Ryzyko raka spadło do zera. Uratowano setki młodych kobiet

Program bezpłatnych szczepień szkolnych ruszył w Anglii w 2008 r. Szacuje się, że uratowało to przed śmiercią co najmniej 200 kobiet poniżej 35. roku życia.

Najbardziej spektakularny sukces odnotowano jednak w najmłodszej grupie: w latach 2020–2024 na terenie Anglii nie zarejestrowano ani jednego zgonu z powodu raka szyjki macicy wśród kobiet w wieku 20–24 lat. Gdyby program szczepień nie istniał, w tym samym czasie zmarłyby co najmniej 23 młode dziewczyny.

– To niesamowite, że pojedynczy zastrzyk może prawie całkowicie wyeliminować konkretny rodzaj nowotworu – komentuje te dane dla BBC prof. Peter Sasieni, lider projektu badawczego z Queen Mary University of London.

O tym, jak wysoka jest stawka w tej medycznej batalii, doskonale wie Alexandra Legg. Miała pecha – opuściła szkołę tuż przed wprowadzeniem darmowych szczepień. W 2021 r., dokładnie w trakcie planowania ślubu, usłyszała diagnozę: zaawansowany rak szyjki macicy. Miała wtedy zaledwie 30 lat.

– Pamiętam moment, gdy usłyszałam te słowa. Nie mogłam złapać tchu. Przez głowę przemknęło mi dosłownie wszystko, to było potworne – wspomina w rozmowie z BBC Alexandra.

Lekarzom udało się usunąć węzły chłonne w jej brzuchu i zachować niewielką część szyjki macicy, dając jej cień szansy na macierzyństwo. Rok później stał się cud – na świat przyszła jej córka Ivy Marvella (jej drugie imię oznacza właśnie "cud"). Alexandra przyznaje, że cała ciąża była przepełniona paraliżującym strachem przed utratą dziecka. Dziś jest głośną orędowniczką profilaktyki.

– Gdyby zaoferowano mi tę szczepionkę, moje życie mogłoby potoczyć się zupełnie inaczej. Kiedy Ivy będzie wystarczająco dorosła, osobiście dopilnuję, by była pierwsza w kolejce do szczepienia – opowiada dziennikarzom.

Rak szyjki macicy jest wciąż 14. najczęściej występującym nowotworem u kobiet w Wielkiej Brytanii, generując średnio 3300 nowych diagnoz i blisko 900 zgonów rocznie. Za 99 proc. tych przypadków odpowiada wirus HPV (wirus brodawczaka ludzkiego), przenoszony przez bezpośredni kontakt ze skórą oraz drogą płciową.

Polska ma jeden z najwyższych w Europie wskaźników nie tylko zachorowalności, ale też umieralności z powodu tego nowotworu. Każdego dnia diagnozę słyszy nawet 10 Polek, a w ciągu roku z tego powodu umiera ok. 2 tys. chorych.

Obecnie w naszym kraju szczepienia na HPV realizowane są w ramach specjalnych programów. Jednak od stycznia 2027 r. mają zostać wpisane do obowiązkowego kalendarza szczepień. Nowy obowiązek ma dotyczyć dzieci w wieku od 9 do 15 lat. Szczepienia mają obejmować zarówno dziewczynki, jak i chłopców. Obowiązkowe szczepienia przeciw HPV miałyby objąć m.in. dzieci urodzone w 2018 r., czyli obecnych ośmiolatków i młodszych. Szczepionka ma być bezpłatna, finansowana ze środków publicznych. 

Wirus HPV uderza jednak nie tylko w kobiety. Może powodować kłykciny kończyste (brodawki narządów płciowych) oraz nowotwory gardła, jamy ustnej i prącia u mężczyzn. Dlatego od 2019 r. brytyjskim programem szczepień objęto również chłopców, co drastycznie ograniczyło transmisję wirusa w społeczeństwie.

Brytyjska służba zdrowia (NHS) postawiła sobie niezwykle ambitny cel: całkowite wyeliminowanie raka szyjki macicy do 2040 r. Jeśli ten plan się powiedzie, będzie to pierwszy w historii przypadek całkowitego starcia z powierzchni ziemi konkretnej formy raka za pomocą szczepień.

– Wizja świata, w którym rak szyjki macicy praktycznie nie istnieje, jest na wyciągnięcie ręki. Jednak spadek zainteresowania szczepieniami stawia to pod znakiem zapytania. Rząd i system ochrony zdrowia muszą pilnie podjąć ukierunkowane działania w społecznościach, gdzie ta wyszczepialność jest najniższa – apeluje w rozmowie z BBC Michelle Mitchell, dyrektor generalna Cancer Research UK.

Źródło: BBC, The Sun