Ostrzega, że rak zajął trzustkę. "Może być pierwszym i jedynym objawem"

Cukrzyca, z którą zmagają się już nawet 4 miliony Polaków, nie bez przyczyny jest nazywana cichym zabójcą i "tykającą bombą". Wywołuje powikłania takie jak neuropatia, uszkodzenie nerek czy zaburzenia pracy serca. W ten sposób może skrócić życie nawet o kilkanaście lat.

Brytyjscy naukowcy odkryli, że ta metaboliczna choroba zwiększa też ryzyko nowotworów, w tym wątroby i trzustki. Co więcej, ryzyko raka u takich pacjentów rośnie nawet kilkakrotnie.

Naukowcy z Uniwersytetu w Manchesterze, na podstawie analizy dokumentacji medycznej ok. 95 tys. osób, wskazali, że u kobiet, u których niedawno zdiagnozowano cukrzycę typu 2, ryzyko raka trzustki było prawie dwukrotnie wyższe. W tej grupie prawie pięciokrotnie wyższe było również ryzyko rozwoju raka wątroby.

W przypadku mężczyzn natomiast nowo rozpoznana cukrzyca typu 2 wiązała się ze wzrostem ryzyka raka trzustki o 74 proc. (czyli niemal dwukrotnie). Prawie czterokrotnie rosło też ryzyko zdiagnozowania raka wątroby w ciągu pięciu lat.

Nie jest jasne, w jaki sposób cukrzyca może powodować raka, ale autorzy badań podejrzewają wysoki poziom insuliny, wysoki poziom glukozy we krwi i przewlekły stan zapalny. Różnice między płciami mogą być natomiast spowodowane poziomem hormonów, wrażliwością organizmu na działanie insuliny lub zmianami w tkance tłuszczowej.

- Głównym winowajcą jest tu najprawdopodobniej hiperinsulinemia, czyli podwyższony poziom insuliny we krwi, do której prowadzą cukrzyca typu 2 i otyłość. Insulina jest niezbędnym dla organizmu hormonem, ale jej nadmiar może doprowadzić do groźnych zaburzeń w organizmie i sprzyjać nowotworom - zaznacza w rozmowie z WP abcZdrowie dr hab. n. med. Karolina Kędzierska-Kapuza, diabetolog i nefrolog.

Insulina odpowiada za kontrolę metabolizmu, m.in. reguluje poziom cukru we krwi, a dzięki niej glukoza może przenikać do komórek i dostarczać im energii. Jeśli jednak trzustka zaczyna ją produkować w nadmiarze, skutki dla organizmu mogą być bardzo poważne.

- Hiperinsulinemia może nie tylko promować rozwój nowotworów, ale też angiogenezę, czyli proces tworzenia nowych naczyń, dzięki któremu nowotwory mają możliwość szybszego wzrostu i przerzutów - tłumaczy dr Kędzierska-Kapuza.

Ekspertka zaznacza, że w przypadku raka trzustki, który bardzo długo może nie dawać żadnych objawów lub przebiegać nietypowo, to właśnie cukrzyca typu 2 bywa alarmującym symptomem.

- Co więcej, cukrzyca typu 2 może być pierwszym i jedynym na wczesnym etapie choroby objawem. Przy standardowym przebiegu cukrzyca typu 2 łączy się z obciążeniami rodzinnymi, większość chorych ma też w rodzinie takie przypadki. Jeśli natomiast nie mamy obciążeń, a nagle zaczynamy chorować na cukrzycę, lub mamy zdiagnozowany stan przedcukrzycowy, powinniśmy zachować wyjątkową czujność - zaznacza dr Kędzierska-Kapuza.

- Należy wówczas bezwzględnie wykonać USG jamy brzusznej, właśnie pod kątem raka trzustki. Dotyczy to osób po 50. roku życia. U młodszych chorych rozpoznanie cukrzycy typu 2 wiąże się przeważnie z rodzinnymi obciążeniami - zaznacza lekarka.

Dodaje, że chodzi o osoby po 50. roku życia, które w przeszłości zmagały się z otyłością. - W momencie kiedy diagnozujemy już cukrzycę, często dochodzi do gwałtownego spadku wagi i po wykonaniu badań okazuje się, że rozwija się nowotwór. Ok. 60-80 proc. chorych, u których wykonuje się operacje, w związku z rakiem trzustki, mają też zdiagnozowaną cukrzycę typu 2 - podkreśla lekarka.

- Młodsze osoby, które mają w rodzinie przypadki cukrzycy, a także kobiety z przebytą cukrzycą ciężarnych powinny kontrolować glukozę i raz w roku badać jej poziom - dodaje ekspertka.

W przypadku raka trzustki czujność i wczesna diagnoza jest szczególnie ważna. W Polsce rozpoznaje się ok. 4 tys. przypadków tego nowotworu rocznie, a ponad 80 proc. z nich jest diagnozowanych w zaawansowanym stadium.

Lekarze szacują, że do 2030 roku rak trzustki będzie trzecią przyczyną zgonów z powodu nowotworów. - Wśród nowotworów przewodu pokarmowego jest pod tym względem zdecydowanie najbardziej groźny, bo niezwykle trudno go wykryć i leczyć. Ponadto obserwujemy niepokojący wzrost zachorowań wśród młodych ludzi - zaznaczał w rozmowie z WP abcZdrowie gastrolog dr n. med. Tadeusz Tacikowski.

Dr Kędzierska-Kapuza wskazuje, że cukrzyca typu 2 wiąże się także z podwyższonym ryzykiem rozwoju innych nowotworów:

• raka jelita grubego,

• raka endometrium,

• raka piersi,

• raka prostaty.

Na związek cukrzycy typu 2 z rakiem jelita grubego wskazują również analizy naukowców z Uniwersytetu w Manchesterze. W przypadku kobiet z nowo rozpoznaną cukrzycą ryzyko rozwoju tego nowotworu było o 34 proc. wyższe, a u mężczyzn o 27 proc. wyższe.

Cukrzyca i otyłość są powiązane z podobnymi typami nowotworów. Jednak przy wcześniejszych badaniach były trudności z ustaleniem, czy sama cukrzyca zwiększa ryzyko zachorowania.

- Nasze badania miały na celu wykrycie wpływu cukrzycy na raka po uwzględnieniu otyłości. Poprzednie badania powiązały otyłość z 13 typami nowotworów, z których wiele jest również powszechnych u osób z cukrzycą typu 2 - wyjaśnia Owen Tipping z Uniwersytetu w Manchesterze, który pracował nad badaniami z prof. Andrew Renehanem.

Wyniki badań zostaną zaprezentowane w maju na Europejskim Kongresie Otyłości w Maladze.

Katarzyna Prus, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. WP abcZdrowie
2. The Guardian