Ostrzega o uszkodzeniu mózgu. "Przeoczane sygnały ryzyka demencji"
Demencja nie zawsze zaczyna się od kłopotów z pamięcią. Pierwsze objawy bywają subtelne i łatwo pomylić je ze zmęczeniem, stresem czy naturalnym starzeniem.
Demencja to nie tylko zapominanie
Demencja to choroba, która kojarzy się przede wszystkim z utratą pamięci, ale może też dawać o sobie znać w mniej oczywisty sposób.
— Uważamy, że niektóre przeoczane lub nierozpoznawane sygnały ryzyka demencji mogą dotyczyć węchu, czyli zmiany albo utraty powonienia, problemów ze snem i/lub senności w ciągu dnia, zwiększonego pobudzenia, depresji, wycofania społecznego oraz braku motywacji — wyjaśnia dr Brian Balin, dyrektor Center for Chronic Disorders of Aging oraz profesor neurobiologii i neuropatologii w Philadelphia College of Osteopathic Medicine na łamach Prevention.
Pierwsze sygnały, które powinny zaniepokoić
Oprócz zaburzeń węchu i snu jednym z częstych wczesnych objawów jest trudność w zapamiętywaniu nowych informacji. Nie chodzi o sporadyczne zapomnienie nazwiska czy drobnego szczegółu, ale o powtarzające się pytania w tej samej rozmowie, problemy z przypomnieniem sobie obejrzanego programu czy trudności w nauczeniu się obsługi telefonu albo nowego programu.
Niepokój powinny wzbudzić także kłopoty z zarządzaniem pieniędzmi. Osoba rozwijająca demencję może zapominać o rachunkach, płacić je podwójnie, popełniać błędy w prostych obliczeniach lub podejmować nierozsądne decyzje finansowe.
Ważnym sygnałem jest również gubienie się w dobrze znanych miejscach. Problemy z pamięcią i oceną przestrzeni mogą sprawić, że chory traci orientację nawet na trasie, którą pokonywał wielokrotnie.
Zmiany w codziennym funkcjonowaniu
Demencja może objawiać się zaburzeniami poczucia czasu. Chory może mylić pory dnia, nie wiedzieć, jaki jest dzień tygodnia, a w bardziej zaawansowanych przypadkach tracić orientację co do pory roku czy roku.
Często pojawiają się też trudności wzrokowo-przestrzenne. Mogą prowadzić do upadków, problemów z oceną odległości, rozpoznawaniem kolorów lub bezpiecznym prowadzeniem samochodu. Takich objawów nie należy jednak automatycznie przypisywać demencji — warto skonsultować się także z okulistą.
Kolejnym objawem bywa zapominanie prostych słów. Osoba chora może mieć problem z nazwaniem znanych przedmiotów, urywać zdania lub tracić wątek rozmowy. Z czasem może też coraz częściej odkładać przedmioty w nietypowe miejsca, a potem oskarżać innych, że zostały zabrane.
Wycofanie, drażliwość i brak zainteresowań
Eksperci zwracają uwagę, że demencja wpływa nie tylko na pamięć, ale też na osobowość i życie społeczne. Osoba, która wcześniej lubiła czytać, może przestać sięgać po książki, bo nie potrafi śledzić fabuły ani zapamiętać poprzednich stron. — Podczas oceny funkcji poznawczych zawsze pytam: "Czy czyta pani/pan tyle samo co dawniej?" — mówi dr Elise Caccappolo z Columbia University Irving Medical Center.
Chory może też unikać spotkań towarzyskich, bo rozmowa w większym gronie staje się dla niego zbyt trudna. Czasem pojawia się drażliwość, płaczliwość i mniejsza odporność na frustrację. — Nawet mężczyźni, którzy nigdy wcześniej w życiu nie płakali, mogą zacząć płakać — zaznacza neuropsycholożka.
Objawy to nie zawsze oznaka choroby
Eksperci podkreślają jednocześnie, że pojedyncze łagodne objawy nie są równoznaczne z rozpoznaniem choroby. — Aby rozpoznać demencję, u danej osoby musi dojść do istotnego pogorszenia w więcej niż jednym obszarze poznawczym, a zmiany te muszą wpływać na codzienne funkcjonowanie — podkreśla dr Caccappolo.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Utrata pamięci i dezorientacja nie zawsze oznaczają demencję. Mogą wynikać m.in. z niedoborów witamin, niedoczynności tarczycy, depresji lub działań niepożądanych leków. Dlatego nie warto zwlekać z diagnostyką.
Ryzyko demencji rośnie z wiekiem, zwłaszcza po 60. roku życia. Znaczenie mają też geny, choroby układu krążenia, cukrzyca, nadciśnienie i wysoki poziom cholesterolu. Zdrowy styl życia może jednak zmniejszać ryzyko pogorszenia funkcji poznawczych. Eksperci wskazują m.in. na regularną aktywność fizyczną, dietę śródziemnomorską, sen trwający 7–8 godzin, kontakty społeczne i kontrolowanie ciśnienia.
— Jest wiele rzeczy, które mogą powodować utratę pamięci, a jeśli to nie demencja, naprawmy to! — mówi Caccappolo. — Jeśli to demencja, poszukajmy najnowocześniejszych, aktualnych metod leczenia, sprawdźmy, czy kwalifikujesz się do badań klinicznych, i zapewnijmy wsparcie potrzebne do zmniejszenia objawów oraz poprawy jakości życia.
Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski
Źródło: Prevention
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
