Problem co 5. Polaka. Hepatolog: Choroba z opóźnionym zapłonem

Określenie "stłuszczenie wątroby" wciąż funkcjonuje w języku potocznym, ale oficjalny termin to MASLD, czyli metabolicznie zależna stłuszczeniowa choroba wątroby bądź stłuszczeniowa choroba wątroby związana z zaburzeniami metabolicznymi.

— To rozróżnienie jest ważne, ponieważ wcześniej stłuszczenie wątroby postrzegano głównie jako chorobę związaną z otyłością. Obecnie lepiej rozumiemy ją jako chorobę związaną z zespołem metabolicznym — wyjaśnia w serwisie Parade.com dr Rucha Shah, gastroenterolożka i hepatolożka.

Zespół metaboliczny obejmuje m.in. insulinooporność, stan przedcukrzycowy, cukrzycę typu 2, nadciśnienie tętnicze, podwyższony cholesterol oraz nadmiar tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha. To właśnie te czynniki mogą sprzyjać odkładaniu się tłuszczu w wątrobie i stopniowemu uszkadzaniu narządu.

MASLD przez długi czas może nie dawać żadnych wyraźnych objawów. Często rozpoznanie stawiane jest "przypadkowo", np. przy okazji badań krwi albo USG jamy brzusznej. Brak oczywistych dolegliwości nie oznacza jednak, że należy ją zlekceważyć.

— Postępowanie i diagnostyka stłuszczenia wątroby muszą uwzględniać jego przyczyny i ich leczenie, aby zapobiec długotrwałym uszkodzeniom — mówi dr Shah. — Obecnie jest to najczęstsza przyczyna chorób wątroby w Stanach Zjednoczonych, a nieleczona może prowadzić do marskości.

Polskie statystyki są również niepokojące. Szacuje się, że nawet 20 proc. społeczeństwa może cierpieć na stłuszczenie wątroby. – To jest choroba z opóźnionym zapłonem. Większość pacjentów, żeby przejść ze stłuszczenia do marskości, potrzebuje 15–20 lat. I to jest ten czas, w którym naprawdę możemy jeszcze zadziałać – powiedział w rozmowie z WP abcZdrowie hepatolog prof. dr hab. n. med. Jerzy Jaroszewicz, kierownik Katedry i Oddziału Klinicznego Chorób Zakaźnych i Hepatologii Wydziału Nauk Medycznych w Zabrzu.

– Jeżeli w tym czasie uda nam się zadziałać niefarmakologicznie, głównie chodzi o redukcję masy ciała około 10 proc., o regularną aktywność i zdrową dietę, to stłuszczenie cofnie się u ponad połowy pacjentów – dodał.

Zobacz także: Rozwija stłuszczenie wątroby. Gastroenterolog odradza jeść

Jednym z kluczowych elementów postępowania przy stłuszczeniowej chorobie wątroby jest zmniejszenie ilości cukru. To właśnie taką zmianę w diecie w pierwszej kolejności zaleca pacjentom dr Shah. — Ograniczenie cukru może pomóc pobudzić rozkład tłuszczu i pozwolić wątrobie rozpocząć proces regeneracji — tłumaczy ekspertka.

Nadmiar cukru sprzyja odkładaniu się tłuszczu w wątrobie. Może też nasilać stan zapalny i zwiększać ryzyko insulinooporności. Oznacza to, że organizm coraz gorzej kontroluje poziom cukru we krwi, a trzustka musi pracować intensywniej, produkując więcej insuliny.

— Spożywanie zbyt dużej ilości cukru może bezpośrednio uszkadzać jelita, mikrobiom i wątrobę — mówi dr Shah. — Powoduje odkładanie się kropelek tłuszczu w wątrobie, wywołując stan zapalny, który z czasem prowadzi do bliznowacenia.

Dr Shah przypomina zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia, zgodnie z którymi cukry dodane powinny stanowić maksymalnie 10 proc. dziennej podaży kalorii. — To około 50 gramów lub nie więcej niż 200 kalorii przy diecie 2000 kcal dziennie — wyjaśnia.

Problem w tym, że cukier dodany znajduje się nie tylko w słodyczach. Często kryje się też w sosach, ketchupie, pieczywie tostowym, produktach typu fit, napojach smakowych i gotowych daniach. Dlatego warto czytać etykiety i ograniczać produkty, w których cukier pojawia się wysoko w składzie.

Ograniczanie cukru dla wielu osób niemal nieosiągalne wyzwanie. Taka zmiana może jednak okazać się łatwiejsza, jeśli codzienne posiłki będą lepiej komponowane i bardziej sycące. Warto więc sięgać po produkty bogate w białko i błonnik, takie jak: warzywa, rośliny strączkowe, pełnoziarniste kasze, jogurt naturalny, jaja, ryby czy chude mięso. — Produkty bogate w białko i błonnik spowalniają trawienie, co daje większe uczucie sytości — tłumaczy dr Shah.

Dobrym rozwiązaniem będzie również zastosowanie diety śródziemnomorskiej. Jej podstawą są warzywa, owoce, rośliny strączkowe, orzechy, oliwa z oliwek i ryby. Jednocześnie ogranicza ona produkty wysoko przetworzone. — Wykazano, że stosowanie diety śródziemnomorskiej wspiera zdrowie wątroby — mówi ekspertka.

Taki model odżywiania polecają również eksperci Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej. "Dieta śródziemnomorska już od kilku lat uznawana jest przez ekspertów za najzdrowszy model żywienia. Zwycięża ona również w takich kategoriach jak najlepsze diety oparte na roślinach, najlepsze diety dla diabetyków, najlepsze diety dla serca, najlepsze diety dla zdrowego odżywiania i najłatwiejsze diety do stosowania" - czytamy w publikacji "Żywienie w chorobie stłuszczeniowej wątroby".

Sama dieta to jednak nie wszystko. W profilaktyce i leczeniu MASLD istotne znaczenie ma systematyczna, częsta aktywność. Może to być szybki marsz, jazda na rowerze, pływanie, trening siłowy lub inna forma ruchu dopasowana do możliwości pacjenta.

— Regularna aktywność fizyczna, taka jak ćwiczenia kardio i trening siłowy, również może pomóc wątrobie wykorzystywać część nagromadzonego tłuszczu i chronić ją przed uszkodzeniem — podkreśla dr Shah.

Eksperci zalecają także unikanie alkoholu oraz ostrożność wobec internetowych "detoksów" i preparatów obiecujących szybkie oczyszczenie wątroby. W przypadku MASLD lepiej postawić na maraton, a nie sprint. Najważniejsze są regularne badania, leczenie chorób współistniejących i konsekwentne, długofalowe zmiany stylu życia.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła:

• Parade.com
• WP abcZdrowie
• Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej