inaczej. Niedostateczny dopływ krwi może sprawić, że skóra staje się blada, chłodna, a w bardziej zaawansowanych przypadkach mogą pojawiać się pęcherze, trudno gojące się rany czy owrzodzenia. Przy ciężkim niedokrwieniu może dojść nawet do obumierania tkanek.
Jak leczy się zakrzepicę?
Leczenie zależy od rodzaju zakrzepicy, lokalizacji skrzepu i stanu pacjenta. Podstawą terapii są często leki przeciwzakrzepowe, które ograniczają dalsze krzepnięcie krwi i zmniejszają ryzyko powiększania się skrzepu.
W cięższych przypadkach lekarze mogą zastosować leczenie trombolityczne, czyli leki rozpuszczające zakrzep, albo trombektomię, polegającą na mechanicznym usunięciu skrzepu.
Duże znaczenie ma też ograniczanie ryzyka kolejnych epizodów. Pomagają regularny ruch, unikanie długiego siedzenia oraz odpowiednie nawodnienie. – Niestety odwodnienie sprzyja niekorzystnym zmianom. Niewystarczające nawodnienie może zagęszczać krew, a tym samym prowadzić do zakrzepicy. W połączeniu z bezruchem może skończyć się bardzo źle – wyjaśniał prof. Sieroń.
Ekspert zwracał też uwagę na konieczność robienia przerw podczas siedzącego trybu dnia. – Godzina, godzina i piętnaście minut to jest maksymalny czas siedzenia. Potem trzeba wstać i minimum dziesięć razy wspiąć się na palce, by uruchomić mięsień brzuchaty łydki – radził angiolog.
Źródła:
- WP abcZdrowie
- Mayo Clinic
- Cleveland Clinic
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
Dziennikarka i reporterka specjalizującą się w tematyce zdrowotnej. Na co dzień przygotowuje materiały dotyczące chorób cywilizacyjnych, polityki zdrowotnej, profilaktyki zdrowotnej. Szczególnie bliskie są jej reportaże i tzw. human stories, pokazujące wpływ choroby i systemu ochrony zdrowia na życie ludzi.
