Salmonella w ciąży – zagrożenia, leczenie i zapobieganie

Salmonella w ciąży zwykle nie stanowi zagrożenia dla dziecka. Powikłania choroby, którą wywołuje bakteria, mogą pojawić się w związku z poważnym odwodnieniem ciężarnej lub chorobą o długim przebiegu.

W takiej sytuacji z zakażeniem Salmonellą w ciąży związane jest ryzyko małowodzia, niedostatecznego zaopatrzenia dziecka w ważne składniki mineralne, zaburzeń elektrolitowych i niewydolności nerek.

Ciężki, trwający kilka dni przebieg salmonellozy może prowadzić do poronienia (gdy choroba rozwinie się na początku ciąży), obumarcia płodu czy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Salmonella w 3 czy 2 trymestrze ciąży może być przyczyną porodu przedwczesnego.

W skrajnych przypadkach ciężka salmonelloza może doprowadzić do niewydolności wielonarządowej, sepsy i zgonu. Dzieje się tak, gdy patogeny z jelit przenikną do krwiobiegu, a następnie wraz z krwią, przy braku odpowiedniego leczenia, zaatakują inne narządy i tkanki.

Zatrucie chorobotwórczą bakterią Salmonella enteritidis, występującą u dzikich i hodowlanych zwierząt, wywołuje objawy salmonellozy. Ponieważ patogeny mają kształt pałeczek, mówi się o pałeczkach salmonelli.

Człowiek Salmonellą zakaża się drogą pokarmową, spożywając:

• niepoddaną obróbce termicznej żywność,
• żywność niedogotowaną (zakażenie wtórne),
• żywność skażoną odchodami,
• picie zanieczyszczonej wody (zakażenie pierwotne).

Najczęstszą drogą zakażenia jest spożycie skażonych jaj, mięsa, ryb oraz niepasteryzowanego mleka.

Salmonellozą można także zarazić się poprzez kontakt z chorymi zwierzętami: psami, kotami, gołębiami czy żółwiami.

Czy Salmonella jest zaraźliwa? Tak. Można się nią zarazić także od ludzi, zarówno chorych, jak i zdrowych, tak zwanych nosicieli. Co istotne, po przebyciu choroby bakterie mogą być wydalane z kałem przez kilka tygodni lub miesięcy.

Ponieważ Salmonella zasiedla przewód pokarmowy, objawami są przede wszystkim dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak ból brzucha, nudności, wymioty czy biegunka (co może prowadzić do odwodnienia). Patogeny wywołują stan zapalny jelita cienkiego, tak zwaną toksykoinfekcję (infekcyjne zatrucie pokarmowe).

Początkowo zatrucie pokarmowe może przypominać objawy grypy lub nudności związane z fizjologicznym przebiegiem ciąży, zwłaszcza że pojawia się ból głowy, gorączka i dreszcze. Niepokojące symptomy zaczynają występować od 6 do 72 godzin od zakażenia. Choroba trwa zwykle od 3 do 7 dni, w większości przypadków dochodzi do samowyleczenia.

Gdy dojdzie do zatrucia pokarmowego w ciąży, najważniejsze jest odpowiednie nawodnienie, a także wypoczynek i stosowanie lekkostrawnej diety. Trzeba przy tym pamiętać, by nie zażywać żadnych leków bez porozumienia z lekarzem. Nawet powszechnie dostępne preparaty bez recepty mogą być szkodliwe dla płodu. W przypadku przedłużającego się trwania choroby należy zgłosić się do lekarza.

Zatrucie pokarmowe w ciąży nie wymaga leczenia specjalistycznego. Amoksycylinę lub cefalosporyny, czyli antybiotyki, włącza się tylko w przypadku choroby o ciężkim przebiegu. To wówczas konieczne, ponieważ brak odpowiedniego leczenia może doprowadzić do krwawienia z jelita, zapalenia pęcherzyka żółciowego i wątroby u ciężarnej. Stanowi także stan zagrożenia zdrowia i życia dziecka.

Źródłem niemal wszystkich, bo około 95% przypadków zakażeń, jest niedogotowana, niepasteryzowana lub niedokładnie umyta żywność, która miała kontakt z zakażoną glebą lub odchodami zwierząt. Oznacza to, że by uniknąć zakażenia, nie wolno spożywać:

• surowych lub niedogotowanych niepasteryzowanych jajek oraz produktów, które je zawierają. To domowe majonezy, lody, kremy czy sosy do sałatek,
• niepasteryzowanego nabiału: mleka, niektórych rodzajów miękkiego sera,
• niepasteryzowanych soków,
• surowego lub niedogotowanego mięsa, zwłaszcza nieznanego pochodzenia,
• produktów i potraw, które były przechowywane przez dłuższy czas w lodówce,
• niedokładnie umytych warzyw i kiełków.

Należy pamiętać również o częstym myciu rąk, zwłaszcza przed jedzeniem, po powrocie do domu, po skorzystaniu z toalety, a i zwracać uwagę na sposób przechowywania produktów i przygotowywania potraw:

• surowe jaja i surowe mięso powinny być przechowane w lodówce,
• przed spożyciem jaja i mięso należy dokładnie umyć oraz poddać obróbce termicznej – działaniu wysokiej temperatury,
• po obróbce surowego mięsa dokładnie myć deski i sztućce,
• nie należy ponownie zamrażać wcześniej rozmrożonych produktów.