Orzeczenia lekarskie po nowemu. Ogromne zmiany już od kwietnia 2026 r. 

Pierwszy etap zmian zacznie obowiązywać 13 kwietnia 2026 roku. Od tego momentu ZUS nie będzie opierał się wyłącznie na lekarzach orzecznikach. W określonych sprawach orzeczenia będą mogły wydawać również inne osoby wykonujące samodzielne zawody medyczne.

Pielęgniarki uzyskają kompetencje do orzekania w sprawach niezdolności do samodzielnej egzystencji, natomiast fizjoterapeuci w zakresie rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej. Zmienione zostaną również wymagania dotyczące kwalifikacji lekarzy orzeczników.

Kolejny etap reformy wejdzie w życie 1 stycznia 2027 roku i będzie dotyczył całej struktury orzekania. Zasadą stanie się jednoosobowe wydawanie orzeczeń zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji. Dotychczas sprzeciwy od orzeczeń lekarzy orzeczników rozpatrywały trzyosobowe komisje lekarskie ZUS. Po zmianach taka forma zostanie ograniczona do spraw szczególnie skomplikowanych, które będą mogły zostać skierowane do zespołu trzech lekarzy orzeczników.

Nowe przepisy dopuszczają także przeprowadzanie badań zdalnych, z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych, o ile umożliwią one rzetelną i kompleksową ocenę stanu zdrowia osoby zainteresowanej. Jednocześnie wprowadzono maksymalny termin na wydanie orzeczenia, który wyniesie 30 dni. W przypadku jego przekroczenia osoba ubiegająca się o orzeczenie będzie mogła złożyć ponaglenie.

Zobacz także: Duże zmiany w ZUS. Rząd przyjął projekt ws. zasiłku opiekuńczego

Posiadanie odpowiedniego orzeczenia ZUS otwiera drogę do kilku form wsparcia finansowego. Jednym z kluczowych świadczeń jest świadczenie wspierające. Aby je otrzymać, poza orzeczeniem ZUS o niezdolności do pracy lub samodzielnej egzystencji, konieczna jest decyzja wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, ustalająca poziom potrzeby wsparcia.

Wysokość świadczenia zależy od liczby punktów i jest powiązana z kwotą renty socjalnej. W 2026 roku świadczenie obejmuje również osoby z oceną od 70 do 76 punktów, a jego wysokość przed marcową waloryzacją wynosi od 752 do 1128 zł. Maksymalna kwota świadczenia przekracza 4 tys. złotych i wzrośnie po waloryzacji.

Kolejną formą wsparcia jest świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Przysługuje ono osobom posiadającym określone orzeczenia, przy czym obowiązuje limit łącznej wysokości świadczeń finansowanych ze środków publicznych. Po jego przekroczeniu kwota dodatku ulega obniżeniu.

Osoby z odpowiednim stażem ubezpieczeniowym mogą ubiegać się o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Jej wysokość zależy od indywidualnych czynników, takich jak długość okresów składkowych i wysokość zarobków. Najniższa renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy do końca lutego 2026 roku wynosi 1878,91 zł brutto.

Dodatkowym wsparciem jest dodatek pielęgnacyjny, przysługujący osobom całkowicie niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji oraz wszystkim, którzy ukończyli 75 lat. Obecnie jego wysokość to 348,22 zł brutto i podlega corocznej waloryzacji.

Renta socjalna przysługuje osobom pełnoletnim, u których całkowita niezdolność do pracy powstała we wczesnym etapie życia. Może być przyznana na stałe lub okresowo. Część osób pobierających rentę socjalną może dodatkowo otrzymywać dodatek dopełniający.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. ZUS
2. Dz. U