Nowa definicja zawału. "Istnieje wiele różnych przyczyn"

Zawał serca pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań współczesnej medycyny oraz wciąż zajmuje czołowe miejsce wśród przyczyn zgonów na świecie. Z danych epidemiologicznych wynika, że dotyka on około 3,8 proc. populacji poniżej 60. roku życia, a w grupie osób powyżej 60 lat wskaźnik ten rośnie do 9,5 proc.

Po raz pierwszy w historii cztery prestiżowe organizacje kardiologiczne – Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ESC), Amerykańskie Kolegium Kardiologiczne (ACC), Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne (AHA) oraz Światowa Federacja Kardiologiczna (WHF) – połączyły siły, by stworzyć spójną i powszechną definicję zawału. Zaktualizowana klasyfikacja zostaje oficjalnie ogłoszona 30 sierpnia podczas Kongresu ESC 2026 odbywającego się w Monachium.

Głównym założeniem reformy jest odejście od dotychczasowych podziałów i powiązanie diagnozy z bezpośrednim podłożem epizodu kardiologicznego. W nowym ujęciu wyodrębniono trzy podstawowe sytuacje kliniczne, dla których określono konkretny zestaw wymaganych badań i procedur diagnostycznych:

• Pierwotny zawał serca – dochodzi do niego spontanicznie wskutek nagłego zaburzenia w tętnicy wieńcowej. Najczęściej jest to efekt pęknięcia blaszki miażdżycowej, choć przyczyną może być również zakrzep, skurcz naczynia lub samoistne rozwarstwienie tętnicy wieńcowej (SCAD).

• Wtórny zawał serca – wywołany brakiem równowagi między ilością tlenu dostarczanego do serca a jego aktualnym zapotrzebowaniem. Do takiej sytuacji dochodzi pod wpływem innych stanów chorobowych, na przykład skrajnych wahań ciśnienia krwi czy groźnych zaburzeń rytmu serca.

• Zawał serca związany z zabiegiem – klasyfikowany w sytuacjach, gdy do incydentu dojdzie w ciągu miesiąca (30 dni) od wykonania procedury kardiologicznej (np. aplikacji stentu) lub operacji kardiochirurgicznej (np. wszczepienia bajpasów).

Wprowadzenie jasnego podziału ma pomóc medykom w stawianiu jednoznacznych diagnoz, a pacjentom dać czytelny obraz ich stanu zdrowia. Nowy standard stwarza także dogodne warunki do prowadzenia analiz dotyczących słabiej poznanych przyczyn zawałów, takich jak SCAD, które dotyka głównie kobiety.

- Ludzie mogą uważać, że zawał serca jest spowodowany zablokowaniem tętnicy wieńcowej, ale istnieje wiele różnych przyczyn zawału mięśnia sercowego - komentuje przewodniczący ESC, profesor Nicholas Mills z University of Edinburgh.

- Poprzednia uniwersalna definicja wykorzystywała system numeryczny do kategoryzacji różnych typów zawału serca, ale nie zawsze było to łatwe do zastosowania w praktyce klinicznej, co prowadziło do niespójności w diagnostyce i leczeniu. ESC, ACC, AHA i WHF wspólnie opracowały zaktualizowany i uproszczony system klasyfikacji zawału serca, który ma na celu wyeliminowanie tych ograniczeń - dodaje.

Z kolei korzyści płynące z nowego podejścia z perspektywy samego pacjenta naświetla przewodnicząca ACC/AHA, profesor Kristin Newby z Duke University Medical Center: - Klinicyści często nie używają poprzedniej terminologii numerycznej – np. zawał typu 2 lub typu 4c – w rozmowach z pacjentami, ponieważ jest ona dość złożona. Dzięki nowemu podejściu możemy teraz rozmawiać z pacjentami o przyczynie zawału serca, aby mogli zrozumieć swój stan i zrozumieć, dlaczego konieczne są kolejne kroki, takie jak dalsze badania i leczenie.

Niezależnie od przyczyny mechanicznej czy kategorii zawału, szybka reakcja ma kluczowe znaczenie dla ratowania życia i ograniczenia uszkodzenia mięśnia sercowego. Do najbardziej charakterystycznych objawów zawału należą:

• Ból i ucisk w klatce piersiowej – zazwyczaj zlokalizowany za mostkiem. Pacjenci opisują go jako gniotący, piekący, ściskający lub rozpierający, trwający dłużej niż kilka minut i nieustępujący po odpoczynku.
• Promieniowanie bólu – dolegliwości często promieniują do lewego barku, ramienia, szyi, żuchwy, pleców (między łopatkami) lub górnej części brzucha.
• Duszność i trudności z nabraniem powietrza – mogą występować równolegle z bólem w klatce piersiowej lub jako główny objaw.
• Zimne poty i bladość skóry – nagłe, zlewne poty towarzyszące silnemu niepokojowi.
• Zawroty głowy, osłabienie i uczucie lęku – nagła utrata sił, uczucie zbliżającej się omdlenia oraz tzw. lęk przed śmiercią (panika).
• Nudności, wymioty lub ból brzucha – objawy imitujące problemy żołądkowe, występujące szczególnie często przy tzw. zawale ściany dolnej.

U kobiet, osób starszych oraz chorych na cukrzycę zawał serca może przebiegać nietypowo – bez ostrego bólu w klatce piersiowej, a jedynie pod postacią nagłego osłabienia, nietypowej duszności, nudności czy bólu pleców.

Żródło: PAP