Leczenie zakrzepicy żył powierzchownych

Zakrzepica żylna objawia się skrzeplinami w świetle żył. Powstają one zwykle w żyłach głębokich goleni. Na początku skrzepliny pojawiają się w niewielkich naczyniach krwionośnych, ale z czasem narastają i mogą rozprzestrzenić się na żyły (kolejno: podkolanową, udową oraz biodrową). Proces zapalny może pojawić się również w żyłach kończyn górnych lub klatki piersiowej. Wówczas jest jednak najczęściej wynikiem zabiegów leczniczych lub diagnostycznych, np. założenia elektrody w celu stymulacji serca lub podłączenia kroplówki.

Najczęściej jednak zakrzepica żył występuje w obrębie kończyn dolnych. Jeśli skrzeplina znajduje się w żyle powierzchownej, jest ściśle związana z jej ścianą. Oznacza to, że ryzyko jej oderwania jest niewielkie, a sama skrzeplina nie stanowi dużego zagrożenia. Zapalenie żył powierzchniowych może nawracać w tym samym miejscu w obrębie kończyny lub w innym. Mówi się wówczas o tzw. wędrującym zakrzepowym zapaleniu żył.

Zakrzepica żył powierzchownych jest rozpoznawana u pacjentów w różnym wieku, jednak najczęściej zdarza się u osób dorosłych. Częściej dotyka mężczyzn niż kobiety. Prawidłowe leczenie zakrzepicy żył powierzchownych skutkuje ustąpieniem objawów choroby już w ciągu 1-2 tygodni. Nieleczona zakrzepica żył powierzchownych może się rozszerzać i obejmować układ żył głębokich, co jest już znacznie bardziej niebezpieczne dla zdrowia, a nawet życia.

Powstawaniu zapalenia żył powierzchniowych sprzyjają następujące czynniki:

• zwolnienie przepływu krwi w żyłach;
• żylaki kończyn dolnych;
• długotrwałe unieruchomienie kończyny, np. z powodu założenia gipsu czy hospitalizacji;
• otyłość;
• niewydolność serca;
• uszkodzenie ściany naczynia żylnego, np. przez wykonanie zastrzyku dożylnego;
• nadpłytkowość krwi i zaburzenia krzepnięcia;
• palenie tytoniu;
• zażywanie doustnych hormonalnych leków antykoncepcyjnych;
• rozległe oparzenia;
• ciężkie urazy lub infekcje;
• ciąża;
• choroba nowotworowa.

Objawy zakrzepicy żył są dość charakterystyczne i stosunkowo łatwo je rozpoznać. Zmiany zakrzepowe mogą pojawić się w jednym naczyniu żylnym lub w kilku. U chorego często pojawia się stan zapalny w ścianie żyły i w tkankach, które ją otaczają, a w świetle żyły dochodzi do rozwoju skrzepliny. W przebiegu zakrzepicy żył mogą mieć miejsce okresy nawrotów oraz poprawy. Trwają one kilka, a nawet kilkanaście miesięcy.

Pierwsze objawy zakrzepicy żył to: zaczerwienienie wokół żyły, tkliwość, ból oraz wyczuwalne stwardnienie żyły. Zmieniona chorobowo żyła w dotyku może przypominać sznur koralików. Zaawansowane stadium choroby objawia się podwyższeniem temperatury, złym samopoczuciem i podwyższoną leukocytozą. Zakrzepicy żył powierzchownych w około 25% przypadków towarzyszy zakrzepica żył głębokich.

W leczeniu zakrzepicy żył powierzchownych kluczowe jest możliwie szybkie zwalczenie choroby i zatrzymanie jej rozwoju w układzie żył głębokich. W niektórych przypadkach dochodzi do samoistnego ustąpienia niewielkiego zapalenia żył. Jednak częściej trzeba jednak wprowadzić leczenie ogólne, a w przypadku zaawansowanego stadium choroby – leczenie operacyjne.

Leczenie ogólne zakrzepicy żył polega na:

• ograniczeniu aktywności ruchowej i wypoczywaniu z nogami uniesionymi w górę;
• zaprzestaniu palenia tytoniu i przyjmowania doustnych leków antykoncepcyjnych przez kobiety;
• stosowaniu pończochy uciskowej lub bandaży elastycznych na chorą kończynę;
• używaniu miejscowo maści przeciwzapalnych z heparyną;
• stosowaniu niesterydowych leków przeciwzapalnych;
• zażywaniu leków przeciwzakrzepowych i flebotropowych;
• podawaniu leków przeciwbólowych.

Operacyjne leczenie zakrzepicy żył powierzchownych zaleca się wówczas, gdy zapalenie objęło ujścia żył podskórnych do układu żył głębokich. Występuje wtedy duże ryzyko oderwania się końcowego odcinka skrzepliny i nastąpienia zatorowości płucnej.