Tak objawia się rak jelita grubego. Zwykle rozwija się z łagodnych zmian

Rak jelita grubego stanowi trzecią najczęstszą przyczynę zgonów onkologicznych wśród kobiet, ustępując jedynie rakowi piersi i płuc, oraz drugą u mężczyzn, zaraz po raku płuca.** Tak alarmujące dane podkreślają, jak ważna jest profilaktyka, wczesna diagnostyka i zwiększanie świadomości społecznej na temat tej choroby.

Nowotwór zwykle rozwija się z łagodnych zmian – tzw. polipów, które pojawiają się w błonie śluzowej okrężnicy lub odbytnicy. Choć większość z nich nie prowadzi do choroby, niektóre mogą przekształcić się w złośliwego guza. Proces ten trwa latami, dlatego wczesne usunięcie polipów może zapobiec rakowi.

We wczesnym stadium rak jelita grubego często nie daje żadnych dolegliwości. Gdy objawy się pojawiają, bywają niespecyficzne – łatwe do zbagatelizowania. Warto jednak zwrócić uwagę na:

• zmiany rytmu wypróżnień (zaparcia na przemian z biegunką),

• uczucie niepełnego wypróżnienia,

• krew w stolcu (jasna lub ciemna),

• tzw. ołówkowaty stolec (bardzo cienki),

• śluzowe lub krwawe wydzieliny z odbytu,

• wzdęcia, bóle brzucha, spadek apetytu,

• przewlekłe zmęczenie, niezamierzona utrata masy ciała,

Oprócz objawów pojawiających się z układu pokarmowego, równie niepokojące są nocne poty.

Badania przesiewowe, takie jak kolonoskopia, powinny być standardem w profilaktyce raka jelita grubego. Pozwalają wykryć zmiany na długo przed pojawieniem się objawów. W Polsce osoby po 50. roku życia mogą wykonywać kolonoskopię bezpłatnie co 10 lat. Osoby z obciążonym wywiadem rodzinnym powinny rozpocząć badania wcześniej.

Kto jest w grupie ryzyka?

Jak podaje rządowy portal dla pacjenta gov.pl na raka jelita grubego najbardziej narażone są osoby:

• po 50. roku życia,

• z rodzinną historią nowotworów jelita,

• prowadzące siedzący tryb życia,

• z polipami o typie gruczolaka w jelicie grubym,

• palące papierosy i nadużywające alkoholu,

• cierpiące na przewlekłe choroby zapalne jelit,

• spożywające dużo przetworzonej żywności. Badanie z 2024 r. opublikowane w "Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention" potwierdziło, że spożycie czerwonego i przetworzonego mięsa zwiększa ryzyko raka jelita grubego.

Naukowcy przeanalizowali dane ponad 29 tys. przypadków nowotworu i wykazali, że pewne warianty genetyczne mogą potęgować to ryzyko – osoby z określonymi mutacjami są bardziej podatne na negatywne działanie składników zawartych w mięsie, takich jak azotyny czy związki powstające podczas obróbki cieplnej. Oznacza to, że ograniczenie spożycia mięsa przetworzonego i czerwonego może być ważnym elementem profilaktyki, szczególnie dla osób z predyspozycjami genetycznymi.

Wczesne wykrycie raka jelita grubego daje wysokie szanse na całkowite wyleczenie. Dlatego warto rozmawiać z lekarzem, wykonywać badania profilaktyczne i nie ignorować nawet pozornie błahych objawów. Rak jelita może być cichy – ale nasza czujność może uratować życie.

Źródła: 1. gov.pl 2. "Genome-Wide Gene–Environment Interaction Analyses to Understand the Relationship between Red Meat and Processed Meat Intake and Colorectal Cancer Risk" w: "Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention".