Piękne, ale groźne trujące rośliny w Polsce. Tych gatunków nie sadź koło domu

Niepozorne konwalie, utożsamiane z wiosną i majowymi bukietami, zawierają konwalatoksynę – glikozyd nasercowy, który w nadmiarze może powodować wymioty, zaburzenia pracy serca, a nawet śmierć. Szczególne ryzyko dotyczy dzieci, zjedzenie kilku owoców o intensywnie pomarańczowej barwie może zakończyć się ciężkim zatruciem.

Równie zdradliwy jest cis pospolity – popularny krzew w przydomowych nasadzeniach. Czerwone osnówki jego nasion są jadalne, lecz same nasiona zawierają taksynę, toksynę powodującą zaburzenia rytmu serca i paraliż mięśni oddechowych.

Niebezpieczne mogą być także tulipany – ich cebule i łodygi zawierają alkaloidy i związki glikozydowe drażniące przewód pokarmowy.

- Wiele popularnych w Polsce roślin, które często mamy w ogrodach lub możemy zetknąć się z nimi na łące, w parku czy lesie, ma toksyczne właściwości. W wielu przypadkach możemy nie zdawać sobie nawet z tego sprawy, bo kierujemy się ich pięknym wyglądem czy zapachem. Niestety, to może być bardzo zdradliwe – ostrzegał w rozmowie z WP abcZdrowie dr inż. Krzysztof Kapała z Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W polskich ogrodach i na łąkach można spotkać bieluń dziędzierzawę. Nasiona i liście zawierają alkaloidy tropanowe (m.in. skopolaminę, atropinę), które mogą wywołać halucynacje, pobudzenie lub, w skrajnych przypadkach, uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego.

Podobnie groźny jest ziemowit jesienny, często mylony z krokusem. Jego piękne, fioletowe kwiaty kryją kolchicynę, substancję toksyczną dla wątroby i nerek, mogącą wywołać ciężkie zatrucia.

W górach i w części ogrodów spotyka się także tojad – roślinę o efektownych, niebieskich kwiatostanach. Zawiera on akonitynę, neurotoksynę powodującą drętwienie, zaburzenia krążenia i niewydolność oddechową.

- Ziemowit jesienny o pięknej fioletowej barwie zawiera kolchicynę, która jest silnie trująca i może prowadzić m.in. do bólów brzucha, wymiotów, a w większych dawkach nawet uszkodzenia wątroby. Nie dajmy się też zwieść zapachowi i pięknemu wyglądowi kwiatów bielunia dziędzierzawego, który zawiera związki o działaniu narkotycznym, co może wywołać halucynacje, a także w skrajnych przypadkach uszkodzenia mózgu – radził ekspert.

Jednym z najbardziej znanych zagrożeń jest barszcz Sosnowskiego. Roślina ta, wprowadzona w Polsce w latach 50., wydziela furanokumaryny, które w połączeniu z promieniowaniem UV prowadzą do poważnych oparzeń.

Nawet krótkotrwały kontakt z jej sokiem lub wdychanie olejków eterycznych może spowodować pęcherze, zaczerwienienie, a w skrajnych przypadkach – wstrząs anafilaktyczny.

Uwaga należy się także innym gatunkom: sumak octowiec może wywołać wysypkę i obrzęk, a sok z wilczomlecza powoduje pieczenie, pęcherze i nudności po przypadkowym połknięciu.

Na wycieczkach leśnych szczególnej ostrożności wymagają rośliny o apetycznych owocach. Pokrzyk wilcza jagoda oraz wawrzynek wilczełyko kryją w owocach silne alkaloidy tropanowe i diterpenowe – ich spożycie może powodować zaburzenia rytmu serca, halucynacje, a nawet paraliż oddechowy.

Szalej jadowity, znany od starożytności jako cykuta, łatwo pomylić z natką pietruszki. Zawarta w nim cykutotoksyna działa na układ nerwowy, wywołując drgawki i niewydolność oddechową.

Niebezpieczny jest również złotokap zwyczajny – jego nasiona przypominają groszek, lecz zawierają cytyzynę, która blokuje przewodnictwo nerwowe.

Specjaliści podkreślają, że przy obcowaniu z nieznanymi roślinami należy stosować zasadę podobną do tej, którą kierują się doświadczeni grzybiarze: "nie znasz – nie zbieraj i nie próbuj". Szczególnie ostrożni powinni być rodzice małych dzieci – ich naturalna ciekawość i skłonność do próbowania wszystkiego mogą skończyć się tragicznie.

W razie kontaktu z podejrzaną rośliną lub połknięcia jej części należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza lub skontaktować z ośrodkiem toksykologicznym. W przypadku roślin parzących skórę – jak barszcz Sosnowskiego – zaleca się szybkie umycie skóry wodą z mydłem, unikanie słońca i pilną obserwację reakcji organizmu.

- Niestety, wiele osób nie bierze pod uwagę zagrożenia. Niebezpieczne może być także zbieranie nieznanych ziół czy roślin i dodawanie ich do jedzenia. Moda na zdrowe odżywianie w tym wydaniu może skończyć się dramatycznie, więc powinna być zarezerwowana tylko dla osób, które mają niezbędną wiedzę i nie pomylą roślin – podsumował dr Kapała

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski