Nowe spojrzenie na zawał. Mózg i układ odpornościowy mogą pogłębiać uszkodzenia

Badacze, kierowani przez Saurabha Yadava i Vineeta Augustine, opisali tzw. pętlę trzech węzłów - sieć połączeń między sercem, mózgiem i układem immunologicznym. Gdy dochodzi do zawału, sensoryczne neurony w nerwie błędnym odbierają sygnały uszkodzenia i przekazują je do mózgu. Ten z kolei uruchamia odpowiedź układu odpornościowego. Okazuje się, że to nie tylko mechanizm obronny organizmu, ale również czynnik, który pogłębia uszkodzenia serca po ataku.

Dotychczas medycyna skupiała się na organizmie w sposób modularny - kardiolodzy koncentrowali się na sercu, neurolodzy na pracy mózgu, immunolodzy na reakcji odpornościowej. Tymczasem wyniki badań sugerują, że te systemy działają razem i odpowiadają za pełny obraz zawału serca.

W eksperymentach na myszach naukowcy wykazali, że blokowanie sygnałów nerwowych i immunologicznych krążących między sercem a mózgiem znacznie ograniczało rozległość uszkodzeń po zawale. Innymi słowy, przerwanie tej "pętli sercowo-nerwowo-immunologicznej" hamowało rozprzestrzenianie się urazu i zmniejszało jego skutki.

To odkrycie ma potencjalne konsekwencje terapeutyczne. Dotychczasowe metody leczenia zawału koncentrują się na mechanicznych i inwazyjnych rozwiązaniach, takich jak angioplastyka, chirurgiczne udrożnianie naczyń krwionośnych czy leki przeciwzakrzepowe. Nowy model sugeruje, że manipulowanie odpowiedzią immunologiczną lub sygnałami nerwowymi może być kolejnym sposobem leczenia, który ograniczy uszkodzenia serca po ataku.

Według Augustine wiele aspektów zawału pozostawało niezauważonych, ponieważ nauka do tej pory działała odrębnie - kardiologia, neurobiologia i immunologia badały swoją część problemu osobno. Projekt, który trwał ponad cztery lata, połączył ekspertów z różnych dziedzin, co umożliwiło stworzenie pierwszej kompleksowej charakterystyki trzech węzłów składających się na odpowiedź organizmu na zawał.

Odkrycie pokazuje, że walka z atakiem serca nie musi ograniczać się wyłącznie do reperfuzji naczyń krwionośnych. "Być może manipulacja układem odpornościowym pozwoli wywołać odpowiedź terapeutyczną" – powiedział Augustine, podkreślając, że obecne leczenie, choć skuteczne, jest inwazyjne.

Badania są kontynuowane w laboratorium, które stara się dokładniej poznać mechanizmy pętli serce-mózg-układ odpornościowy i znaleźć sposoby modulowania jej działania. Nowe spojrzenie na zawał jako na zdarzenie całego organizmu, a nie jedynie lokalny problem serca, może przyczynić się do opracowania terapii zmniejszających rozmiar uszkodzeń mięśnia sercowego i poprawiających rokowania pacjentów po zawale.

Źródło: Cell