Sprzyjają demencji. Naukowcy mówią o trzech powszechnych problemach

Zdrowy mózg to jeden z filarów długowieczności. Jeśli chcemy, by zachował formę na długo, warto o niego zadbać już w młodym wieku i konsekwentnie eliminować czynniki ryzyka poważnych chorób.

Badanie amerykańskich naukowców związanych m.in. z NYU Langone Health wskazuje, że nadciśnienie, cukrzyca i palenie papierosów w średnim wieku mogą być związane z krótszym okresem życia bez demencji. Osoby, u których nie występował żaden z tych czynników, żyły bez rozpoznania demencji średnio niemal 13 lat dłużej niż uczestnicy obciążeni wszystkimi trzema.

Naukowcy przeanalizowali dane 12 409 osób, które na początku obserwacji miały średnio 56 lat i nie miały objawów demencji. Uczestników monitorowano przez około 26 lat. W tym czasie demencję rozwinęło ponad 3 tys. osób.

Różnice między poszczególnymi grupami okazały się wyraźne. Osoby bez nadciśnienia, cukrzycy i nałogu palenia miały przed sobą średnio około 30 lat życia bez demencji. Przy jednym czynniku było to nieco ponad 26 lat, przy dwóch około 21 lat, a przy wszystkich trzech – około 17 lat.

Warto mieć to na uwadze, bo szacuje się, że w Polsce już żyje 600–700 tys. osób z chorobami otępiennymi, a według prognoz Ministerstwa Zdrowia do 2038 r. ta liczba niemal się podwoi i sięgnie ok. 1,2 mln. Najczęstszą przyczyną otępienia jest choroba Alzheimera, która – choć głównie jest diagnozowana u osób powyżej 65. roku życia – coraz częściej dotyczy młodszych osób, ok. 40. roku życia.

Wiele osób żyje jednak bez diagnozy, więc chorych jest znacznie więcej niż w oficjalnych rejestrach. – W tym sensie mówienie o "cichej epidemii" jest uzasadnione, zwłaszcza że świadomość czynników ryzyka chorób otępiennych wciąż jest zbyt niska. Dlatego tak ważne, by mówić m.in. o tym, jak styl życia wpływa na mózg – zaznaczał w rozmowie z WP abcZdrowie prof. Konrad Rejdak, neurolog z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, członek Rady Programowej Europejskiej Akademii Neurologii.

Polskie Stowarzyszenie Pomocy Osobom z Chorobą Alzheimera również wskazuje na "cichą epidemię" związaną z chorobą Alzheimera – nie tylko w Polsce, ale też w szerszym kontekście. Do 2050 r. liczba osób z otępieniem na całym świecie może sięgnąć nawet 139 mln.

Dlaczego kondycja naczyń jest tak ważna dla mózgu? Wieloletnie nadciśnienie uszkadza ściany naczyń i zwiększa ryzyko udaru. Z kolei cukrzyca sprzyja zmianom naczyniowym i może współwystępować z innymi obciążeniami, takimi jak zaburzenia lipidowe czy nadmierna masa ciała. Palenie również uszkadza naczynia, przyspiesza miażdżycę i zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Autorzy badania podkreślają jednak, że miało ono charakter obserwacyjny. Nie dowodzi więc, że którykolwiek z analizowanych czynników bezpośrednio powoduje demencję. Na ryzyko wpływają także wiek, geny i inne elementy, których nie zawsze można kontrolować.

Płyną z niego jednak praktyczne: o mózg warto dbać jak najwcześniej. Regularna aktywność fizyczna, zdrowa dieta, kontrolowanie ciśnienia, glukozy i cholesterolu, prawidłowa masa ciała oraz rezygnacja z palenia mogą wspierać zarówno układ krążenia, jak i funkcje poznawcze. Znaczenie mają również aktywność intelektualna i społeczna, ograniczenie alkoholu, leczenie niedosłuchu oraz zapobieganie urazom głowy.

Źródła: Interia, Atherosclerosis Risk in Communities