Preparaty stosowane miejscowo w leczeniu żylaków

Dostępne są różne sposoby leczenia żylaków kończyn dolnych. Największą skutecznością charakteryzuje się operacyjne usuwanie żylaków, jednak nie każdy chce lub może być poddany takiemu zabiegowi. Stosowana jest również skleroterapia, czyli metoda zamykania naczyń poprzez wstrzykiwanie bezpośrednio do zmienionych żył substancji chemicznej, która wywołuje w nich stan zapalny prowadzący do ich zarośnięcia. W leczeniu zachowawczym popularna jest kompresjoterapia, czyli leczenie stopniowanym uciskiem, przy użyciu pończoch lub opasek uciskowych.

Można stosować również farmakoterapię. Preparaty poprawiające stan naczyń żylnych i zmniejszające obrzęki stosuje się zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie. Najpopularniejsze z substancji stosowanych doustnie to diosmina i hesperydyna, a także rutyna i jej pochodne oraz wyciąg z kasztanowca. Ich wadą jest jednak fakt, że często są dostępne tylko na receptę, ponadto działanie ogólne czasem wyklucza ich stosowanie w niektórych sytuacjach (np. w I trymestrze ciąży).

Z kolei preparaty działające miejscowo częściej są dostępne w aptekach bez recepty. Można je stosować bezpośrednio na zmiany chorobowe. Do leczenia miejscowego stosuje się kremy i maści zawierające substancje o działaniu przeciwzapalnym, przeciwobrzękowym, przeciwzakrzepowym i przeciwbólowym. Najczęściej są to:

• Heparyna – naturalny czynnik hamujący wszystkie fazy krzepnięcia krwi, przez co zapobiega powstawaniu skrzepliny w łożysku naczyniowym, a stosowana miejscowo działa również przeciwobrzękowo; wskazania do stosowania miejscowego to: żylaki kończyn dolnych, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych, urazy tkanek miękkich.
• Heparynoidy - związki wykazujące właściwości podobne do heparyn drobnocząsteczkowych; stosowane miejscowo wpływają korzystnie na miejscowy przepływ krwi, przyspieszają wchłanianie się krwiaków, zmniejszają obrzęki i hamują tworzenie się skrzepów oraz procesy zapalne; wskazania do stosowania miejscowego: zapalenie żył powierzchownych, zakrzepowe zapalenie żył, żylaki kończyn dolnych, krwiaki, stłuczenia, obrzęki, naderwanie ścięgien lub więzadeł.
• Trokserutyna – substancja należąca do grupy bioflawonoidów, jej aktywnym składnikiem są pochodne rutyny; zmniejsza przepuszczalność i łamliwość naczyń włosowatych, hamuje działanie hialuronidazy w stanach zapalnych tkanek, przez co zmniejsza przepuszczalność ścian naczyń i prowadzi do zmniejszenia obrzęków, zwiększa napięcie ścian naczyń, usprawniając w ten sposób przepływ krwi; stosowanie miejscowe jest wskazane w zaburzeniach krążenia żylnego, żylakach kończyn dolnych, przewlekłej niewydolności żylnej, owrzodzeniach troficznych podudzi, zespole pozakrzepowym.
• Escyna – saponina zawarta w dużych ilościach w nasionach kasztanowca; hamuje działanie hialuronidazy, przez co zmniejsza przepuszczalność naczyń i zwiększa odporność naczynek włosowatych na pękanie, zapobiega powstawaniu obrzęków, działa przeciwzapalnie oraz zmniejsza lepkość krwi, przez co usprawnia przepływ w naczyniach i w pomaga zapobiegać powstawaniu skrzepliny w naczyniach; wskazania do stosowania miejscowego: przewlekła niewydolność żylna, żylaki, obrzęki, stłuczenia, profilaktyka zakrzepowego zapalenia żył.

W leczeniu uzupełniającym działanie terapeutyczne wymienionych substancji wykorzystywane są również:

• nalewka z arniki – przyspiesza wchłanianie obrzęków i wylewów podskórnych,
• hialuronidaza – enzym odpowiedzialny za rozkład kwasu hialuronowego, co powoduje wzrost przepuszczalności tkanek, ułatwienie wchłaniania oraz zmniejszenie się obrzęków,
• tribenozyd – związek otrzymywany syntetycznie o działaniu przeciwzapalnym i przeciwobrzękowym oraz usprawniającym krążenie żylne,
• benzokaina – substancja miejscowo znieczulająca,
• diklofenak i salicylan dietyloaminy – niesteroidowe leki przeciwzapalne, działają przeciwzapalnie i przeciwbólowo.

Wybór substancji leczniczych do stosowania miejscowego w żylakach kończyn dolnych jest bardzo duży. Należy jednak pamiętać, że leczenie zachowawcze nie prowadzi do ustąpienia choroby żylakowej, może jedynie zapobiegać nasilaniu się dolegliwości, powiększaniu się zmian i występowaniu powikłań.